Yaşadığınız şehrin 2 bin yıl önceki adı neydi? İşte o şaşırtıcı harita

Bilmeniz Gerekenler: Kartografik verilere ve antik dönem haritalarına göre Türkiye'deki şehirlerin eski isimleri, Roma ve Bizans İmparatorluğu'nun bin yıllık köklü geçmişini gözler önüne seriyor. Bu coğrafi isimlendirmeler içinde en kritik role sahip olan Ankara, tarihte "Ancyra" olarak anılmaktaydı ve haritada kentin doğusunda "Justinianopolis" adlı ikinci bir tarihi yerleşim dikkat çekmektedir. İstanbul "Constantinople", İzmir "Smyrna", Trabzon ise "Trapezus" olarak kayıtlarda yer alıyor. Günümüz Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki 81 ilin büyük bir bölümü, filolojik olarak bu antik Latince ve Grekçe köklerden türetilmiştir.

Şehirlerin eski isimleri üzerine yapılan harita okumaları ve toponimi (yer adı bilimi) çalışmaları, Anadolu'nun çok katmanlı medeniyet yapısını ortaya koyuyor. Günlük hayatta kullandığımız pek çok modern şehir adının, aslında binlerce yıl önce Roma lejyonları ve Bizans valileri tarafından kullanılan resmi unvanların evrilmiş hali olduğu görülmektedir.

ANKARA'NIN ROMA DÖNEMİNDEKİ İSMİ NEYDİ?

Anadolu'nun kalbinde yer alan ve günümüzde Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olan Ankara, antik dönem haritasında çok belirgin bir biçimde "Ancyra" ismiyle tescillenmiştir. Helenistik dönemden Roma İmparatorluğu'na geçiş sürecinde Galatya bölgesinin metropolü olan kent, çapa anlamına gelen bu kökten türemiştir. Harita üzerinde dikkat çeken en özgün detay ise, Ancyra sınırının hemen sağ alt bölgesinde Bizans İmparatoru Justinianus'a atıfta bulunan "Justinianopolis" yerleşiminin ve Kırşehir ekseninde "Izkati" isminin konumlandırılmış olmasıdır.

MARMARA VE EGE BÖLGELERİNDEKİ ŞEHİRLERİN ESKİ İSİMLERİ NELERDİ?

Marmara ve Ege bölgelerindeki kıyı kentleri, Roma ve Bizans deniz ticaretinin merkezleri olmaları sebebiyle haritada geniş yer kaplamaktadır. Megara kökenli kolonizatörlerin kurduğu ve bugünkü İstanbul olan mega kent "Constantinople" olarak adlandırılırken, Edirne "Hadrianople", Bursa "Prusa", İzmit "Nicomedia" ve Çanakkale "Dardanelles" olarak gösterilmektedir. Ege kıyılarına inildiğinde ise şehirlerin eski isimleri arasında İzmir için "Smyrna", Manisa için "Magnesia", Aydın için "Tralleis" ve Kütahya için "Cotyaeum" kayıtları net bir şekilde okunabilmektedir.

İÇ ANADOLU VE AKDENİZ HAVZASININ ANTİK UNVANLARI HANGİLERİDİR?

İç Anadolu'nun kurak düzlükleri ve Akdeniz'in Toros dağ kuşağı, Roma askeri yolları üzerinde yer alan stratejik isimlere ev sahipliği yapmaktadır. Haritaya bakıldığında Konya "Iconium", Eskişehir "Dorylaeum", Afyonkarahisar "Akroenos" ve Niğde ise doğrudan "Nigdi" olarak tescil edilmiştir. Güney kıyılarında turizmin merkezi olan Antalya "Attaleia" ismini taşırken, Mersin bölgesi "Zephyrion", Adana "Adanus", Hatay ise antik dünyanın en büyük metropollerinden biri olan "Antiocheia" adıyla haritadaki yerini almaktadır.

KARADENİZ VE DOĞU ANADOLU BÖLGESİNDEKİ KENTLERİN ROMA İSİMLERİ

Karadeniz sahil şeridi ve Doğu Anadolu'nun sarp coğrafyası, Pontus ve Bizans dönemlerinin idari sınırlarını yansıtan Latince isimlerle doludur. Karadeniz boyunca Sinop "Sinope", Amasya "Amasseia", Ordu "Kotyora", Giresun "Kerasunta", Trabzon "Trapezus" ve Rize "Rhizaeum" olarak haritada listelenmiştir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'ya ilerlendiğinde ise Sivas "Sebastea", Kayseri "Caesarea", Malatya "Melitini", Diyarbakır "Amida", Şanlıurfa ise Haçlı Seferleri döneminde de sıkça duyulan "Edessa" unvanıyla öne çıkmaktadır.