Vefat halinde emekli maaşı kime kalır?

Emekli maaşı alan kişinin vefat etmesi halinde aylığın akıbeti milyonlarca vatandaş tarafından merak ediliyor. “Vefat halinde emekli maaşı kime kalır?” sorusunun yanıtı ise miras hukukundan farklı işliyor. Emeklinin maaşı miras olarak doğrudan mirasçılara geçmiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun belirlediği şartları taşıyan hak sahiplerine ölüm aylığı, diğer adıyla dul ve yetim aylığı bağlanıyor.

EMEKLİ VEFAT EDİNCE MAAŞI KİME KALIR?

SGK'nın güncel düzenlemelerine göre vefat eden sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabiliyor. Bu kapsamda hak sahipleri eş, çocuklar ve belirli şartları taşıyan anne ve baba olabiliyor. Ancak burada önemli nokta, vefat eden kişinin aldığı emekli maaşının tamamının otomatik olarak eşine veya çocuklarına devredilmemesi. Hak sahiplerinin durumuna göre aylık belirli oranlarda paylaştırılıyor.

EŞİNE YÜZDE KAÇ EMEKLİ MAAŞI BAĞLANIR?

SGK'nın açıklamasına göre ölüm tarihinde yasal evlilik bağı bulunan eşe ölüm aylığı bağlanabiliyor. Dul eşe normal şartlarda vefat eden sigortalının aylığının yüzde 50'si oranında aylık bağlanıyor.

Ancak aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşin, kanunda belirtilen kapsamlar dışında çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ya da aylık almaması halinde oran yüzde 75'e çıkıyor.

Örneğin vefat eden emeklinin esas alınan aylığı 20 bin lira ise;

• Dul eşin aylık oranı yüzde 50 ise 10 bin lira
• Şartların sağlanması halinde yüzde 75 ise 15 bin lira

olabilir.

Ancak gerçek ödeme tutarı, dosyadaki hak sahipleri ve aylığın hangi mevzuat kapsamında bağlandığı gibi unsurlara göre değişebilir.

ÇOCUKLARA EMEKLİ MAAŞINDAN PAY KALIR MI?

Vefat eden sigortalının çocukları da gerekli şartları taşıdıkları takdirde ölüm aylığından yararlanabiliyor.

Özellikle erkek çocuklar açısından yaş ve öğrenim durumu önem taşıyor. SGK'ya göre erkek çocuklara;

• Öğrenim görmüyorsa 18 yaşını doldurana kadar,
• Ortaöğrenim görüyorsa 20 yaşını doldurana kadar,
• Yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşını doldurana kadar

belirli şartlarla ölüm aylığı bağlanabiliyor.

Kız çocuklarında ise SGK'nın 5510 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemesine göre yaş veya öğrenim şartı bulunmuyor. Ancak çalışmama, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almama ve evli olmama gibi şartlar aranıyor. Evli olan kız çocuğunun daha sonra boşanması veya dul kalması halinde de şartları taşıması durumunda aylık hakkı doğabiliyor.

MALUL ÇOCUĞA YAŞ ŞARTI UYGULANIYOR MU?

Malul çocuklar için farklı bir düzenleme bulunuyor. SGK tarafından çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiği tespit edilen malul çocuklara, yaşına, cinsiyetine veya medeni durumuna bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanabiliyor. Ancak diğer kanuni şartların da sağlanması gerekiyor.

ANNE VE BABAYA DA EMEKLİ MAAŞI BAĞLANABİLİR Mİ?

Vefat eden sigortalının anne ve babası da belirli koşulları karşılamaları halinde ölüm aylığından yararlanabiliyor.

Anne veya baba 65 yaşın altındaysa, eş ve çocuklara yapılan ödemelerden sonra artan bir hissenin bulunması gerekiyor. Ayrıca kanunda belirtilen gelir ve aylık şartlarının da sağlanması gerekiyor.

Anne veya babanın 65 yaşın üzerinde olması halinde ise belirli şartlar sağlandığında eş ve çocuklardan artan hisse şartı aranmaksızın ölüm aylığı bağlanabiliyor.

EMEKLİ MAAŞI MİRAS OLARAK ÇOCUKLARA KALIR MI?

Burada miras ile ölüm aylığını birbirinden ayırmak gerekiyor. Emeklinin banka hesabında bulunan ve ölüm tarihi itibarıyla hak edilmiş ancak henüz alınmamış tutarlar ile diğer miras unsurları miras hukukunun konusuna girebilir. Ancak emeklinin her ay aldığı yaşlılık aylığının tamamı, ölümden sonra mirasçılara otomatik olarak geçmez. Bunun yerine SGK, kanunda belirtilen şartları taşıyan hak sahiplerine ölüm aylığı bağlar.

ÖLÜM AYLIĞI İÇİN PRİM ŞARTI VAR MI?

Emekli olmayan ancak sigortalı olarak çalışan kişinin vefatı halinde de hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için belirli prim şartları bulunuyor.

SGK'nın güncel açıklamasına göre genel olarak en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor. 4/A yani SSK kapsamındaki sigortalılar açısından ise ayrıca, borçlanma süreleri hariç olmak üzere en az 5 yıldan beri sigortalı bulunma ve toplam 900 gün prim şartı öngörülüyor. Emekli aylığı almakta olan veya emeklilik hakkını kazanmış ancak işlemleri tamamlanmadan vefat eden kişilerin hak sahiplerine ise ayrıca ölüm aylığı bağlanabiliyor.

DUL VE YETİM AYLIĞI İÇİN NEREYE BAŞVURULUR?

4/A ve 4/B kapsamındaki sigortalıların hak sahipleri, ölüm aylığı işlemleri için sigortalının dosyasının bulunduğu SGK İl veya Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğüne başvurabiliyor. Başvurular ayrıca e-Devlet üzerinden de yapılabiliyor. 4/C kapsamındaki kamu görevlilerinin hak sahipleri için ise farklı başvuru birimleri bulunuyor.