Ankara’nın ilk trafik lambası nereye konuldu?
Ankara’nın ilk trafik lambasının tam olarak hangi kavşağa konulduğuna dair açık bir resmi kayıt bulunmuyor. Ancak eski gazete arşivleri, 1950’lerde Ulus Meydanı’nda trafik ışıklarının kullanıldığını gösteriyor.
Türkiye’de ilk trafik ışığı 1929’da İstanbul’da kullanılmaya başladı. Ankara’da ise ilk lambanın tam olarak nereye yerleştirildiğini gösteren net bir resmi kayıt bulmak zor. Buna karşılık 1950’li yılların gazete arşivlerinde Ulus Meydanı’ndaki trafik lambalarından açıkça söz ediliyor. Bu nedenle Ankara’nın erken dönem sinyalizasyon merkezlerinden birinin Ulus olduğu kesin.
EN ESKİ GÜÇLÜ İZ ULUS MEYDANI’NDA
Ankara açısından en dikkat çekici kayıt ise eski gazete arşivlerinden geliyor.
3 Temmuz 1955 tarihli Halkçı gazetesinde, Ulus Meydanı’ndaki trafik işaret lambalarından birine bir taksinin çarptığı ve lambanın iki gün boyunca yerine konulmaması nedeniyle trafikte aksama yaşandığı anlatılıyor.
Bu kayıt, en azından 1955 yılında Ulus Meydanı’nda aktif trafik sinyalizasyonu bulunduğunu kesin olarak gösteriyor.
1961’DE DE ULUS’TA TRAFİK LAMBASI VARDI
Ulus Meydanı’ndaki trafik ışıklarının sonraki yıllarda da kullanıldığı görülüyor.
Cumhuriyet gazetesinin 2 Ocak 1961 tarihli sayısında, dönemin Devlet ve Hükümet Başkanı Cemal Gürsel’in Ulus Meydanı’ndan geçerken trafik lambasının kırmızı ışığında durduğu aktarılıyor.
Bu ayrıntı, Ulus’un Ankara’daki erken dönem trafik düzeninin merkezlerinden biri olduğunu destekliyor.
NEDEN ULUS?
Bunun şaşırtıcı bir tarafı yok.
1950’li yıllarda Ulus, Ankara’nın idari ve ticari merkezlerinden biriydi. Anafartalar Caddesi, Opera yönü, Bentderesi ve diğer ana arterlerden gelen trafik bu bölgede birleşiyordu.
Araç sayısının artmasıyla birlikte kavşakların polis eliyle yönetilmesi yerine ışıklı sistemlere geçilmesi de doğal bir ihtiyaç haline geldi.
Bu nedenle Ankara’nın ilk trafik lambasının Ulus çevresinde kurulmuş olması güçlü bir ihtimal.
Ancak mevcut kaynaklarla “Ankara’nın ilk trafik lambası kesin olarak Ulus Meydanı’na konuldu” demek doğru olmaz.
KIZILAY DA ERKEN DÖNEMDE TRAFİĞİN MERKEZİYDİ
Ankara büyüdükçe trafik merkezi zamanla Ulus’tan Kızılay yönüne kaydı.
Atatürk Bulvarı, Kızılay Meydanı ve Çankaya aksındaki yoğunluk arttıkça sinyalizasyon sistemleri de yaygınlaştı.
Kızılay daha sonraki yıllarda Ankara’nın en yoğun ışıklı kavşaklarından biri haline geldi. 2003’te Kızılay kavşağındaki sinyal sisteminin devre dışı bırakılması ve ardından mahkeme kararıyla eski düzene dönülmesi bile bu bölgenin trafik yönetimindeki önemini gösteriyor.
ANKARA’DA TRAFİK LAMBALARI NE ZAMAN YAYGINLAŞTI?
Kesin bir başlangıç tarihi vermek zor olsa da 1950’li yıllara gelindiğinde Ankara’nın ana meydanlarında trafik ışıklarının kullanıldığı arşivlerden açıkça görülüyor.
Özellikle Ulus Meydanı bunun en eski belgelenmiş örneklerinden biri.
1955’te bir trafik lambasının kazada zarar görmesinin gazete haberi olacak kadar önemli bulunması da o dönemde sistemin henüz bugünkü kadar sıradan olmadığını gösteriyor.
PEKİ ANKARA’NIN İLK TRAFİK LAMBASI NEREYE KONULDU?
Bugün ulaşılabilen kaynaklarla kesin bir adres vermek mümkün değil. Ancak ulaşabildiğimiz en eski açık kayıtlar Ulus Meydanı’nı işaret ediyor.
Bu nedenle Ankara’nın ilk trafik lambasının kesin yerinin belgelenmiş olduğunu söylemek zor; ancak 1950’li yılların ortasında Ulus Meydanı’nda trafik ışıklarının aktif olarak kullanıldığı kesin. Ulus, bu nedenle başkentin ilk sinyalizasyon merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
