Ankara'da binlerce kişi bu caddeden geçiyor! Ama adının hikâyesini bilen az

Ankara'da her gün binlerce kişinin kullandığı cadde ve sokakların isimleri, kimi zaman başkentin sınırlarını aşan tarihî hikâyeler barındırıyor. Bu isimlerden biri de Abay Kunanbay. Adını taşıyan yolun tabelasını görenlerin merak ettiği kişinin hikâyesi, 19. yüzyıl Kazak bozkırlarından Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel ilişkilere kadar uzanıyor.

Abay Kunanbay Caddesi, adını 1845–1904 yılları arasında yaşayan Kazak şair, besteci, düşünür ve eğitimci Abay Kunanbayev'den alıyor. Modern Kazak yazılı edebiyatının öncü isimlerinden kabul edilen Abay, eserlerinde eğitimi, çalışmayı, düşünmeyi ve toplumsal gelişmeyi öne çıkardı. Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) kayıtlarına göre Gölbaşı ilçesinin Bahçelievler Mahallesi'ndeki numaralı yolların Abay Kunanbay Caddesi adıyla yeniden düzenlenmesi 2020 yılında kararlaştırıldı. Aynı yılın 30 Aralık tarihinde caddenin tanıtımı ve şairin anıtının açılışı gerçekleştirildi.

Araştırmanın dikkat çeken diğer sonucu ise Ankara'da Abay adının yalnızca Gölbaşı'ndaki caddeyle sınırlı olmaması. Çankaya'nın Kavaklıdere semtinde, eski adı Bilir Sokak olan Abay Kunanbay Sokak da bulunuyor.

ANKARA'DAKİ CADDEYE ABAY KUNANBAY ADI NE ZAMAN VERİLDİ?

Abay Kunanbay'ın adının Ankara'daki bir caddeye verilmesinin belgelenebilen hikâyesi 2020 yılına uzanıyor. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13 Temmuz 2020 tarihli ve 693 sayılı kararında, Gölbaşı Bahçelievler Mahallesi'ndeki 321. Sokak'ın adının Abay Kunanbay olarak değiştirilmesi konusu görüşüldü. Meclis, konunun ABB Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Numarataj Şube Müdürlüğünce değerlendirilmesini oybirliğiyle kabul etti.

Ardından 11 Eylül 2020 tarihli ve 1183 sayılı kararla daha kapsamlı bir düzenleme yapıldı. Bu kararda Bahçelievler Mahallesi'ndeki 321. Cadde ile 332. Cadde'nin yol bütünlüğü nedeniyle birleştirilerek "Abay Kunanbay Caddesi" olarak isimlendirilmesi kararlaştırıldı.

Teklif, oylamaya katılan 103 meclis üyesinin oyuyla kabul edildi. Bununla birlikte ABB'nin güncel isim değişikliği kayıtlarında 19 Kasım 2020 tarihli ve 1598 sayılı karar da yer alıyor. Kayda göre isim değişikliğinin uygulama tarihi 6 Ocak 2021.

GÖLBAŞI'NDA ABAY KUNANBAY İÇİN ANIT DA AÇILDI

Caddeye isim verilmesi, 2020 yılında gerçekleştirilen daha geniş bir kültürel etkinliğin parçasıydı. 30 Aralık 2020'de Gölbaşı'nda Abay Kunanbayev'in doğumunun 175. yılı kapsamında anma ve tanıtım programı düzenlendi. Etkinliğe dönemin Gölbaşı Belediye Başkanı Ramazan Şimşek, Kazakistan'ın Ankara Büyükelçisi Abzal Saparbekuly, Ankara Vali Yardımcısı Abdullah Dölek ve Türk dünyasından kurum temsilcileri katıldı.

Fotoğraf: Türksoy

Program kapsamında Abay'ın anıtının açılışı yapılırken, onun adını taşıyan caddenin tabelası da tanıtıldı. Aynı etkinlikte Abay ve Farabi'nin düşünce dünyasına ilişkin kitapların tanıtımı gerçekleştirildi. Dönemin Gölbaşı Belediye Başkanı Ramazan Şimşek, isimlendirmenin Türkiye ile Kazakistan arasındaki dostluğu yaşatma amacı taşıdığını açıkladı. Böylece Gölbaşı'ndaki bir yolun yeni adı, yalnızca belediyenin adres düzenlemesi olmaktan çıkarak iki ülke arasındaki kültürel ilişkileri görünür kılan bir simgeye dönüştü.

ANKARA'DA BİR BAŞKA ABAY KUNANBAY SOKAK DAHA VAR

Abay Kunanbay ismini Ankara'da taşıyan tek yol Gölbaşı'ndaki cadde değil. Çankaya ilçesinin Kavaklıdere semtinde, Tunalı Hilmi Caddesi çevresinde de Abay Kunanbay Caddesi bulunuyor.

2017 ve 2019 yıllarında yayımlanan haberlerde, daha önce Bilir Sokak olarak bilinen yolun adının Melih Gökçek'in Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde Abay Kunanbay Caddesi olarak değiştirildiği belirtiliyor.

Bu iki adresin birbirine karıştırılmaması gerekiyor.

ABAY'IN ADI ANKARA'DA NEDEN YAŞATILIYOR?

Abay Kunanbayev'in isminin başkentte kullanılması, Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel ilişkilerle bağlantılı. Kazakistan, Abay'ın doğumunun 175. yılı olan 2020'de şairin mirasını tanıtmak amacıyla yurt içinde ve dışında çeşitli etkinlikler düzenledi. Türkiye'de de Abay'ın ismini taşıyan parklar, anıtlar ve cadde isimlendirmeleri gerçekleştirildi. Kazakistan'ın Türkiye'deki diplomatik temsilciliğinin açıklamalarında, Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki Abay Caddesi ve anıtının açılışı, bu anma çalışmalarının örnekleri arasında sayılıyor.

Fotoğraf: Ankara Masası

Abay'ın Ankara'daki hatırası yalnızca sokak tabelalarıyla da sınırlı değil. Mamak ilçesindeki Türkiye-Kazakistan Dostluk Parkı'nda bulunan Abay Kunanbayev büstü, 2025 yılında tahrip edilmesinin ardından Mamak Belediyesi tarafından restore edilerek yeniden yerine yerleştirildi. Bu örnekler, Abay'ın Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel temaslarda önem verilen isimlerden biri olduğunu gösteriyor.

ASIL ADI İBRAHİM’Dİ: KAZAK EDEBİYATINI DEĞİŞTİREN İSİM

22 Ağustos 1845’te bugün Kazakistan sınırları içerisinde yer alan Şıngıs Dağları civarında dünyaya gelen şairin asıl adı İbrahim. Ancak gençlik yıllarından itibaren Kazakçada "dikkatli, özenli ve ihtiyatlı" anlamına gelen "Abay" lakabıyla tanınmaya başlamış.

Semey’de aldığı medrese eğitiminin yanı sıra Doğu ve Rus edebiyatını yakından tanıyan Kunanbayev; Puşkin, Lermontov ve Krılov gibi isimleri Kazakçaya kazandırarak yazılı Kazak edebiyatının temellerini attı. 45 bölümden oluşan ünlü eseri "Kara Sözler" (Qara Sözder) başta olmak üzere, insanı, ahlakı, eğitimi ve çalışmayı merkezine alan fikirleriyle toplumsal gelişimin öncüsü oldu.