Ankara'nın tıbbi atık yükü nereye gidiyor?
Başkentteki hastane komplekslerinden her gün toplanan tıbbi atıklar, doğaya veya çöp sahasına karışmadan önce Sincan-Çadırtepe'deki entegre tesise getirilerek yüksek ısılı fırınlarda küle dönüştürülüyor ve olası bir halk sağlığı felaketi önleniyor.
Ankara; Bilkent ve Etlik gibi devasa şehir hastanelerinin yanı sıra onlarca araştırma hastanesi, özel sağlık kuruluşu, diyaliz merkezi ve poliklinikle Türkiye'nin en büyük sağlık üslerinden biri konumunda. Kış aylarında artan enfeksiyon hastalıkları ve hastanelerin acil servislerindeki yoğunluk, "iyileşme" süreçlerinin ardında devasa bir atık dağı bırakıyor. Şırıngalar, ameliyat malzemeleri, kullanılmış maskeler, serum setleri ve enfeksiyöz laboratuvar atıklarından oluşan bu kırmızı poşetli yük, günlük sıradan evsel atıkların aksine kentin yeraltı sularına veya toprağına karıştığında ölümcül salgınlara yol açabilecek saatli birer bomba niteliği taşıyor.
Bu görünmez kalkanın merkezi kentin batısında, Sincan-Ayaş sınırındaki Gökler Mahallesi'nde bulunan Çadırtepe Entegre Katı ve Tıbbi Atık Bertaraf Tesisi'nde kurulmuş durumda.

TOPLAMA VE TAŞIMA AĞI
Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin (ABB) yürürlükteki "2023-2027 Tıbbi Atık Yönetim Planı" verilerine göre, kentin dört bir yanındaki sağlık kuruluşları günde 50 kilogramdan fazla tıbbi atık üretiyorsa bu atıkları +4 derecelik soğuk hava depolarında muhafaza etmek zorunda. Belirli periyotlarla hastanelere yanaşan, tamamen sızdırmaz ve dış yüzeyi özel olarak yalıtılmış tıbbi atık taşıma araçları, bu yükü alarak GPS takipli rotalar üzerinden doğrudan Sincan-Çadırtepe'deki merkeze ulaştırıyor. Taşıma işlemi sırasında araçların kaza yapma ihtimaline karşı acil eylem planları ve sıvı dökülmelerini anında nötralize edecek kimyasal setler bulunuyor.
1000 DERECENİN ÜZERİNDE YAKMA VE GAZLAŞTIRMA
Çadırtepe'ye ulaşan enfekte atıklar asla doğrudan toprağa gömülmüyor. Yönetim planında belirtilen resmi süreçlere göre tıbbi atıklar, tesis bünyesindeki "Yakma ve Gazlaştırma" ünitelerine alınıyor. Yüksek dereceli fırınlarda işlem gören atıkların içindeki tüm virüs, bakteri ve patojenler sıfırlanarak geriye tamamen sterilize edilmiş bir kül bırakılıyor.
Bununla birlikte, tesisin genel kentsel katı atık depolama ve çürüme gazından elektrik elde etme süreçleri sayesinde, atık bertarafı sırasında devasa bir enerji üretimi de sağlanıyor. Merkezin kurulu enerji üretim lisans kapasitesi 54,7 Megavat düzeyinde olup, elde edilen bu elektrik başkentin ulusal şebekesine geri kazandırılıyor.

GÖRÜNMEZ MESAİ VE AÇIK KALAN SORULAR
Sistem teoride ve ana akslarda kusursuz bir kentsel sağlık koruması sağlasa da, kentin uzak noktalarında bazı soru işaretleri bulunuyor. Evren, Şereflikoçhisar veya Nallıhan gibi merkeze 150 kilometreye kadar uzaklıkta olan ilçelerdeki küçük çaplı klinikler, veteriner hekimlikler veya güzellik salonlarından çıkan tıbbi atıkların aynı sıklıkta ve soğuk zincir bozulmadan Çadırtepe'ye ne kadar entegre edilebildiği, çevre denetçilerinin takip etmesi gereken temel konulardan biri. Zira bir tek enfekte iğne ucunun bile evsel atıklara veya doğaya karışması, telafisi mümkün olmayan halk sağlığı maliyetleri yaratabiliyor.