Kırıkkale’nin yenilmez pehlivanı: 68 yaşında dünya şampiyonuyla güreşti

Kırıkkale’nin Ahılı köyünde 1891 yılında doğan Hüseyin Demirbilek, yörede yalnızca pehlivanlığıyla değil, gücü ve meydanlarda karşısına çıkan rakipleriyle kurduğu hikâyelerle hatırlanan isimlerden biri oldu. Demirbilek’in torunu Hüseyin Demirbilek tarafından kaleme alınan anılarında, Hüseyin Pehlivan’ın 22 yıl yağlı güreş yaptığı ve bu dönemde yenilmediği aktarılıyor.

Yeni Ankara’nın araştırma haberine göre, Ahılılı pehlivanın hikâyesi sıradan bir güreş kariyerinden daha geniş bir geçmişe uzanıyor. Çocuk yaşta güreşe ilgi duyan Hüseyin Pehlivan, ailesinin geçimini sağladığı değirmende çalışırken bile meydanlardan kopmadı. Onun hayatında güreş, bir spor dalından çok, dönemin köy hayatının ve toplumsal kültürünün bir parçası haline geldi.

Bugün anlatılanların önemli bölümü aile hafızasından aktarılan hatıralara dayanıyor. Bu nedenle anılardaki bazı olayların bağımsız tarihsel belgelerle doğrulanması mümkün değil. Buna karşılık Hüseyin Demirbilek’in adı, sonraki yıllarda Kırıkkale’de düzenlenen güreş organizasyonlarına da verildi. 2019 ve 2022 yıllarında Ahılılı Hüseyin Demirbilek adına karakucak güreşleri düzenlendi.

DEĞİRMEN TAŞINI KALDIRDIĞI ANLATILIYOR

Hüseyin Pehlivan’ın gücünü anlatan en dikkat çekici hikâyelerden biri daha güreş kariyerinin başında ortaya çıkıyor.

Aile anlatısına göre, babasının değirmeninde bulunan ve yaklaşık 500 okka olduğu belirtilen büyük taş, çalışanlar tarafından yerine yerleştirilemeyince Hüseyin Pehlivan tek başına taşı kaldırarak yeniden yerine koydu. Bu olayın ardından babasının onun güreşlere gitmesine izin verdiği aktarılıyor.

Yıllar sonra benzer bir olayın Keskin'in Cankurtaran, diğer adıyla Kazıklı köyünde tekrarlandığı anlatılıyor. Büyük Osman Pehlivan tarafından yapılan değirmen taşını tek başına kağnıya yüklemesi, aile hafızasında Hüseyin Pehlivan’ın fiziksel gücünün sembolü haline gelmiş.

BALKAN SAVAŞLARI'NDAN GÜREŞ MEYDANLARINA

Hüseyin Pehlivan’ın hayatındaki kırılma noktalarından biri de askerlik yılları.

Anılara göre İzmir Bornova'da askerlik yaptığı sırada bir güreşte yenilmesi ve hakem tarafından azarlanması, onun için unutamadığı bir dönüm noktası oldu. Aynı gece gördüğü rüyanın ardından tekrar meydana çıktığı ve sonraki güreşlerde başarılı olduğu anlatılıyor.

Daha sonra Balkan Savaşları'na katıldığı, savaş sırasında gösterdiği başarıların ardından Bitlis'te düzenlenen bir güreşte başpehlivan olduğu ve üç altın liralık ödülü Mustafa Kemal Atatürk'ün elinden aldığı da anılarda yer alıyor.

120 KİLOLUK RAKİBE KARŞI BEŞ DAKİKALIK MÜCADELE

Hüseyin Pehlivan'ın adını yörede daha da büyüten anlatılardan biri ise Keskin'deki bir güreş.

Anılara göre Erzurumlu Bekir Pehlivan, yaklaşık 120 kilogramlık yapısıyla yörede yenilmez olarak tanınıyordu. Dönemin Ankara Valisi'nin de güreşe meraklı olduğu ve Bekir Pehlivan'ı Keskin'deki müsabakaya gönderdiği aktarılıyor. Hüseyin Pehlivan'ın rakibin karşısına çıkmasına köylülerinin de eşlik ettiği anlatılıyor.

Müsabaka başladığında Bekir Pehlivan'ın güçlü elenseleri karşısında zorlanan Hüseyin Pehlivan, rakibinin açık vermesini bekledi. Anlatıya göre sonunda göğüs çaprazına girerek rakibini meydanın dışına kadar sürdü ve içten çengel oyunuyla sırtını yere getirdi.

Aile anlatısında güreşin yaklaşık beş dakika sürdüğü ve Hüseyin Pehlivan'ın galip ilan edildiği belirtiliyor.

BİR ÖĞRENCİSİNİN KARŞISINDA YENİK SAYILDI

Hüseyin Pehlivan'ın anlatılan kariyerinde ilginç bir başka ayrıntı ise tek yenilgi olarak aktarılan Bozköy güreşi.

Balışeyh'in Bozköy köyünde yapılan müsabakada karşısına kendi çırağı Hodarlı Süleyman Pehlivan çıktı. Güreş sırasında Süleyman'ın kispetinin yırtıldığı, ardından Hüseyin Pehlivan'ın dizlerinin üzerine oturduğu ve yöredeki bir güreş kuralı gerekçe gösterilerek yenik sayıldığı anlatılıyor.

Bu olayın ardından iki pehlivanın yeniden karşılaştığı da anılarda aktarılıyor. Bu kez Bahşılı'daki bir düğün güreşinde yapılan karşılaşmanın ardından Süleyman'ın hastaneye kaldırıldığı ve 15 gün sonra hayatını kaybettiği yazılıyor. Hüseyin Pehlivan'ın bu olaydan sonra 53 yaşında güreşi bıraktığı belirtiliyor.

68 YAŞINDA DÜNYA ŞAMPİYONUYLA KARŞI KARŞIYA

Hüseyin Pehlivan'ın hikâyesindeki en dikkat çekici son dönem olaylarından biri ise 1958'de Kırıkkale Fikret Karabudak Stadı'nda yaşandığı anlatılan gösteri güreşi.

O sırada 68 yaşında olan Hüseyin Pehlivan, 600 lira ödüllü bir güreş organizasyonu için stada götürülüyor. Aynı organizasyonda dönemin genç ve başarılı milli güreşçisi Mustafa Dağıstanlı da bulunuyor.

Bu nokta tarihsel açıdan doğrulanabilir bir ayrıntıyla güçleniyor. Mustafa Dağıstanlı, 1954, 1957 ve 1959 yıllarında dünya şampiyonluğu; 1956 ve 1960 yıllarında ise olimpiyat şampiyonluğu kazanan Türk güreşinin önemli isimlerinden biriydi.

Aile anlatısına göre Hüseyin Pehlivan, Dağıstanlı'yı görünce yaşının ilerlemiş olmasına rağmen esprili bir şekilde onunla güreşebileceğini söyledi. Ardından ikili arasında bir gösteri güreşi yapıldı.

Hüseyin Pehlivan'ın ayağındaki sakatlık nedeniyle yere oturduğu, Dağıstanlı'nın ise onu kaldırmaya çalıştığı ancak başarılı olamadığı aktarılıyor. Ardından iki pehlivanın birbirinin elini ve alnını öperek güreşi tamamladığı anlatılıyor.

KIRIKKALE'NİN HAFIZASINDA ADI YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR

Hüseyin Demirbilek'in ölümünün üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen adı Kırıkkale'deki güreş organizasyonlarında yaşatıldı. 2019'da Ahılılı Hüseyin Demirbilek anısına düzenlenen karakucak güreşlerinde farklı kategorilerde sporcular mücadele etti.

2022'de düzenlenen ikinci organizasyona ise yaklaşık 15 ilden 230 sporcu katıldı. Başpehlivanlık finalinde Osman Aynur, Hüseyin Kalaycı'yı yenerek organizasyonu kazandı.

Bu durum, Hüseyin Pehlivan'ın hikâyesinin yalnızca eski bir aile anlatısı olarak kalmadığını gösteren somut örneklerden biri.

Ahılı'da bugün de geçmişe ait eşyaları ve belgeleri bir araya getiren çalışmalar yürütülüyor. Yeni Ankara'nın daha önce yaptığı araştırmada, Hüseyin Demirbilek'in yaklaşık 15 yıldır topladığı eski eşyaların 1928 tarihli okul binasında korunması ve burada bir müze oluşturulması isteği gündeme gelmişti.

Böyle bakıldığında Hüseyin Pehlivan'ın hikâyesi yalnızca bir güreşçinin geçmişi değil. Değirmen, kağnı, tarla, askerlik, köy güreşleri ve usta-çırak ilişkileri üzerinden Kırıkkale'nin kırsal geçmişine dair ayrıntılar da taşıyor.

Bugünün spor arşivlerinde yer almayan birçok ayrıntı ise hâlâ ailelerin ve köylerin hafızasında duruyor. Hüseyin Pehlivan'ın anıları da bu açıdan, doğrulanması gereken iddialarıyla birlikte, Kırıkkale'nin kaybolmaya yüz tutan sözlü tarih kaynaklarından biri olarak önem taşıyor.