Dünya Antalya'ya kilitlendi: COP31'de 12 gün boyunca neler yaşanacak?

Küresel iklim diplomasisinin en kritik buluşması olan Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya EXPO Merkezi'nde gerçekleştirilecek. Türkiye'nin ev sahipliğinde 12 gün sürecek zirvede devlet başkanları, bakanlar, bilim insanları, finans kuruluşları ve sivil toplum temsilcileri iklim taahhütlerini somut uygulamalara dönüştürmek için masaya oturacak. Zirvenin en üst düzey siyasi buluşması olan Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi ise 11-12 Kasım tarihlerinde devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla yapılacak.

Konferans öncesinde değerlendirmelerde bulunan Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Genel Sekreteri Celeste Saulo, Türkiye'nin COP31'de organizasyonel ve stratejik düzeyde çok başarılı bir hazırlık süreci yürüttüğünü belirtti.

Zirve boyunca resmi müzakereler yetkilendirilmiş heyetlerin katıldığı Mavi Bölge'de (Blue Zone) yürütülürken, temiz enerji teknolojileri ve sürdürülebilirlik projeleri kamuya açık Yeşil Bölge'de (Green Zone) sergilenecek.

TÜRKİYE VE AVUSTRALYA ORTAK SORUMLULUK ÜSTLENİYOR

Antalya'daki konferansın diplomatik yapısında Türkiye ve Avustralya arasındaki görev paylaşımı öne çıkıyor. COP31 Başkanlığını ve eylem gündeminin koordinasyonunu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum üstlenirken, ülkeler arasındaki resmi müzakerelerin başkanlığını Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen yürütecek. Zirve öncesinde BM temsilcileri ve Avustralyalı mevkidaşı Bowen ile bir araya gelen Bakan Kurum, COP31'in yalnızca kararların açıklandığı değil, uygulamaların başlatıldığı bir zirve olmasını hedeflediklerini ifade etti.

Müzakere masasının en çetin başlığını ise gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki iklim finansmanı oluşturuyor. COP30'da alınan "uyum finansmanının 2035 yılına kadar en az üç katına çıkarılması" kararının uygulama mekanizmaları, Paris Anlaşması'nın 1,5 derece sıcaklık artışı sınırı ve düşük karbonlu ekonomiye adil geçiş şartları Antalya'da karara bağlanmaya çalışılacak.

UYGULAMA COP'U PLANI: 10 ÖNCELİK VE 6 KÜRESEL HEDEF

Türkiye'nin "Uygulama COP'u" vizyonuyla hazırladığı Eylem Gündemi; Sıfır Atık ve metan azaltımı, temiz enerji dönüşümü, gıda güvenliği, yeşil sanayileşme, okyanuslar, dirençli şehirler, gençlik ve eğitim, dirençli sağlık sistemleri, Rio Sinerjisi ve İklim Uygulama Köprüsü olmak üzere 10 öncelik alanına dayanıyor. Bu kapsamda tüm ülkelerin desteklemesi için önerilen 6 küresel uygulama hedefi ise 2035 yılına kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35'e çıkarılmasını, belediye atık artışının en az yüzde 50 azaltılmasını, binalardaki enerji yoğunluğunun yüzde 25 düşürülmesini ve imalatta döngüsel malzeme kullanımının yüzde 15'e yükseltilmesini içeriyor.

Ayrıca 2030 yılına kadar iklim değişikliği derslerinin eğitim müfredatlarına eklenmesi ve iklime dirençli tarımın yaygınlaştırılması planlanıyor. Henüz bağlayıcı bir uluslararası anlaşma niteliği taşımayan bu hedeflerin, zirve sonunda küresel bir mutabakata dönüştürülmesi amaçlanıyor.

100 MEGAVATLIK KÜÇÜK MODÜLER NÜKLEER REAKTÖR TANITILACAK

Zirvenin teknoloji gündeminde Ankara merkezli MİA Teknoloji'nin Çinli JHATOM ve GlobalX ortaklığıyla geliştirdiği küçük modüler reaktör (SMR) projesi dikkat çekiyor. Yüzde 50'nin üzerinde yerli mühendislik katkısı hedeflenen 100 megavat kapasiteli "JH-100" reaktör tasarımının maketi ve teknik altyapısı uluslararası yatırımcılara tanıtılacak. Yaklaşık 60 yıllık kullanım ömrü öngörülen basınçlı su reaktörü, sanayi tesisleri ve veri merkezleri gibi kesintisiz enerji gerektiren altyapılar için tasarlanıyor.

Türkiye, 2050 yılına kadar ulaşmayı planladığı 20 bin megavatlık nükleer kurulu gücün 5 bin megavatını küçük modüler reaktörlerden sağlamayı hedefliyor. Ancak tanıtılacak JH-100 projesi henüz ticari işletmeye alınmış bir santral olmayıp, hayata geçirilmesi için güvenlik, lisanslama ve fizibilite süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

1,7 MİLYAR DOLARLIK YEŞİL FİNANSMAN VE İŞ DÜNYASI MESAİSİ

Finans ve reel sektör ayağında VakıfBank, yenilenebilir enerji, KOBİ'lerin yeşil dönüşümü, kadın girişimciliği ve deprem bölgesinin imarında kullanılmak üzere yaklaşık 1,7 milyar dolarlık yeni yeşil finansman anlaşmaları imzalamaya hazırlanıyor. Banka ayrıca 13 Kasım'da Başantrenör Giovanni Guidetti ve takım kaptanı Zehra Güneş'in katılacağı "Sporun Doğası: Gelecek İçin Takım Olmak" oturumunu düzenleyecek. Türk İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) ise 12 Kasım'da TÜSİAD ile adil geçişi, 13 Kasım'da We Mean Business Coalition oturumunu ve 16 Kasım'da KOBİ'lerin finansmana erişimini kapsayan toplam dokuz oturumda yer alacak.

Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey de Türkiye'nin 14 insansız hava aracı (İHA) ve 184'ü kameralı toplam 776 gözetleme kulesiyle yangınları 2 dakikada tespit edip 11 dakikada müdahale ettiği dijital sistemi dünyaya tanıtacaklarını açıkladı. Türkiye, Antalya'daki Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi'nin küresel bir yangın koordinasyon merkezine dönüştürülmesini önerecek. Yerel yönetimlerde ise Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi dip çamuru temizliği ve yeşil lojistik projelerini 49 metrekarelik dijital standında ve dört ayrı panelde anlatacak.

HAVALİMANINDA 1500 POLİS, SAHADA 45 BİN GÖNÜLLÜ BAŞVURUSU

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın katılımıyla kadın ve çocukların yeşil dönüşümdeki rolünün ele alınacağı zirve için Gönüllülük Programı'na 154 ülkeden 45 bini aşkın genç başvurdu. Kültürel etkinlikler kapsamında ise Gloria Serenity Resort'ta altı sanatçının metal, cam ve lastik atıklardan ürettiği eserlerden oluşan "ARTIK" sergisi 29 Kasım'a kadar ziyarete açıldı. Konuk heyetler için ayrıca "COP31 Türkiye Antalya" logolu çevreci ambalajlarda yöresel turunç, bergamot ve karyağdı armudu reçelleri hazırlandı.

Dev organizasyon için Antalya Havalimanı'nda 1500 polis görevlendirilirken, 1,1 milyon metrekarelik zirve alanında 5 revir kuruldu ve 5 golf aracı mobil ambulansa dönüştürüldü. Antalya İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Behzat Özkan, acil sağlık müdahale ekiplerinin tüm alanda tam kapasiteyle görev yapacağını bildirdi.

COP31'İN 12 GÜNLÜK TEMATİK TAKVİMİ

Antalya'daki zirve her gün farklı bir temayla ilerleyecek. 9 Kasım'da gıda, tarım ve sağlık; 10 Kasım'da enerji ve ulaşım; 11 Kasım'da Sıfır Atık ve Liderler Zirvesi'nin ilk günü; 12 Kasım'da dirençli şehirler ve Liderler Zirvesi'nin ikinci günü; 13 Kasım'da finans ve ticaret; 14 Kasım'da çocuk, gençlik ve eğitim başlıkları görüşülecek. 15 Kasım'daki kültürel program arasının ardından 16 Kasım'da bilim, sanayi ve teknoloji; 17 Kasım'da okyanuslar ve arazi kullanımı; 18 Kasım'da insani kalkınma; 19 Kasım'da imece ve uygulamanın güçlendirilmesi ele alınacak. Zirve, 20 Kasım'da taraf ülkelerin ortak sonuç bildirgesi üzerinde yürüteceği nihai müzakerelerle tamamlanacak.