Yeni mezunlar için ilk iş görüşmesi rehberi: Deneyimsiz adaylar "tecrübem yok" kaygısını nasıl aşmalı?

Eğitim hayatını tamamlayıp profesyonel iş dünyasına adım atmaya hazırlanan binlerce gencin aklındaki en büyük soru işareti, hiç çalışma geçmişleri olmadığı hâlde işverenin karşısında kendilerini nasıl kanıtlayacakları. İş ilanlarındaki "tecrübe" şartı pek çok yeni mezunu kaygılandırırken, uzmanlar ilk iş görüşmelerinde (mülakatlarda) asıl aranan kriterin diplomadan ziyade adayın potansiyeli ve olaylara yaklaşım biçimi olduğunu vurguluyor.

Kariyer Danışmanı Dr. Özlen Çetin Ege'den gençlere kritik uyarıGüncel

Gelişim ve Kariyer Danışmanı Dr. Özlen Çetin Ege, Yeni Ankara’ya yaptığı özel açıklamalarda iş hayatına yeni başlayacak gençlerin iş görüşmesi hazırlık süreçlerinde nelere dikkat etmesi gerektiğini detaylarıyla anlattı. Ege'ye göre, adayların klişe cümleler kurmak yerine becerilerini yaşanmış somut örneklerle desteklemeleri, mülakatın seyrini tamamen değiştiriyor.

"DENEYİM SADECE TAM ZAMANLI BİR İŞTE ÇALIŞMAK DEĞİLDİR"

Genç adayların iş görüşmelerinde düştüğü en büyük yanılgının "Hiç deneyimim yok, o hâlde anlatacak bir şeyim de yok" düşüncesi olduğunu belirten Dr. Özlen Çetin Ege, işverenlerin deneyim kavramına bakış açısının değiştiğine dikkat çekti. Ege, "Gençlerin en sık yaptığı hatalardan biri kendilerini bu şekilde kısıtlamaktır. Oysa deneyim sadece 09.00-18.00 arası tam zamanlı bir işte çalışmak değildir. Üniversitede hazırladığınız zorlu bir bitirme projesi, öğrenci kulüplerinde üstlendiğiniz yönetim görevleri, dâhil olduğunuz gönüllü sosyal sorumluluk projeleri ve hatta kendi başınıza evde geliştirdiğiniz bir yazılım çalışması bile sizin becerilerinizi gösteren devasa birer deneyimdir." ifadelerini kullandı.

İşverenlerin yeni mezun bir adaydan sektörel tecrübe beklemediğini, bunun yerine sorumluluk alma duygusu, ekip çalışmasına yatkınlık, analitik problem çözme yeteneği ve en önemlisi "öğrenme hevesi" aradığını belirten Ege, adayların kendilerini bu eksen etrafında ifade etmeleri gerektiğini vurguladı.

SOMUT ÖRNEKLERLE İKNA ETME SANATI

Mülakatlarda adaylara sıklıkla yöneltilen "Güçlü yönleriniz nelerdir?" veya "Takım çalışmasına yatkın mısınız?" gibi sorulara verilen yüzeysel cevapların işe alım uzmanları nezdinde tatmin edici bulunmadığını belirten Ege, adaylara şu tavsiyede bulundu:

"'Ben çok çalışkanım, takım çalışmasına son derece yatkınım' gibi havada kalan genel geçer ifadeler yerine, bunu kanıtlayan olaylar anlatın. Örneğin, 'Üniversitedeki bahar şenliği organizasyonunda bütçe krizini şu şekilde yönettim', 'Ekip arkadaşlarımla anlaşmazlık yaşadığımızda şu adımları atarak projeyi zamanında teslim ettim' gibi somut ve yaşanmış örnekler sizi diğer adayların bir adım önüne geçirecektir."

İLK İŞ GÖRÜŞMESİNDE KARŞILAŞABİLECEĞİNİZ 7 KRİTİK SORU

Şirketten şirkete değişiklik gösterse de, ilk iş görüşmelerinde adayın iletişim tarzını ve vizyonunu ölçmek amacıyla genellikle şu sorular ekseninde bir mülakat gerçekleştiriliyor:

1. Bize kendinizden bahseder misiniz? (Özgeçmişin özeti, eğitim ve işe olan ilgi kısa ve net bir dille aktarılmalıdır.)

2. Neden bu pozisyona ve bizim şirketimize başvurdunuz? (Adayın şirketi ne kadar araştırdığı ölçülür.)

3. Güçlü yönleriniz nelerdir? (İletişim, planlama veya teknik bir beceri somut örnekle sunulmalıdır.)

4. Bir sorunla karşılaştığınızda nasıl çözüm ürettiniz? (Okul projelerindeki veya öğrenci kulüplerindeki kriz yönetimi örnekleri kurtarıcıdır.)

5. Takım çalışmasına yatkın mısınız? (Ekip içerisindeki rol ve ortak hedefe katkı vurgulanmalıdır.)

6. Kendinizi geliştirmek için eğitim hayatınız dışında neler yaptınız? (Yabancı dil kursları, dijital eğitimler, sertifikalar ve hobiler aktarılmalıdır.)

7. Kariyer hedefleriniz nelerdir? (Gerçekçi, şirketin vizyonuyla uyumlu ve gelişime açık bir vizyon çizilmelidir.)

GÖRÜŞME ÖNCESİ HAZIRLIK VE YAPILMAMASI GEREKEN HATALAR

Başarılı bir mülakatın yarısının ön hazırlıktan geçtiğini hatırlatan uzmanlar, Türkiye İş Kurumunun (İŞKUR) rehberlerine de yansıyan hazırlık tüyolarına dikkat çekiyor. Adayların görüşmeye gitmeden önce mutlaka kurumu derinlemesine araştırması, iş ilanında aranan niteliklerle kendi becerilerini eşleştirmesi ve kendini tanıtma provası yapması gerekiyor. Ancak bu provaların kesinlikle "ezberlenmiş robotik metinler" hâline dönüşmemesi, iletişimin doğal kalması şart. Adayların görüşme sonunda pozisyonla veya ekiple ilgili kendi hazırladıkları soruları sormaları da "işi gerçekten istedikleri" yönünde pozitif bir imaj yaratıyor.

Dr. Özlen Çetin Ege, mülakat anında yapılan hatalara da değinerek, "Sorulara gereğinden çok uzun ve konudan sapan cevaplar vermek, şirketin ne iş yaptığını bile bilmemek veya sahip olunmayan yetenekleri varmış gibi anlatmak büyük risk taşır. İşverenin karşısında dürüstlük esastır. Eğer adaya bilmediği bir soru yöneltilirse, yalan yanlış tahminlerde bulunup kesin konuşmak yerine; bilmediğini dürüstçe söylemesi ve bu konuyu öğrenmeye ne kadar açık olduğunu belirtmesi çok daha sağlıklı ve güven veren bir yaklaşımdır" diyerek gençleri uyardı.