İklim krizi sofralara kadar uzanıyor! Türkiye hangi risklerle karşı karşıya?

Dünyanın değişen iklim dengesi; tarımdan ekonomiye, su kaynaklarından günlük yaşama kadar pek çok alanı etkiliyor. COP31 gündemiyle birlikte Türkiye’nin iklim mücadelesinde atması gereken adımlar tartışılırken Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Genel Başkanı Hidayet Muslu, iklim krizinin nedenlerine ve Türkiye üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

FOSİL YAKITLAR DÜNYANIN DENGESİNİ NASIL DEĞİŞTİRDİ?

Muslu, iklim değişikliğinin ortaya çıkışını şöyle anlattı:

“İklim değişikliği, sanayi toplumunun ortaya çıkması ve sanayileşmeyle birlikte gelişen bir problem. Fosil yakıtların kullanılması ve karbon ayak izinin artması, bu sorunun temel nedenleri arasında yer alıyor. Dünyanın doğal dengesi, sanayileşmeyle birlikte değişmeye başladı. Fosil yakıtlardan kaynaklanan emisyonlar atmosferde birikerek dünyanın ısınmasına neden oluyor. İklim değişikliği dediğimiz kavram da dünyanın ısınması ve bu ısınmanın beraberinde getirdiği problemlerin tamamını kapsıyor. Atmosferdeki gazların dengesi değişiyor ve bu durum iklim değişikliğinin temel nedenlerini oluşturuyor.”

Küresel ısınma ile iklim değişikliği arasındaki farka da değinen Muslu, şu ifadeleri kullandı:

“Küresel ısınma başka, iklim değişikliği başka bir kavramdır. Küresel ısınma, dünyadaki sıcaklığın artmasıdır. İklim değişikliği ise bu sıcaklık artışının meydana getirdiği sonuçlardır. Yani yalnızca sıcaklığın yükselmesinden söz etmiyoruz. Aşırı yağışlar, sıcaklık ve soğukluk arasındaki değişimler, özellikle ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinin kısalması, yaz aylarının aşırı sıcak geçmesi bu sürecin sonuçları arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra kentlerde altyapı yetersizlikleri nedeniyle sel ve su baskınları yaşanabiliyor. Arazi yapısına bağlı olarak heyelanlar meydana gelebiliyor. Bunların tamamı iklim değişikliğinin karşımıza çıkardığı belirtilerdir.”

İKLİM KRİZİ SADECE HAVAYI DEĞİL, SOFRALARI DA DEĞİŞTİRİYOR

Muslu, iklim değişikliğinin Türkiye üzerindeki etkilerini şu sözlerle değerlendirdi:

“Türkiye’yi tarım, genel yaşam, sağlık ve ekonomi açısından ayrı ayrı değerlendirebiliriz. Tarım açısından baktığımızda ilkbahar ve kış aylarında yaşanan aşırı yağışlar, sonbahar ve yaz aylarındaki aşırı sıcaklıklar tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor. Özellikle bitkisel üretimde ve sebzecilikte ürün kayıplarına neden olabiliyor. İklim değişikliği genel anlamda bütün canlıları etkileyen bir faktör. Örneğin aşırı sıcaklıkların belirli eşiklerin üzerine çıkması, topraktaki birçok organizmanın faaliyetlerini olumsuz etkiliyor. Bunun yanında tozlaşma faaliyetlerinin ve bu faaliyetleri gerçekleştiren canlıların hareketlerinin kısıtlanması, meyve üretiminde miktar bakımından kayıplara yol açabiliyor. Ekonomik açıdan değerlendirdiğimizde ise üretim, hasat ve ürünlerin pazara ulaştırılması süreçlerinde çeşitli olumsuzluklar ortaya çıkıyor. Bu durum tarımın yanı sıra ormancılık ve hizmet sektörü gibi alanları da etkiliyor.”

Kuraklık ve su kıtlığı konusunda da değerlendirmelerde bulunan Muslu, şu ifadeleri kullandı:

“Aşırı sıcaklıklar nedeniyle suyun buharlaşma oranı artıyor. Bu durum su kaynakları açısından olumsuz sonuçlar doğuruyor. Bir diğer önemli konu ise buzulların erimesiyle deniz seviyesinin yükselmesi. Bu durum denizlerdeki canlı yaşamını da doğrudan etkiliyor. Aşırı sıcaklıklar havadaki nem oranını düşürebiliyor. Bu da yağışların zamanında ve dengeli gerçekleşmesini olumsuz etkiliyor. Denizlerde ve atmosferde oluşan sıcaklık farklılıkları yoğun yağışlara neden olabiliyor. Bu yağışlar, özellikle kentlerin altyapı yetersizlikleriyle birleştiğinde sel ve su baskını gibi kentsel problemlere yol açıyor.”

BUGÜN ALINACAK ÖNLEMLER YARINI KURTARABİLİR

Başkan Muslu, iklim değişikliğine karşı alınması gereken tedbirlere ilişkin şunları söyledi:

“Bu konu aslında oldukça geniş kapsamlı. İklim değişikliğinin etkilerini sınırlandırmak ve önlemek mümkün. Bunun için öncelikle karşı karşıya olduğumuz tehlikeleri doğru analiz etmemiz gerekiyor. Özellikle geniş su kaynaklarının korunmasına yönelik uygulamalar büyük önem taşıyor. Kullanılan suyun tasarruflu ve doğru şekilde değerlendirilmesi gerekiyor. Yer altı sularına dikkat edilmeli, çevresel alanlar yeniden gözden geçirilmeli ve mevcut doğal kaynaklar korunmalı. Güneş enerjisi başta olmak üzere yenilenebilir ve yeşil enerji kaynaklarının kullanılması, iklim değişikliğiyle mücadelede büyük önem taşıyor. Ancak bu dönüşümün istikrarlı ve kararlı bir şekilde yürütülmesi gerekiyor. Aksi hâlde beraberinde ciddi ekonomik ve çevresel maliyetler getirebilir.”

Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakılması için yapılması gerekenleri de anlatan Muslu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bunun temelinde çevresel etki değerlendirmelerinin çok ayrıntılı şekilde incelenmesi yatıyor. Sanayi yatırımları ve enerji kullanımına ilişkin tercihler bu çerçevede ele alınmalı. Sürdürülebilir kentlerin kurulması büyük önem taşıyor. Özellikle büyük metropolleri ısınma, soğutma, trafik ve ulaşım faaliyetleriyle bir bütün olarak değerlendirmeliyiz. Karbon ayak izi, tüketilen kaynaklar ve kullanılan enerjiyle doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle sanayide, elektrik ve elektronik sektörlerinde enerji kullanımının ve enerji üretim kaynaklarının yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. Çevreye uygun sanayi yatırımları yapılmalı, sürdürülebilir üretim sistemleri geliştirilmeli ve doğal kaynakların korunmasına yönelik tedbirler alınmalı. Bireylerin de günlük yaşamlarında kullandıkları yakıtlar ve enerji tercihleri konusunda daha bilinçli hareket etmesi gerekiyor.”

Muslu, Türkiye’de iklim değişikliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğine işaret ederek sözlerini şöyle tamamladı:

“Bilinç dediğimiz şey göreceli bir kavram. Dünyada bütün toplumlar için tek bir bilinç düzeyinden söz edemeyiz. Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde bilinç ve kültür kavramı, toplumun sahip olduğu bilgi birikimiyle yakından ilişkilidir. Kültür, geçmişten günümüze taşınan yaşam biçimlerinin bütünüdür. Bilinç ise toplumların ürettiği bilginin ve gelişmişlik düzeyinin topluma yansımasıyla oluşur. Toplumlar kendi ürettikleri bilgiler üzerinden kendilerini geliştiremediklerinde ithal edilen bilgiye, teknolojiye ve enerji kaynaklarına bağımlı hâle gelebiliyor. Bu bilgilerin ve teknolojilerin tanıtılması, benimsenmesi ve toplumda karşılık bulması zaman isteyen bir süreçtir. Bizim toplumumuzda da iklim değişikliği konusundaki bilgi birikimi ve farkındalık henüz sınırlı düzeydedir.”