Dış ticarette rüzgar tersine döndü: Eylül'de ihracat atağı!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle hazırlanan genel ticaret sistemi verileri, 2026 yılının üçüncü çeyreğinde dış ticaret dengesinde yaşanan keskin makas değişimini ortaya koydu. Ağustos ayında ithalatın ihracattan daha hızlı büyümesi nedeniyle dış ticaret açığı ivme kazanırken, Eylül ayında ihracatın yakaladığı çift haneli büyüme hızı ticarette dengeleri değiştirdi.

İki aylık verilerin mukayesesi, dış ticaret açığında Ağustos'taki tırmanışın yerini Eylül'de belirgin bir gerilemeye bıraktığını gösterdi.

AĞUSTOS'TA İTHALAT BASKISI DIŞ TİCARET AÇIĞINI BÜYÜTTÜ

Genel ticaret sistemine göre 2026 yılı Ağustos ayında ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artarak 23 milyar 467 milyon dolar, ithalat ise yüzde 10,5 artarak 28 milyar 706 milyon dolar olarak gerçekleşti.

İthalat büyümesinin ihracatı geride bırakması dış ticaret dengesini olumsuz etkiledi. Ağustos ayında dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 22,3 artarak 4 milyar 283 milyon dolardan, 5 milyar 239 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 83,5'ten yüzde 81,7'ye geriledi.

Ocak-Ağustos kümülatif döneminde ihracat yüzde 4,0 artışla 184 milyar 996 milyon dolara, ithalat yüzde 5,3 artışla 250 milyar 790 milyon dolara ulaşırken, 8 aylık dış ticaret açığı yüzde 9,3 artarak 65 milyar 793 milyon doları buldu.

EYLÜL'DE İHRACAT SIÇRAMASI: ÇIK YÜZDE 25,8 GERİLEDİ

Eylül ayına gelindiğinde dış ticaret verilerinde tablo tamamen tersine döndü. Genel ticaret sistemine göre Eylül'de ihracat yüzde 15,3 gibi yüksek bir oranla artarak 25 milyar 967 milyon dolara tırmanırken, ithalat artışı yüzde 5,6 ile sınırlı kalarak 31 milyar 130 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti:

"İhracattaki güçlü performans sayesinde Eylül ayında dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 25,8 azalarak 6 milyar 957 milyon dolardan, 5 milyar 163 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 76,4'ten yüzde 83,4'e yükseldi."

Ocak-Eylül dönemini kapsayan 9 aylık süreçte ihracat yüzde 5,2 artışla 210 milyar 952 milyon dolara, ithalat yüzde 5,3 artışla 281 milyar 919 milyon dolara ulaştı. Yılın ilk 9 ayındaki toplam dış ticaret açığı ise yüzde 5,7 artarak 70 milyar 967 milyon dolar oldu.

ÇEKİRDEK DIŞ TİCARETTE DENGELER: ENERJİ VE ALTIN HARİÇ TABLO

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda, Ağustos ayında ihracat yüzde 2,7 artışla 20 milyar 831 milyon dolara, ithalat ise yüzde 9,6 artışla 21 milyar 919 milyon dolara yükselmişti. Bu kategoride Ağustos açığı 1 milyar 88 milyon dolar olurken karşılama oranı yüzde 95,0 olarak gerçekleşmişti.

Eylül ayında ise çekirdek dış ticaret dengesi çok daha güçlü bir performans sergiledi. Enerji ve altın hariç ihracat Eylül'de yüzde 10,5 artarak 23 milyar 385 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 6,7 artışla 23 milyar 926 milyon dolar oldu.

Böylece çekirdek dış ticaret açığı Eylül'de 541 milyon dolara kadar gerilerken, karşılama oranı yüzde 97,7'ye ulaştı.

İMALAT SANAYİ VE YÜKSEK TEKNOLOJİ PERFORMANSI

Ekonomik faaliyetlere göre ihracatta imalat sanayinin baskın payı her iki ayda da korundu. Ağustos ayında toplam ihracat içinde imalat sanayinin payı yüzde 93,6 olurken, Eylül ayında bu oran yüzde 93,4 seviyesinde gerçekleşti.

Tarım ve ormancılık sektörünün payı Ağustos'ta yüzde 3,2 iken Eylül'de yüzde 3,5'e yükseldi; madencilik sektörünün payı ise Ağustos'taki yüzde 2,3 seviyesinden Eylül'de yüzde 2,2'ye hafif bir gerileme gösterdi.

Teknoloji yoğunluğuna göre bakıldığında, yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payında belirgin bir artış kaydedildi. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ihracatı içindeki payı Ağustos ayında yüzde 3,6 seviyesindeyken, Eylül ayında bu oran yüzde 4,1'e tırmandı.

İthalat tarafında ise imalat sanayi ürünleri içinde yüksek teknolojili ürünlerin payı Ağustos'ta yüzde 12,0 iken Eylül'de yüzde 12,7 olarak hesaplandı.

İTHALATTA ARA MALLARI HÂKİMİYETİNİ KORUYOR

Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre ithalatın yapısı incelendiğinde, üretim çarklarının bağımlı olduğu ara malları (haddelenmiş maddeler ve ham maddeler) ilk sıradaki yerini muhafaza etti.

Ağustos ayında toplam ithalat içinde ara mallarının payı yüzde 70,7, sermaye mallarının payı yüzde 13,5 ve tüketim mallarının payı yüzde 15,5 olarak gerçekleşmişti. Eylül ayına gelindiğinde ise ara mallarının payı yüzde 69,9'a gerilerken, sermaye mallarının payı yüzde 15,4'e yükseldi, tüketim mallarının payı ise yüzde 14,6 seviyesine indi.

PAZAR LİDERLERİ DEĞİŞMEDİ: İHRACATTA ALMANYA, İTHALATTA ÇİN

Her iki ayda da Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülke Almanya, en çok ithalat yaptığı ülke ise Çin oldu. Ancak işlem hacimleri Eylül ayında belirgin şekilde arttı.

İhracatta Ağustos ayında Almanya'ya 1 milyar 760 milyon dolar ihracat yapılırken, Eylül ayında bu rakam 2 milyar 46 milyon dolara yükseldi. Almanya'yı her iki ayda da ABD ve Birleşik Krallık takip etti. Ağustos'ta Irak 4. sırada yer alırken, Eylül'de İtalya ilk 5 arasındaki yerini aldı.

İthalatın zirvesindeki Çin'den yapılan alımlar Ağustos'ta 4 milyar 706 milyon dolar iken, Eylül'de 5 milyar 264 milyon dolara ulaştı. İthalatta Çin'i her iki ayda da sırasıyla Almanya, Rusya Federasyonu, ABD ve İtalya izledi.

ÖZEL TİCARET SİSTEMİ VERİLERİ

Özel ticaret sistemine göre değerlendirildiğinde, Ağustos ayında ihracat yüzde 7,2 artışla 20 milyar 943 milyon dolar, ithalat yüzde 8,1 artışla 26 milyar 654 milyon dolar olmuş ve dış ticaret açığı yüzde 11,4 artışla 5 milyar 711 milyon dolar olarak kaydedilmişti.

Eylül ayında özel ticaret sisteminde de tablonun düzeldiği görüldü. Eylül ayında özel ticaret sistemine göre ihracat yüzde 14,8 artışla 23 milyar 506 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 3,0 artarak 28 milyar 852 milyon dolar oldu. Açık ise yüzde 29,2 oranında azalarak 5 milyar 347 milyon dolara geriledi.