Ankara'nın ilk planlı mahallesi Bahçelievler nasıl kuruldu?

Ankara'nın başkent ilan edilmesiyle birlikte kentte hızlı bir nüfus artışı yaşandı ve yeni yönetici kadrosunun barınma ihtiyacı acil bir soruna dönüştü. Bu ihtiyaca çözüm bulmak amacıyla dönemin üst düzey memurları ve akademisyenleri bir araya gelerek 1934 yılında Bahçeli Evler Yapı Kooperatifi'ni kurdu. Bu kooperatif, Türkiye'de kurulan ilk konut yapı kooperatifi olma özelliği taşıyordu. Semtin planlaması, Ankara'nın genel imar sürecine de yön veren Alman şehir plancısı Hermann Jansen'in 1932 tarihli imar planı çerçevesinde şekillendi.

JANSEN'İN BAHÇE ŞEHİR VİZYONU

Jansen'in tasarımı, İngiliz şehir plancısı Ebenezer Howard'ın sanayi devrimi sonrası kalabalıklaşan kentlere tepki olarak geliştirdiği "Garden City" (Bahçe Şehir) kavramının Ankara koşullarına uyarlanmış haliydi. Bu vizyona göre semtte evler genellikle tek veya iki katlı, geniş bahçeli ve birbirine bitişik olmayan müstakil yapılar şeklinde inşa edildi. Sokaklar ağaçlarla çevrelendi, her konutun bol güneş ışığı ve temiz hava alması hedeflendi. Semtin adı da bu yapısal özelliğinden, yani "bahçeli evler"den geldi.

MEMUR VE AKADEMİSYEN MAHALLESİ

Kooperatif eliyle inşa edilen konutlar, o döneme kadar Ankara'da alışılmış olan dar sokaklı, bitişik nizamlı geleneksel ev tipolojisinden tamamen farklı bir yaşam modeli sundu. Semtin gelişiminde Ankara Üniversitesi'nin de önemli bir payı oldu; Cebeci'deki akademik çevrenin bir bölümü zamanla Bahçelievler'e yerleşti. Bu durum semtin sosyal dokusunu belirledi ve özellikle 1950'li ve 1960'lı yıllarda bölge, memur ve akademisyen sınıfının merkezi haline geldi. Semtin en canlı noktalarından biri olan 7. Cadde, kuruluş yıllarında küçük dükkânlara ve bahçeli evlere ev sahipliği yaparken, zamanla Ankara'nın önemli ticari buluşma noktalarından birine dönüştü. 1980'li yıllardan itibaren caddede yükselen apartmanlaşma, semtin özgün dokusunu büyük ölçüde değiştirdi.