Ankara'nın ilk oteli hangisiydi? Kimler konakladı? Başkentin tarihe karışan otelinin hikâyesi

Ankara'nın geçmişinde önemli bir yere sahip olan Taşhan Oteli, başkentin ilk otellerinden biri olarak biliniyor. Osmanlı döneminin son yıllarında inşa edilen ve Millî Mücadele döneminde birçok önemli ismi ağırlayan tarihî yapı, Ankara'nın sosyal ve ticari hayatının merkezlerinden biri hâline geldi. Peki, Ankara'nın ilk oteli neredeydi, kimler burada konakladı ve neden yıkıldı? İşte Ulus'un unutulan tarihî otelinin hikâyesi...

ANKARA'NIN İLK OTELİ ULUS MEYDANI'NDAYDI

Ankara'nın konaklama tarihinde önemli bir yere sahip olan Taşhan Oteli, günümüzde Ulus Meydanı olarak bilinen bölgede bulunuyordu. Hotel d'Angora ve Taşhan Palas isimleriyle de tanınan yapı, Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar Ankara'ya gelen ziyaretçilerin uğrak noktalarından biri oldu.

Özellikle Ankara'nın Millî Mücadele'nin merkezi hâline gelmesiyle birlikte otelin önemi arttı. Başkente gelen milletvekilleri, gazeteciler, tüccarlar ve çeşitli devlet görevlileri, şehirdeki sınırlı konaklama imkânları nedeniyle Taşhan'ı tercih edenler arasında yer aldı.

Bugün yerinde başka bir bina bulunan Taşhan, Ankara'nın değişen şehir kimliğinin unutulan yapılarından biri olarak tarihî kayıtlarda yaşamaya devam ediyor.

TAŞHAN OTELİ NE ZAMAN VE KİM TARAFINDAN YAPTIRILDI?

Taşhan'ın inşası 1895-1902 yılları arasına dayanıyor. Yapı, Ankara Valisi Abidin Paşa'nın mektupçusu olarak görev yapan İsmail Bey tarafından yaptırıldı.

Yaklaşık 100 odası bulunan iki katlı bina, ilk dönemlerinde geleneksel bir han anlayışıyla kullanıldı. Alt bölümünde hayvanların ve arabaların barınabildiği alanlar yer alırken üst katında yolcuların konaklayabileceği odalar bulunuyordu.

Zaman içerisinde Ankara'nın gelişmesiyle birlikte yapı da değişime uğradı. Özellikle Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen düzenlemeler sonucunda Taşhan, geleneksel han görünümünden uzaklaşarak otel hizmetlerinin sunulduğu bir konaklama merkezine dönüştü.

1920'li yılların sonlarında kalorifer, telefon ve banyo gibi dönemin modern imkânlarının yapıya kazandırılması, otelin şehirdeki önemini artırdı.

MİLLÎ MÜCADELE YILLARINDA MİLLETVEKİLLERİNİ AĞIRLADI

Taşhan'ın en dikkat çekici dönemlerinden biri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılmasının ardından yaşandı.

Ankara'ya farklı şehirlerden gelen milletvekilleri ve devlet görevlileri için yeterli sayıda konaklama tesisi bulunmuyordu. Bu nedenle şehir merkezindeki hanlar ve oteller önemli bir ihtiyacı karşılıyordu.

Taşhan da bu dönemde konaklama amacıyla kullanılan başlıca yapılardan biri hâline geldi. Meclis çalışmaları için Ankara'ya gelen bazı milletvekillerinin burada kaldığı tarihî anlatımlarda yer aldı.

Otel, yalnızca konaklama hizmeti sunmakla kalmadı; Ankara'nın siyasi ve sosyal yaşamının hareketli noktalarından biri olarak da dikkat çekti.

TAŞHAN OTELİ'NDE KİMLER KONAKLADI?

Taşhan'ın konukları arasında dönemin farklı meslek gruplarından kişiler bulunuyordu. Özellikle Ankara'nın Millî Mücadele'nin yönetim merkezi olması, otelin ziyaretçi profilini önemli ölçüde değiştirdi.

Taşhan'da konakladığı belirtilen gruplar arasında şunlar yer alıyordu:

• Milletvekilleri: TBMM'nin açılmasının ardından Ankara'ya gelen bazı milletvekilleri.
• Gazeteciler: Millî Mücadele dönemindeki gelişmeleri takip etmek üzere şehre gelen basın mensupları.
• Devlet görevlileri: Ankara'daki resmî çalışmalar için farklı bölgelerden gelen yöneticiler ve görevliler.
• Tüccarlar: Ankara'nın önemli ticaret ürünleri arasında bulunan tiftik ve zahireyle ilgilenen iş insanları.
• Alman demiryolu çalışanları: Demiryolu faaliyetlerinde görev alan mühendisler ve teknik personel.
• Delegeler ve ziyaretçiler: Millî Mücadele yıllarında Ankara'ya çeşitli görevlerle gelen kişiler.

Ancak otelin bütün konuklarını isim isim gösteren eksiksiz bir kayıt bulunmadığından, burada kalan ünlü kişilere ilişkin iddiaların dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.

ÜNLÜ ŞAİR FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN TAŞHAN BAĞLANTISI

Taşhan'ın dönemin edebiyat dünyasıyla da bağlantıları bulunuyordu.

Yazar ve siyasetçi Samet Ağaoğlu, anılarında ünlü şair Faruk Nafiz Çamlıbel ile Taşhan'ın bir odasında karşılaştığını aktardı.

Bu anlatım, otelin yalnızca siyasetçilerin ve tüccarların değil, edebiyat dünyasından isimlerin de uğradığı bir yer olduğunu ortaya koyuyor.

Ancak söz konusu hatıra, Faruk Nafiz Çamlıbel'in otelde gece konakladığını kesin olarak kanıtlamıyor.

Ünlü yazar Yakup Kadri Karaosmanoğlu da Ankara adlı romanında Taşhan'a yer verdi. Romanda geçen konaklama sahneleri, dönemin Ankara'sındaki yaşam koşullarını yansıtan edebî anlatımlar arasında bulunuyor.

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK TAŞHAN'DA KONAKLADI MI?

Taşhan'ın Millî Mücadele yıllarında önemli isimleri ağırlaması, Mustafa Kemal Atatürk'ün de burada kalıp kalmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

Ancak Atatürk'ün Taşhan Oteli'nde gece konakladığını kesin biçimde doğrulayan güvenilir bir tarihî kayıt bulunmuyor.

Bununla birlikte Taşhan'ın Atatürk dönemindeki sosyal yaşamla bağlantısı dikkat çekiyor.

1928 yılında Atatürk'ün isteği üzerine Rus göçmeni Karpiç'in Taşhan'da lokanta açması, yapının Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki önemini gösteren gelişmelerden biri olarak biliniyor.

Karpiç Lokantası, ilerleyen yıllarda Ankara'nın tanınmış yeme içme ve buluşma mekânlarından biri hâline geldi.

ANKARA PALAS MI, TAŞHAN MI DAHA ESKİ?

Ankara'nın ilk oteli denildiğinde Taşhan ile Ankara Palas zaman zaman birbirine karıştırılıyor. Ancak iki yapının tarihî geçmişleri farklı dönemlere dayanıyor.

• Taşhan, 19. yüzyılın sonlarında inşa edilen ve sonraki yıllarda otel olarak kullanılan tarihî konaklama yapılarından biriydi.
• Ankara Palas ise Cumhuriyet döneminde modern otelcilik anlayışıyla inşa edilen önemli yapılardan biri olarak öne çıktı.
• İkinci TBMM binasının karşısında yer alan Ankara Palas, 1920'li yılların sonlarında hizmet vermeye başladı.
• Otel, Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde yabancı devlet adamlarının ve diplomatik heyetlerin ağırlandığı önemli merkezlerden biri oldu.

Ankara Palas'ın tarihî ziyaretçileri arasında Afgan Kralı Emanullah Han, Irak Kralı I. Faysal, Yugoslavya lideri Tito ve İngiliz General Bernard Montgomery gibi isimler yer aldı. Ancak bu kişilerin tamamının otelde gece konakladığına ilişkin kesin kayıtlar bulunmuyor.

Bu nedenle Taşhan, Ankara'nın erken dönem otellerinden biri olarak değerlendirilirken Ankara Palas, Cumhuriyet döneminin modern ve prestijli konaklama tesislerinden biri olarak kabul ediliyor.

ANKARA'NIN TARİHÎ OTELİ NEDEN YIKILDI?

Ankara'nın hızla geliştiği Cumhuriyet'in ilk yıllarında Ulus ve çevresinde büyük bir dönüşüm yaşandı. Eski yapıların bir bölümü yeni kamu binalarına ve ticaret merkezlerine yer açmak amacıyla ortadan kaldırıldı.

Taşhan da bu değişimden etkilenen yapılar arasında yer aldı.

Otelin sahibi İsmail Bey'in ölümünün ardından yaşanan mali sorunlar nedeniyle 1933 yılında satış süreci gündeme geldi. Tarihî araştırmalara göre yapının yıkımına 1935 yılında başlandı.

Taşhan'ın bulunduğu alana Sümerbank Genel Müdürlük binası inşa edildi. Yeni yapı 1938 yılında tamamlandı.

Ankara'nın ilk şehir planını hazırlayan Alman şehir plancısı Hermann Jansen'in de Taşhan'ın yıkılmasına karşı çıktığı tarihî anlatımlarda yer aldı.

Böylece Ankara'nın Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'e uzanan geçmişine tanıklık eden önemli konaklama yapılarından biri ortadan kaldırılmış oldu.

BUGÜN TAŞHAN OTELİ'NDEN GERİYE NE KALDI?

Bir dönem Ankara'ya gelen yolcuların, milletvekillerinin, gazetecilerin ve tüccarların buluştuğu Taşhan'ın yerinde bugün tarihî Sümerbank binası bulunuyor.

Otelin kendisi günümüze ulaşmasa da eski Ankara fotoğrafları, şehir planları ve döneme ilişkin hatıralar yapının geçmişine ışık tutuyor.

Taşhan'ın hikâyesi, Ankara'nın küçük bir Anadolu şehrinden Türkiye Cumhuriyeti'nin başkentine dönüşümünü yansıtan önemli örneklerden biri olmayı sürdürüyor.

Ankara'da Taşhan'dan önce de yolcuların konakladığı çeşitli hanlar bulunuyordu. Bu nedenle yapının şehirdeki ilk konaklama tesisi olduğunu kesin biçimde söylemek mümkün değil. Ancak Taşhan, Ankara'nın otelcilik geçmişinde öne çıkan en eski ve en dikkat çekici yapılardan biri olarak kabul ediliyor.