Ankara’nın en eski ağaçları nerede? Başkentin bin yılı aşan canlı tanıkları
Ankara’nın doğal mirası yalnızca ormanlardan ibaret değil. Resmî kayıtlarda kent genelinde 497 anıt ağaç yer alırken, Nallıhan’daki 1088-1089 yaşındaki kokulu ardıç listenin en dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Ankara’nın tarihi yalnızca kalelerinde, hanlarında ya da Cumhuriyet döneminden kalan yapılarda saklı değil. Kentin farklı ilçelerinde yüzlerce yıl boyunca aynı yerde yaşamaya devam eden ağaçlar da başkentin doğal tarihinin en eski tanıkları arasında.
Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 2024 yılı çevre durum raporuna göre il sınırları içinde 497 anıt ağaç bulunuyor. Bu ağaçların açık ara en büyük bölümü Çankaya’da yer alırken, Nallıhan 20 anıt ağaçla kentin yaşlı ağaç varlığının önemli merkezlerinden biri durumunda.
Ancak yalnızca sayı değil, yaş bakımından da en dikkat çekici bölge Nallıhan.
Nallıhan Kokulu Ardıç
ANKARA’NIN BİN YILI AŞAN AĞACI NALLIHAN’DA
Çevre durum raporlarındaki anıt ağaç envanterinde Nallıhan’da bulunan bir kokulu ardıcın (Juniperus foetidissima) 1088-1089 yaşında olduğu belirtiliyor. Ağacın boyu yaklaşık 10 metre, gövde çapı ise 328 santimetre olarak kaydedilmiş. Aynı kayıtlarda Nallıhan’da 544 yaşındaki bir saplı meşe, 520 ve 500 yaşlarında karaçamlar ile 410 yılı aşan başka ağaçlar da bulunuyor.
Bu veriler, Ankara’nın bilinen ve resmî envanterlerde yaşı belirtilen en eski ağaçlarının önemli bölümünün Nallıhan sınırlarında toplandığını gösteriyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Nallıhan’daki 1082 yaşındaki kokulu ardıç ile Kabaardıç Tabiat Anıtı aynı kayıt olarak görünmüyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün kayıtlarına göre Meyilhacılar Mahallesi Bayramyeri mevkiindeki Kabaardıç Tabiat Anıtı yaklaşık 750 yaşında. Ağacın 20 metre boya, 2,80 metre çapa ve yaklaşık 9 metre gövde çevresine sahip olduğu belirtiliyor. Alan 23 Ekim 2000’de tabiat anıtı ilan edildi.
Dolayısıyla Ankara’da sık sık birbirine karıştırılan iki ayrı yaşlı ardıç kaydı bulunuyor: Çevre envanterindeki bin 82 yaşındaki kokulu ardıç ve Meyilhacılar’daki yaklaşık 750 yıllık Kabaardıç.
Kabaardıç Tabiat Anıtı
ÇAMLIDERE’DEKİ “HAYAT AĞACI” 605 YAŞINDA
Ankara’nın bir başka dikkat çekici yaşlı ağacı Çamlıdere’de bulunuyor.
Anıt Ağaçlar kayıt sisteminde yer alan bilgiye göre Şeyh Ali Semerkandi Türbesi’nin yanındaki saplı meşe 605 yaşında. Gövde çapı 126 santimetre, tepe çapı 10,8 metre ve boyu 12 metre olarak kaydedilmiş. Yörede “Hayat Ağacı” olarak anılan meşenin, Şeyh Ali Semerkandi’nin öğrencilerine ağacın altında ders verdiğine ilişkin bir rivayetle de ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Bugünden geriye doğru hesaplandığında tahmini yaşı doğru kabul edilirse ağacın kökleri 15. yüzyılın başlarına kadar uzanıyor.
Çamlıdere Hayat Ağacı
NALLIHAN YALNIZCA BİR AĞAÇLA ÖNE ÇIKMIYOR
Nallıhan’ın dikkat çekici özelliği yalnızca bin yılı aşan ardıç değil.
Resmî çevre kayıtlarında ilçede 544 yaşında saplı meşe, 410 yaşında tüylü meşe, 360 yaşında boylu ardıç ve farklı noktalarda 200 ila 500 yılı aşan karaçamlar bulunuyor. Ankara’nın 2024 çevre raporunda Nallıhan sınırlarında toplam 20 anıt ağaç bulunduğu belirtiliyor.
Bu yoğunluk, ilçeyi Ankara’nın anıt ağaçları açısından en önemli kırsal bölgelerinden biri haline getiriyor.
Ankara’nın eski sinema afişlerini kim çiziyordu? Perdenin arkasındaki isimsiz ressamlarAnkara HaberleriKENT MERKEZİNDE DE CUMHURİYET’TEN ESKİ AĞAÇLAR VAR
Ankara’nın yaşlı ağaçlarının tamamı kırsal ilçelerde değil.
Daha eski envanter çalışmalarında Kayaş’taki saplı meşe gibi kent içinde kalmış örneklerin de yüzlerce yıllık olduğu belirtiliyor. Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneğinin çalışmasına dayanan kayıtta Kayaş’taki bir saplı meşenin yaşının yaklaşık 255 yıl olduğu aktarılıyor.
Çevre raporlarında Mamak’ta 227 ve 248 yaşındaki saplı meşeler; Keçiören’de ise 200 yılı aşan saplı meşe ve doğu çınarı örnekleri yer alıyor.
Bunlar, bugünkü Ankara kent dokusu kurulmadan çok önce yaşamaya başlamış ağaçların hâlâ başkentte bulunduğunu gösteriyor.
Kayaş Saplı Meşe
ÇANKAYA NEDEN 431 ANIT AĞAÇLA İLK SIRADA?
Resmî 2024 verisindeki en çarpıcı sayı ise Çankaya’ya ait. Ankara genelindeki 497 anıt ağacın 431’i Çankaya ilçesinde kayıtlı. Nallıhan’da 20, Altındağ’da 10, Keçiören ve Yenimahalle’de sekizer anıt ağaç bulunuyor.
Ancak anıt ağaç sayısının fazla olması, o ilçede Ankara’nın en yaşlı ağaçlarının bulunduğu anlamına gelmiyor. “Anıt ağaç” statüsü yalnızca yaşa göre verilmiyor; gövde ölçüleri, tür özellikleri, bulunduğu alan ve tarihsel ya da kültürel nitelikleri de değerlendirmeye giriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilke kararında yaşın yanı sıra gövde çapı, boy, tepe çapı ve bulunduğu yer gibi kriterlerin dikkate alınması öngörülüyor.
Bu nedenle Ankara’da “en çok anıt ağaç Çankaya’da”, fakat yaş bakımından en dikkat çekici örnekler Nallıhan ve Çamlıdere’de demek daha doğru.
Ankara’nın kültür hayatını değiştiren 10 binaAnkara HaberleriANKARA’NIN YAŞAYAN TARİHİNİ GÖRMEK İÇİN ŞEHİRDEN UZAKLAŞMAK GEREKİYOR
Mevcut kayıtlar Ankara’nın en eski ağaçlarına ulaşmak isteyenler için üç bölgeyi öne çıkarıyor: Nallıhan, bin yılı aşan kokulu ardıç ve çok sayıdaki yüzlerce yıllık ağaçla ilk sırada. Meyilhacılar, yaklaşık 750 yıllık Kabaardıç Tabiat Anıtı’na ev sahipliği yapıyor. Çamlıdere, Şeyh Ali Semerkandi Türbesi’nin yanındaki 605 yıllık saplı meşeyi barındırıyor.
Ankara’nın “en eski yapıları” birkaç yüzyıllıkken, bu ağaçların bir bölümü kentin bugünkü adını ve görünümünü almasından çok daha önce aynı topraklarda yaşamaya başlamıştı.
