Ankara'nın Cumhuriyetin ilk yıllarındaki idari sınırları ve bağlı ilçeleri
Türkiye'nin başkenti ilan edilen Ankara, 1923 yılından itibaren hem idari hem de coğrafi açıdan büyük bir değişim sürecine girmiştir. O dönemde Ankara vilayetine bağlı olan birçok yerleşim yeri, günümüzde müstakil birer il statüsüne kavuşmuş ya da komşu illerin sınırlarına dahil edilmiştir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara vilayeti, İç Anadolu Bölgesi'nin kalbinde bugünkünden çok daha geniş bir nüfuz alanına sahipti. O dönemde idari yapılanma gereği "sancak" sisteminden "vilayet" sistemine geçilirken, Ankara'nın çevresindeki pek çok stratejik nokta doğrudan Ankara Valiliği'ne bağlı birer kaza (ilçe) olarak yönetiliyordu.
Bu dönemde Ankara'nın sınırları kuzeyde Bolu hattına yaklaşırken, doğuda Kırşehir ve Çankırı çevresine, güneyde ise Konya yönüne kadar uzanmaktaydı. Ankara, Milli Mücadele'nin merkezi olması nedeniyle idari açıdan da bölgedeki en güçlü merkez haline getirilmiştir.
ANKARA'YA BAĞLI OLUP SONRADAN AYRILAN YERLER
Ankara'nın idari sınırları içerisinde yer alıp günümüzde kendi başına bir il olan en önemli yerleşim birimi Kırıkkale’dir. Kırıkkale, Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara'ya bağlı küçük bir yerleşimken, savunma sanayii yatırımları sayesinde hızla büyümüş ve 1989 yılında il statüsü kazanarak Ankara'dan ayrılmıştır.
Bunun yanı sıra Ankara’nın çevresindeki Çankırı ve Kırşehir ile olan sınırları da Cumhuriyetin ilk yıllarında bugünküne göre daha esnek ve değişken bir yapı göstermekteydi.
1923-1926 yılları arasında Ankara vilayetine bağlı başlıca kaza merkezleri şunlardı:
-
Ayaş
-
Bala
-
Beypazarı
-
Çubuk
-
Haymana
-
Kalecik
-
Kızılcahamam (Yabanabad)
-
Nallıhan
-
Polatlı
-
Şereflikoçhisar
-
Kırıkkale (o dönem Kırıkköy civarı)
İDARİ REFORMLAR VE MODERN ANKARA
Ankara'nın idari yapısı özellikle 1950'li yıllardan sonra nüfus artışı ve sanayileşme ile birlikte yeniden şekillenmiştir. Bugün Ankara'nın önemli ilçeleri arasında yer alan Etimesgut, Gölbaşı ve Sincan gibi yerleşimler, Cumhuriyetin ilk yıllarında daha küçük idari birimler konumundaydı.
Ankara’nın tarih boyunca komşuluk ilişkisi içinde olduğu Eskişehir, Bolu, Çankırı, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray ve Konya ile olan idari bağları, Türkiye’nin mülki idare sistemindeki değişimlerle bugünkü sınır yapısına kavuşmuştur.
Başkent Ankara'nın coğrafi olarak büyümesi, çevresindeki yerleşim birimleriyle olan entegrasyonu artırmış; bu süreç Ankara'yı yalnızca siyasi bir merkez değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik ve idari güç haline getirmiştir.
