CHP – YENİ Parti karşılaştırması – 1
CHP ve Yeni Parti arasında ideolojik ayrılık var mı?
İlk yazımda, üç resmî parti programını yirmi temel başlık altında karşılaştıracağımı yazmıştım.
Bu yazı dizisinin çıkış noktası CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu'nun, Nefes Gazetesi yazarı meslektaşım Aytunç Erkin'e yaptığı değerlendirmeydi.
Kuşoğlu şöyle diyordu:
"CHP'de bir ayrılık olmasına üzüldük. Ben bunu kavram olarak bölünme kabul etmiyorum. Bu bir ayrılma. Bölünme şöyle olur: Sosyolojik olarak partinin tabanında bir ayrışma olur. İdeolojik olarak da bir farklılık yok.
'Biz CHP'den farklı düşünüyoruz' da demediler. CHP bugün ne düşünüyorsa kendileri de aynı. Zaten dün aramızdalardı. Farklılıkları olmadan ayrılmak ne anlama geliyor?"
Oldukça önemli bir değerlendirme...
Peki gerçekten öyle mi?
Bu sorunun cevabını ne ben vereceğim ne de siyasi polemikler.
Üç resmî programı açacağız...
Yan yana koyacağız...
Ve belgelerin söylediklerini birlikte okuyacağız.
İlk karşılaştırma konumuz, siyasi partilerin ideolojik kimliğinin temelini oluşturan ilkeler.
ALTIOK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
2023 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili Genel Seçimleri sırasında yürürlükte bulunan CHP Programı'nın "İdeolojik Özümüz ve Temel Tercihlerimiz" bölümünde Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve Devrimcilik ilkeleri ayrı başlıklar altında partinin temel kimliği olarak tanımlanıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde Altı Ok ilkeleri ayrı başlıklar hâlinde yer almıyor. Programın başlangıcı; sosyal devlet, eşitlik, özgürlük, hak temelli yaklaşım ve sosyal demokrasi anlayışı üzerine kuruluyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı'nda ise şu ifade yer alıyor:
"Yeni Parti; cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilikten oluşan Altı Ok'u, Atatürk ilkelerinin tarihsel mirasını ve ilerici özünü koruyarak, çağımızın demokrasi, özgürlük, eşitlik, yurttaşlık, adalet, dayanışma, kamusal yarar, bağımsızlık, bilim ve sürekli yenilenme hedefleri doğrultusunda benimser."
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 seçimleri sırasında yürürlükte bulunan CHP Programı'nda Altı Ok ilkeleri ayrı başlıklar hâlinde yer alırken, Özgür Özel döneminde hazırlanan 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde Altı Ok ilkeleri aynı şekilde yer almıyor. Buna karşılık Yeni Parti Programı, Altı Ok'u siyasi kimliğinin temel referanslarından biri olarak açıkça benimsediğini ifade ediyor.
ATATÜRK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
CHP Programı, partinin ulusal bağımsızlık savaşına, Atatürk devrimlerine ve Cumhuriyet'in kuruluş felsefesine dayandığını vurguluyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde "Atatürk ilkeleri" ifadesi yer almıyor. Programın başlangıcında sosyal devlet, eşitlik, özgürlük, hak temelli yaklaşım ve sosyal demokrasi anlayışı öne çıkarılıyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı ise "Atatürk ilkelerinin tarihsel mirasını ve ilerici özünü koruyarak..." ifadesine açıkça yer veriyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 seçimleri sırasında yürürlükte bulunan CHP Programı Atatürk devrimlerine açık vurgu yaparken, Özgür Özel döneminde hazırlanan 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde "Atatürk ilkeleri" ifadesi yer almıyor. Buna karşılık Yeni Parti Programı, Atatürk ilkelerinin tarihsel mirasını ve ilerici özünü açıkça benimsediğini ifade ediyor.
CUMHURİYET
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
CHP Programı, Cumhuriyet'i Türkiye'nin kuruluş felsefesi ve çağdaşlaşma projesinin temeli olarak tanımlıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nda Cumhuriyet ve demokrasi vurgusu yer almakla birlikte, giriş bölümünde Cumhuriyetçilik ilkesi ayrı bir başlık olarak düzenlenmiyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı, Cumhuriyetçiliği Altı Ok'un ilk ilkesi olarak benimsediğini açıkça ifade ediyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 CHP Programı Cumhuriyetçilik ilkesini ayrı bir başlık altında işlerken, 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde Cumhuriyetçilik aynı biçimde yer almıyor. Yeni Parti Programı ise Cumhuriyetçiliği Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak açıkça benimsiyor.
LAİKLİK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
Laiklik ilkesi, CHP Programı'nda Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak ayrı başlık altında yer alıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde laiklik ilkesi ayrı bir başlık olarak düzenlenmiyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı, laikliği Altı Ok'un ayrılmaz ilkelerinden biri olarak açıkça benimsiyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 CHP Programı laiklik ilkesini ayrı başlık altında düzenlerken, 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde aynı düzenleme yer almıyor. Yeni Parti Programı ise laikliği Altı Ok içinde açıkça sayıyor.
MİLLİYETÇİLİK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
Milliyetçilik ilkesi, CHP Programı'nda Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak ayrı başlık altında açıklanıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde milliyetçilik ilkesi ayrı bir başlık olarak yer almıyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı, milliyetçiliği Altı Ok'un unsurlarından biri olarak açıkça benimsiyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 CHP Programı milliyetçilik ilkesini ayrı başlık altında düzenlerken, 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde aynı düzenleme bulunmuyor. Yeni Parti Programı ise milliyetçiliği Altı Ok içinde açıkça sayıyor.
HALKÇILIK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
Halkçılık ilkesi CHP Programı'nda Altı Ok'un temel ilkeleri arasında ayrı başlık altında yer alıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde halkçılık ilkesi ayrı bir başlık olarak düzenlenmiyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı, halkçılığı Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak benimsediğini açıkça ifade ediyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 CHP Programı halkçılık ilkesini ayrı başlık altında düzenlerken, 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde aynı düzenleme yer almıyor. Yeni Parti Programı ise halkçılığı Altı Ok içinde açıkça sayıyor.
DEVLETÇİLİK
Kılıçdaroğlu dönemi CHP Programı – 2023
Devletçilik ilkesi CHP Programı'nda Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak ayrı başlık altında yer alıyor.
Özgür Özel dönemi CHP Programı – 2025
2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde devletçilik ilkesi ayrı bir başlık olarak düzenlenmiyor.
Yeni Parti Programı – 2026
Yeni Parti Programı, devletçiliği Altı Ok'un temel ilkelerinden biri olarak açıkça benimsiyor.
- Sonuç:
Karşılaştırılan metinlerde, 2023 CHP Programı devletçilik ilkesini ayrı başlık altında düzenlerken, 2025 CHP Parti Programı'nın giriş bölümünde aynı düzenleme yer almıyor. Yeni Parti Programı ise devletçiliği Altı Ok içinde açıkça sayıyor.
Bugün yalnızca ideolojik temelleri karşılaştırdık.
Henüz "ideolojik farklılık vardır" ya da "yoktur" sonucuna varmak doğru olmaz.
Çünkü önümüzde anayasa, parlamenter sistem, Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi, kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı, ekonomi, eğitim, dış politika ve diğer temel başlıklar bulunuyor.
Bir sonraki yazıda, devletin nasıl yönetileceğine ilişkin üç programın yaklaşımını; anayasa, parlamenter sistem, Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi, kuvvetler ayrılığı ve bağımsız yargı başlıkları altında karşılaştıracağım.
Kararı ise yine siz değerli okurlar vereceksiniz.
