Dumanın faturası, nefesin borcu
Sigara… Kimi için birkaç dakikalık bir mola, kimi için ise vazgeçilmez bir alışkanlık. Oysa her nefeste ödenen bedel, paketin üzerinde yazan fiyat etiketinden çok daha ağır. Kasada ödenen para zamanla unutulur; ancak akciğerlerin, kalbin ve geleceğin ödediği bedel kolay kolay silinmez. Bugün alınan her nefes, yarının sağlığını belirleyen en önemli yatırımlardan biri.
Dünya, bu alışkanlığın gerçek maliyetini uzun yıllardır konuşuyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl 8 milyondan fazla insan, tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Üstelik bunların yaklaşık 1,3 milyonu, sigara içmediği hâlde başkasının dumanına maruz kalan kişilerden oluşuyor. Demek ki sigara, yalnızca içenin tercihi olmaktan çıkıyor; çevresindekilerin sağlığını da sessizce rehin alıyor. Pasif içicilik de en az aktif içicilik kadar ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkıyor.
İşin en düşündürücü yanı ise ekonomik tablo. Sigara fiyatları her geçen yıl artmasına rağmen satışların hâlâ yüksek seviyelerde seyretmesi, bağımlılığın çoğu zaman cebimizden daha güçlü olduğunu gösteriyor. İnsan bazen temel ihtiyaçlarından kısmayı göze alıyor ama o paketten vazgeçemiyor. Oysa satın alınan yalnızca tütün değildir; öksürük, nefes darlığı, yorgunluk ve yıllar sonra duyulacak pişmanlık ihtimali. Her yakılan sigara, sağlıktan verilen küçük ama geri dönüşü zor bir ödün anlamına gelir.
Sigaranın vücuttan çaldıkları ise saymakla bitmiyor.
Daha az nefes, daha fazla yorgunluk…
Azalan fiziksel dayanıklılık, bozulan dolaşım sistemi, artan kalp ve damar hastalıkları riski, akciğerlerin yavaş yavaş kaybettiği güç…
Cilt erken yaşlanıyor, tat ve koku alma duyuları köreliyor, yaşam kalitesi her geçen gün biraz daha düşüyor. Kısacası sigara, insandan yalnızca sağlığını değil; zamanını, enerjisini ve yaşam sevincini de çalıyor.
Öte yandan son yıllarda kapalı alanlarda sigara içilmemesi konusunda oluşan toplumsal bilinç, alkışı hak eden önemli bir gelişme. Restoranlarda, kafelerde, hastanelerde ve diğer toplu kullanım alanlarında dumansız hava sahasının korunması; çocukların, yaşlıların ve kronik hastalığı bulunan bireylerin daha temiz bir nefes almasına imkân tanıyor. Medeniyet bazen en büyük adımını, başkasının nefesine saygı duyarak atar. Bu bilinç, sağlıklı bir toplum oluşturmanın en temel şartlarından biri.
Belki de artık en pahalı şey sigara değil; kaybedilen sağlık. Çünkü para yeniden kazanılabilir; ancak yitirilen nefesin, bozulan sağlığın ve kaçırılan yılların telafisi her zaman mümkün olmaz. Gerçek zenginlik, uzun ve sağlıklı yaşayabilmek.
Temennim odur ki; geleceğin en değerli mirası, dumanla kararmış ciğerler değil, tertemiz nefesler, sağlıklı nesiller ve bilinçli bireyler olsun. Geleceğe bırakılabilecek en kıymetli miras, dumansız bir hava ve umutla solunan sağlıklı bir yaşam.
