Ağam bizimle eğleniyi

Şu geçtiğimiz hafta açıklanan Orta Vadeli Program (OVP), ekonomi yönetimi tarafından iddialı hedeflerle kamuoyuna sunuldu. Biraz inceledim sizin için, Zaten pek umudum yoktu da hadi inceleyelim dedim bir. Bütçe dengesinden enflasyon patikasına kadar birçok parametrede yeni rota çizilir gibi yapılırken, bir an aklıma geldi: Ağam bizimle eğlenir mi, yoksa? Burada bir problem var. Bu problem bazı hedeflerin tutturulamaması değil ama yeni hedefler realiteden gerçekten uzaktalar. İşte bu sorun.

BÜTÇE AÇIĞI VE KÜRESEL ENERJİ SANCILARI

OVP verilerinde en çok göze çarpan pürüz, bütçe açığının beklenen düzeyde kapatılamayacak olmasıdır. Bu durum tek başına bir yönetim yetersizliğinden ziyade, yanı başımızdaki İran-İsrail savaşı ve jeopolitik kırılmalardan kaynaklanıyor. İsrail kaynaklı gerilimler ve Orta Doğu’daki istikrarsızlık, küresel piyasaları ve petrol fiyatlarını adeta bir zikzak kulvarına çevirdi.

Petrol deyip geçmeyin; enerji ihtiyacı, gelişmekte olan tüm ekonomilerin en hassas karnıdır!

Bizim gibi cari açığının ana kaynağı enerji ithalatı olan ülkelerde, ham petrol fiyatlarındaki her dalgalanma yerel finansal dengeleri doğrudan sarsmaktadır. Dolayısıyla bütçedeki sapmaları incelerken küresel enerji maliyetlerinin getirdiği yükü kesinlikle es geçemeyiz.

ENFLASYON VE CARİ AÇIK ÇIKMAZI

Programın en iddialı ve tartışmaya açık kısmı ise enflasyon hedefi. Örneğin OVP’de 2029 yılı için yüzde 9’luk tek haneli bir enflasyon vizyonu çizilmiş. Ancak mevcut makroekonomik duruma göre bu oldukça zor ve sürdürülmesi imkansız gibi bir şey zaten.

• Cari Açık Baskısı: Cari açığın milli gelire (GSYH) oranının yüzde 10 seviyelerinde seyrettiği bir yapıda, enflasyonu hızla aşağı çekmek kolay olmaz.
• Model Eksikliği: Üretim ve ihracat yapısı enerji bağımlılığından arındırılmadan, yapısal reformlarla desteklenmeyen bir modelde enflasyonun yüzde 20 bandının altına inmesi imkansıza yakın.

SONUÇ VE YAPISAL ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Yani açıklanan OVP belgesi niyet olarak “hayat bayram olsa” havası barındırsa da, bölgemizdeki problemler ve makrosistemdeki sistemsel hatalar OVP’deki hedeflere adeta kahkaha atıyorlar. Sadece klasik para politikaları ile değil; reel uyumlu parasal sistemle sektörü destekleyen, üretimde enerji bağımlılığını azaltan ve yerli katma değeri artıran bütüncül bir model inşa edilmelidir.

Cari açık sorununu çözemeyen hiçbir program, kalıcı fiyat istikrarı asla sağlayamaz.

Ekonomik refahın sürdürülebilir kılınması, toplumun tüm kesimlerini kucaklayan adil ve rasyonel bir finansal mimari ile mümkündür.

Hakikate yakın, yalana beri kalın, hoşça kalın.