Ahşap ve mobilya imalat sektörü için iş sağlığı ve güvenliği (1)

Ahşap ve mobilya imalat sektöründe; iş kazaları olmadan önlem almak için nelere dikkat etmemiz gerekir.

İş kazalarının yüzde 98’i önlenebilirdir. Ancak bir kazayı olmadan anlayabilmek ve gerekli tedbirleri almak gerekir. Bu doğrultuda tecrübenin yanında bilginin de gücüne sahip olmamız gerekir. Yoksa ben yirmi yıllık şoförüm deyip hiç sinyal kullanmayan toplum zararlısı müsrif kişilerin eninde sonunda başına gelen istenmeyen olayların, tedbir alınmazsa sizlerin de başına gelme olasılığı yüksektir.

Bu rehberimizde iş yerinde nelere dikkat etmemiz gerektiği ilgili en çok kazaya sebep olan faktörlerin listesini Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileri kaynak alınarak hazırlanmıştır.

GENEL & TERTİP - DÜZEN VE HİJYEN

• Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile kaplanmış/kaymaz hale getirilmiş ve iç zeminler düzenli olarak kontrol ediliyor mu?
• Zeminde çökme, erime vb. deformasyonlar bulunması durumunda bunlar için düzeltici işlemler yapılıyor mu?
• İşyeri içerisinde duvarlara monte edilmiş raflar, askılıklar ve benzeri diğer malzemeler çalışanların üzerine düşmeyecek şekilde sabitlenmiş mi?
• Fabrika/işyeri girişinde malzemenin içeriye alınacağı sürgülü kapı mevcut ise kapı kızak ray sisteminin bakım ve temizliği düzenli aralıklar ile yapılıyor mu?
• İşyeri içerisinde temiz hava akımı bulunuyor mu?
• Tahta kesilirken, şekillendirilirken, baskılanırken, zımparalanırken veya cilalanırken ortaya çıkan tahta tozunun ortamdan uzaklaştırılması veya kullanılan kimyasalların gaz veya buharlarının havaya yayılmasını önlemek amacıyla havalandırma sistemi kurulmuş ve düzenli olarak kontrolleri yapılıyor mu?
• Var ise iklimlendirme cihazlarının kontrolleri düzenli aralıklarla yaptırılıyor mu?
• İşyeri içerisindeki sıcaklık ve nem, rahatsızlık vermeyecek düzeyde tutuluyor mu?
• Tüm alanlarda yeterli aydınlatma sağlanmış ve aydınlatmalar çalışır halde bulunuyor mu?
• İşyeri içerisindeki çalışma alanlarında sigara içilmesi yasaklanmış ve çalışanlar bu konuda bilgilendirilmiş mi?
• Çay, kahve, yemek vb. ihtiyaçlar, çalışma alanlarından ayrı bir yerde hazırlanıyor mu?
• Çalışanlar, işlerini bitirdikten sonra bütün malzemeleri yerlerine yerleştiriyor mu?
• İşyerinin temizliği düzenli olarak yapılıyor ve çalışma ortamında, hijyen açısından gerekli şartlar sağlanıyor mu?
• Zemine su, yağ, talaş, yağlı üstüpü, paçavra vb. katı/sıvıların dökülmesi/atılması durumunda kayıp düşmenin veya yanmanın önlenmesi için zemin düzenli olarak temizleniyor mu?
• Çalışma alanı çalışanların rahat çalışmasını sağlayacak genişlikte mi?
• İşyeri içerisindeki yerleşim, çalışanların faaliyetlerini kısıtlamayacak şekilde tasarlanmış ve uygulanmış mı?
• İşyerinde kullanılan kablolu aletler takılma veya düşmeyi önleyecek şekilde kullanılıyor mu?
• Var ise yük asansörlerinin insan taşıma amacıyla kullanımı engelleniyor ve periyodik kontrolleri düzenli olarak yaptırılıyor mu?
• Var ise yük asansörlerinin kapasitesi üzerinde yük taşınması engelleniyor mu?
• Çöpler ve atıklar düzenli olarak ve uygun şekilde toplanıyor mu?

ELEKTRİK

• Kaçak akım rölesi ana elektrik hattına bağlanmış mı?
• Tüm sigortaların korunaklı yerlerde olması sağlanmış mı?
• Sabit kurulum ve tesisatın, düzenli şekilde yetkili kişiler tarafından bakımı yapılıyor mu?
• Elektrik/sigorta kutuları/panoları kilitlenmiş ve yetkisiz kişilerin erişimleri önlenmiş mi?
• Açıkta/yük altında kablo bulunması engellenmiş ve prizlerin sağlamlığı düzenli olarak kontrol ediliyor mu?
• Ekipmanların elektrik aksamına su veya diğer sıvıların temas etmesi engelleniyor mu?
• Tüm elektrik panolarının önleri yalıtkan malzeme ile kaplanmış mı?
• Elektrikle çalışan tüm makinelerin gövde koruma topraklaması yapılmış mı?

MAKİNELER, EL ALETLERİ VE YARDIMCI APARATLAR

• Avuç taşlama makinaları, zımpara taşı, planya bıçak merdanesi, freze vb. makine veya el aletleri ile çalışılırken muhafazasız ve gözlüksüz çalışılması engelleniyor mu?
• Avuç taşlamada, makinanın devir sayısına ve karakteristiğine uygun taş seçilmesi sağlanıyor ve arızalı veya hasarlı taşların kullanılması engelleniyor mu?
• Çekiç, tornavida, pense, anahtar, eğe, keski vb. el aletlerini kullanırken işe uygun alet seçimine dikkat ediliyor mu?
• Boya tabancalarının düzenli olarak temizlenmesi ve kullanılmadığı zamanlarda uygun biçimde muhafaza edilmesi sağlanıyor mu?
• El aletlerinin saplarında çatlak veya kırık olmayacak şekilde sağlam ve kullanılabilir olmasına, sapların yerinden kolayca çıkmamasına, saplarda yağ buluşması veya kayganlaşmayı kolaylaştıracak kirlenme görüldüğü durumlarda temizliğinin yapılmasına özen gösteriliyor mu?
• Makineler için üretici firmadan, kullanım kılavuzları temin edilmiş ve makineler kılavuzuna ve kullanım talimatlarına uygun olarak kullanılıyor mu?
• Kullanılan kesici, düzeltici, inceltici ve koparıcı dişliler, testereler, bıçaklar ve dönen parçalara sahip makine/ekipmanlar üreticisinin talimatları doğrultusunda koruma panelleri vb. önlemler ile koruma altına alınmış mı?
• İşveren makine koruyucularının çalışanlar tarafından uygun olarak kullanıp kullanılmadığını kontrol ediyor mu?
• Uzun parçaların kesildiği tezgâhlarda sıkışmayı önlemek için veya el ile iş verilen tezgâhlarda, kısa parçaları veya kesimi biten uzun parçaları itmek için gerekli malzemeler bulunduruluyor ve kullanımı sağlanıyor mu?
• Çalışan makineler veya tezgâhlar durdurulmadan el aleti veya başka malzemeler ile müdahale edilmemesi yönünde çalışanlar bilgilendiriliyor mu?
• Hava tankı üzerinde gerekli güvenlik tertibatları mevcut ve çalışır halde bulunuyor mu?
• Elektrikli ekipmanlar düzenli olarak kontrol ediliyor, bozuk veya arızalı ekipmanların kullanımı engelleniyor mu?
• Çalışanlar, elektrikli aletlerin güvenli kullanımları ile ilgili bilgilendiriliyor mu?
• Bütün makinelerde sağlık ve güvenlik işaretleri bulunuyor mu?
• Hava tankı, kompresör vb. patlamaya neden olabilecek donanımlar da dahil imalatçının talimatları doğrultusunda tüm makinelerin günlük bakımları ve periyodik kontrolleri yapılıyor mu?
• Tüm makinelerin acil durdurma sistemleri mevcut mu?
• Makinelerin kullanımı, bakımı, onarımı için yazılı talimatlar mevcut mu?
• Makinelerin kullanımı, bakımı, onarımı için hazırlanan yazılı talimatlar işyerinde çalışanların görebilecekleri şekilde asılmış mı?

KİMYASALLAR

• İşyerindeki süreçlerde tehlikeli kimyasallar yerine tehlikeli olmayan veya daha az tehlikeli olanların kullanımı sağlanıyor mu?
• Çalışma ortamında kullanılması gerekli kimyasal madde miktarından fazlasının işyerinde bulundurulması önleniyor mu?
• İşyerinde kullanılan kimyasalların saklanması, kullanılması ve taşınması konusunda gerekli güvenlik tedbirleri alınıyor mu?
• Boya, suntalama, döşeme işleri sırasında çalışanların reçine, boya, lak, pigment, çözücü ve bağlayıcılar, yapıştırıcılar gibi tehlikeli kimyasallara maruziyetlerini/teması önlemek için tedbirler alınıyor mu?
• Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışırken çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak için iş ekipmanlarının bakımı düzenli olarak yapılıyor mu?
• Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışırken uygun hijyen önlemleri alınıyor mu?
• Kimyasallar için imalatçı, ithalatçı veya satıcılardan sağlanan güvenlik bilgi formları işyerinde mevcut mu?
• Çalışanlar, kullanma kılavuzu bulunmayan ya da kullanma talimatı henüz hazırlanmamış tehlikeli kimyasalları kullanmamaları konusunda talimatlandırılmış mı?
• Kimyasalların üzerinde uygulama yöntemi, kullanılacak koruyucu ekipman ve zararlarını gösteren etiketler mevcut mu?
• Kimyasal maddelerin saklama koşullarına uyuluyor mu?
• Tehlikeli kimyasalları ortam havasından bertaraf etmek için havalandırma sistemi kurulmuş mu?
• Tehlikeli kimyasallar ile yapılan çalışmalar sırasında kişisel koruyucu donanımlar (maske, eldiven vb.) sağlanıyor mu?

Devam edecek

Sağlıcakla kalın…

İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı- Mühendis