Geçmiş zaman olur ki
7 Haziran'dan 1 Kasım'a: Şartlar, Açıklamalar ve Sonuç
7 Haziran 2015 seçimlerinde AK Parti tek başına iktidar çoğunluğunu kaybetti. Seçim sonrasında gözler CHP ve MHP'nin koalisyon ihtimallerine ve ortaya koydukları şartlara çevrildi.
MHP'NİN DÖRT ŞARTI
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, seçim sonrasında yaptığı açıklamalarda dört temel şartı sık sık tekrarladı:
1. Çözüm sürecinin tamamen sona erdirilmesi.
2. Cumhurbaşkanı'nın anayasal sınırlar içine çekilmesi.
3. 17-25 Aralık yolsuzluk dosyalarının yeniden açılması ve araştırılması.
4. Anayasanın ilk dört maddesi ile üniter devlet yapısının tartışma konusu yapılmaması.
Bahçeli, seçimden sonraki günlerde yaptığı açıklamalarda "Çözüm süreci bitirilmelidir" ve "AKP ile koalisyon ancak bu ilkeler kabul edilirse düşünülebilir" çizgisini korudu.
Ancak ilerleyen süreçte Bahçeli'nin açıklamaları koalisyon ihtimallerini daha da daralttı. MHP, HDP'nin içinde bulunduğu veya dışarıdan destek verdiği hiçbir formüle sıcak bakmayacağını açıkladı. Ayrıca seçim hükümetine katılmayı da reddetti.
Kamuoyunda en çok tartışılan açıklamalarından biri, seçim gecesi yaptığı değerlendirmede dile getirdiği "AKP-CHP koalisyonu kurulabilir" ve daha sonraki süreçte sıkça kullandığı "MHP muhalefette kalacaktır" yönündeki ifadeler oldu. Bu açıklamalar MHP'nin hükümet kurma süreçlerinde aktif rol almaya istekli olmadığı şeklinde yorumlandı.
CHP'NİN 14 İLKESİ
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ise AK Parti ile görüşmelere başlamadan önce kamuoyuna açıkladığı 14 ilke etrafında hareket etti.
Bu ilkeler arasında öne çıkan başlıklar şunlardı:
• Güçlü parlamenter sistemin korunması,
• Kuvvetler ayrılığı,
• Yargı bağımsızlığı,
• Basın ve ifade özgürlüğü,
• Şeffaf yönetim,
• Kamu ihalelerinde açıklık,
• Yolsuzlukla mücadele,
• Sosyal devlet uygulamalarının güçlendirilmesi,
• Dış politikada kurumsal işleyişe dönüş,
• Eğitim sisteminde istikrar,
• Cumhurbaşkanı'nın anayasal sınırlarına çekilmesi,
• Demokratikleşme reformları,
• Toplumsal uzlaşma,
• Meclis merkezli siyaset anlayışı.
Çözüm süreci konusunda CHP, sürecin tamamen sonlandırılmasını değil, Meclis denetimine alınmasını ve şeffaf biçimde yürütülmesini savundu. Parti yönetimi, devlet ile örgüt arasında kapalı görüşmeler yürütülmesine karşı olduğunu açıkladı.
KOALİSYON GÖRÜŞMELERİ
AK Parti adına dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu ile Kılıçdaroğlu arasında uzun süren görüşmeler yapıldı. Taraflar ekonomi, dış politika, anayasal düzen, demokratikleşme ve kamu yönetimi gibi konuları ele aldı.
Görüşmeler sonunda Kılıçdaroğlu, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda "Uzun ömürlü ve reform yapabilecek bir koalisyon istiyoruz" vurgusu yaptı. CHP yönetimi birkaç aylık geçici bir hükümet yerine dört yıllık bir koalisyon modeli üzerinde durduğunu açıkladı.
Davutoğlu ise görüşmelerin ardından CHP ile birçok konuda ortak zemin bulunduğunu ancak hükümet modeli konusunda anlaşma sağlanamadığını belirtti.
BAHÇELİ'NİN SÜRECE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
Süreç boyunca Bahçeli'nin bazı açıklamaları siyasi tartışmaların merkezinde yer aldı.
• CHP-MHP-HDP destekli bir hükümet formülüne karşı çıktı.
• AK Parti ile koalisyon için açıkladığı şartlardan geri adım atmadı.
• Azınlık hükümeti seçeneklerine destek vermedi.
• Erken seçim ihtimaline karşı olmadığını ifade etti.
• Seçim hükümetine katılmayı reddetti.
Bu nedenle Meclis aritmetiğinde hükümet kurulabilecek çeşitli formüller teorik olarak konuşulsa da bunların hiçbiri uygulamaya dönüşmedi.
KILIÇDAROĞLU'NUN AÇIKLAMALARI
Kılıçdaroğlu ise koalisyon görüşmeleri sırasında ve sonrasında yaptığı açıklamalarda:
• "İlkeler üzerinden konuşuyoruz."
• "Türkiye'nin istikrarlı bir hükümete ihtiyacı var."
• "Kısa süreli bir hükümetin parçası olmayız."
• "Demokrasi ve hukuk devleti konusunda güvence istiyoruz."
şeklindeki ifadeleri öne çıkardı.
CHP yönetimi, görüşmeler sonrasında AK Parti'nin gerçek anlamda koalisyon kurmak istemediğini savundu. AK Parti ise CHP'nin ileri sürdüğü şartların hükümet kurulmasını zorlaştırdığını belirtti.
YENİDEN SEÇİM
Koalisyon görüşmeleri sonuçsuz kaldı. Temmuz 2015'te güvenlik gündeminin ağırlaşması ve PKK ile çatışmaların yeniden başlamasıyla siyasi atmosfer değişti. Anayasal süreç sonunda seçimlerin yenilenmesine karar verildi.
1 Kasım 2015 seçimlerinde AK Parti oy oranını yaklaşık yüzde 49,5'e yükselterek 317 milletvekili kazandı ve yeniden tek başına iktidar oldu. CHP oy oranını büyük ölçüde korurken MHP yaklaşık dört puanlık oy kaybıyla 80 milletvekilinden 40 milletvekiline düştü. HDP ise barajı aşarak Meclis'te temsil edilmeyi sürdürdü.
Böylece 7 Haziran seçimlerinden sonra başlayan koalisyon arayışları, tarafların ortaya koyduğu şartlar ve karşılıklı açıklamalar sonucunda hükümet kurulmadan sona erdi; Türkiye yaklaşık beş ay sonra yeniden sandığa giderek tek parti hükümeti sonucunu üreten yeni bir seçim yaşadı.
