Karbon yutak ormanları
Ormanlarda bulunan ağaçlar yaprakları vasıtasıyla fotosentez yaparlar. Fotesentez esnasında atmosferdeki karbondioksit emilerek, elde edilen bu karbon ağaçların bünyesinde ve toprakta depolanır. Bu işlemlerin gerçekleştiği ormanlara karbon yutak ormanları ismi verilmiştir. Ormanlar genel olarak en önemli doğal karbon yutaklarından biridir.
20 Haziran 2026'da yayınlanan torba kanun içinde karbon yutak ormanlarının Küresel iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlamak ve ormanların sera gazı tutum kapasitesini artırmak maksadıyla özel şirketlere tahsis edilmesi ile ilgili yeni bir düzenleme hayata geçirilmiştir.
Bu düzenleme ile Orman Genel Müdürlüğü’ne karbon yutak ormanları kurma, bedel almak suretiyle kurdurma veya kurulmuş ormanların tesis maliyetinden az olmamak ve karbon piyasası rayiç bedeli tahsil edilmek kaydıyla tahsis etme gibi haklar verilmektedir. Daha sonra bu kanunun uygulanması ile ilgili yönetmenlikler hazırlanarak uygulamanın nasıl gerçekleştirileceği ile ilgili detaylar ortaya çıkacaktır. Ancak yönetmenlik hazırlanırken aşağıda ifade etmeye çalışacağım hususların göz önüne alınmasını tavsiye ederim.
2023 verilerine göre Türkiye'nin toplam orman alanı 23,36 milyon hektardır. Acaba bu orman varlığımızın ne kadarı bu düzenleme ile değerlendirilebilir? Hangi ormanların “kurulmuş karbon yutak ormanı” sayılacağı ile ilgili kriterler yönetmenlikte belirlenmelidir. Her orman her zaman net bir karbon yutağı değildir. Ormanın yaşı, büyüme hızı, yangınlar, kuraklık, kesim ve ekosistemin genel durumu karbon bilançosunu etkiler. Bu nedenle ormanların korunması, sürdürülebilir yönetimi ve uygun alanların ağaçlandırılması karbon yutak kapasitesini artırmada önemlidir.
Herhangi bir şirket ya da özel kişiye orman üzerinde geniş bir işletme/kullanım yetkisi verilmemeli bunun yerine, Devlet ormanını yönetmeye devam etmeli, özel kişi ya da şirket yalnızca karbon projesinin finansmanını sağlamalı ve ortaya çıkan karbon kredilerinden belirli şartlarla yararlanmalıdır. Ayrıca sadece karbon projesinin finansmanı karşılanmakla kalınmamalı ayrıca tahsis edilen ormanların daha fazla karbon depolayabilmesi için proje dahilin de uygulamalar yapılması da istenmelidir.
Bu kanunun amacı, ormanlık alanlarda tutulan karbon miktarının hesaplanarak uluslararası veya ulusal standartlara göre kredilendirilmesidir. Elde edilen bu karbon kredileri, özellikle Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında ihracat yapan veya karbon nötr olmayı hedefleyen şirketler tarafından yasal bir dengeleme unsuru olarak satın alınması öngörülmektedir.
