Eko turizm
Turizm faaliyetlerinin alt türü olan Ekoturizm, doğal hayatla ve doğal kaynaklarla uyumlu sürdürülebilir bir turizm faaliyetini ifade etmektedir. Ekoturizmin amacı, insanlardaki doğa sevgisini arttırmak, yerel geleneklere ve kültürel mirasa saygıyı arttırmak, çevreyi korumak ve yöre halkının refahını arttırmaktır.
Yukarıdaki tarif ve özelliklerden de anlaşılabileceği gibi ekoturizm doğada yapılan bir etkinliktir. Ancak doğada yapılan her etkinlik ekoturizm değildir. Bu etkinliklerde doğrudan doğa koruma amacı yoksa ekoturizmle eş anlamlı olarak değerlendirilmemektedir. Örneğin Himalayalara tırmanma amacıyla Nepal’i yılda 300.000 kişi ziyaret etmektedir. Tırmanışa katılan grupların yakacak odun ihtiyaçlarını karşılamak için yöre halkı ormanları aşırı kesmiş, sülün ve ala geyik popülasyonları azalmış ve yürüyüş yolları çöp alanlarına dönüşmüştür. Bu örnekte, ziyaretçiler her ne kadar doğa temelli bir turizm etkinliğinde bulunuyorlarsa da yaptıkları etkinlik doğaya ve doğal yaşama zarar verdiği için, eyleme katılan turistler ekoturist olarak nitelendirilmemektedir.
Son yıllarda kendisini hissettiren iklim değişiklikleri, şehir nüfuslarının aşırı artması ve doğal kaynaklara ve doğaya ilginin artması, tüm dünyada doğa tabanlı turizm alanlarının özellikle doğal ve ormanlık alanların veya yakınlarının tercih edilmesi herkesin dikkatini çekmektedir.
Yılda 1 miyardan fazla seyahatin doğa temelli turizm ve ekoturizm kapsamında gerçekleştirildiği bilinmektedir. Uluslararası turistlerin yüzde 20-30’u ekoturist olarak sınıflandırılmaktadır.Ekoturizmin pazar hacmi 2023 yılında 232 milyar dolar iken, 2033 yılında 823 milyar dolara çıkması beklenmektedir. Dünya Turizm Organizasyonu (UNWTO) ekoturizm ve doğa turizminin genel olarak turizm endüstrisinden 5 kat daha hızlı büyüdüğünü açıklamıştır.
Ülkemizde resmi olarak belirlenmiş 136 ekoturizm alanı bulunmaktadır. Bu alanların yaklaşık 5 milyon doğa dostu kişileri ağırladığı tahmin edilmektedir.
Ekoturizm Çeşitlerini ya da faaliyet alanları hakkında sizleri kısaca bilgilendirmek istersem; akarsu turizmi, antik kentler ve tarihi çekim merkezleri, atlı doğa yürüyüşleri, kamp karavan turizmi, av turizmi, bisiklet turları, botanik (bitki inceleme), dağ be doğa yürüyüşleri, dağcılık, foto safari, hava sporları (balon turizmi, yamaç paraşütü, yelken, kanat), inanç turizmi, kuş gözlemciliği, mağara turizmi, milli parklar, sağlık turizmi, sportif olta balıkçılığı, sualtı dalış, tarım ve çiftlik turizmi, yaban hayatı gözlemciliği, yayla turizmi, golf turizmi, kış turizmi, yat turizmi v.b
Orman Genel Müdürlüğümüz Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Daire Başkanlığı, 308 sayılı Ekoturizm Fonksiyonlu Alanların İdaresine Ait Usul Ve Esaslar tebliği uyarınca 20 Haziran 2025’te yürürlüğe giren yeni düzenleme ile ekoturizm alanlarında imar planı şartları değişti.
Ekoturzm imar alanlarının en az 25.000 m² olması, tüm alan için tek ruhsat verilmesi, en fazla 2 katlı binaların yapılabileceği, noter taahhütnamesi gibi kurallar yatırımcılar için zorunlu hale geldi. Alanın en az yüzde 50’si doğa ile bütünleşmiş şekilde tarımsal faaliyet veya doğal dokuya ayrılması gerekmektedir. Kat mülkiyeti, kat irtifakı ve devre mülk gibi haklar tamamen yasaklanmaktadır. Tesisler tek bir işletme çatısı altında, tek ruhsatla yönetilecek.
Tarım ve orman Bakanlığı, Kırsal kalkınma Projeleri kapsamında ekoturizm alanlarına yüzde 70’e varan oranlarda hibe desteği vermektedir. Son müracaat tarihi ise 30 Mart 2026 tarihidir.
