Bitkilerin su kullanım etkinliği ve potasyum
Bitkilerin istenen bir şekilde gelişebilmeleri için yeterli suyun bulunmaması durumunda, tarımsal üretimde verim kayıpları ve kalitede düşüşler yaşanmaktadır. Bitkiler, büyümek ve gelişmek için yeterli suya ihtiyaç duyarlar. Su eksikliği fotosentez hızını düşürür, besin maddelerinin alımını engeller ya da yavaşlatır ve bu süreç devam ederse bitkinin ölümüne yol açabilir. Bu durum, çiftçilerin gelir kaybı yaşamasına ve ulusal ekonomimizin zarar görmesine sebep olur. Ayrıca su kıtlığı nedeniyle gıda fiyatlarının artması ve gıda arzı güvenliğinin azalması, toplum için, özellikle düşük gelirli kesimler için ciddi bir sorun teşkil etmektedir.
"Yeterli sulama yapıyorum ya da toprakta yeteri kadar nem var ama bitkiler suyu alamıyor, yapraklar sararıyor, meyve büzüşüyor, bir süre sonra önce meyveler sonra da yapraklar dökülüyor, bitkilerimde gelişme duruyor." diyorsanız, bitkilerinizin yapraklarında yeteri kadar potasyum besin elementi yok demektir. Toprak tahlillerinde yeterli, hatta fazla potasyum görülebilir. Birçok sebep (pH, kalsiyum, magnezyum ve kireç yüksekliği, toprak nemi düşüklüğü) köklerin potasyumu almasını zorlaştırır. Bu yüzden bitkinin alabildiği potasyum, yani yaprak tahlilleri ile belirlenen potasyum miktarı dikkate alınmalıdır.
Bitkilerin cinsi ve gelişmişlik düzeylerine göre yaprakta bulunması gereken potasyum miktarı %1-5 arasında değişiklik göstermektedir. Örneğin ceviz için topraktaki ideal potasyum değeri 200 ppm ile 450 ppm arasında olmalıdır. Ceviz için temmuz ayındaki yaprak analiz değeri %1,2 ile %1,3 arasında olmalıdır. Eğer ceviz yapraklarının analizinde yeterli potasyum yoksa ve bu eksiklik gübreleme ile giderilmezse ceviz içini tam dolduramaz. Cevizin içinde büzüşmeler; kahverengi, hatta siyaha yakın renk bozuklukları oluşur.
Yeşil bitkilerin toprak üstü organlarında, özellikle de yaprakların yüzeyinde yer alan, epidermis hücreleri arasında kalan küçük açıklıklara stoma denir. Stomalar, altındaki dokuların ihtiyacı olan havanın içeri girişini, su buharı ve karbondioksidin dışarı çıkışını sağlar. Makro besin elementlerinden birisi olan potasyum, stomaların açılıp kapanmasını sağlar. Eğer bitki su eksikliği yaşıyorsa stomaların kapanmasını sağlayarak suyun terleme yoluyla kaybını azaltır. Bu sayede turgor basıncını koruyarak kuraklık direncini yükseltir, daha az suyla daha fazla fotosentez yapılmasını ve verim artışını sağlar.
Potasyum, kök gelişimini destekleyerek bitkinin topraktaki suya daha rahat ulaşmasına yardımcı olur. Bütün bunların yanında potasyum, bitki içindeki enzim aktivasyonunda yer alır ve bu da protein, nişasta ve adenozin trifosfat (ATP) üretimini etkiler. ATP üretimi de fotosentez hızını düzenler.
Ayrıca yeteri kadar potasyuma sahip olmayan bitkiler dondan daha fazla zarar görürler. Potasyum, hücre duvarını kalınlaştırarak bitkilerin hastalıklara karşı dayanıklılığını artırır. Fazla potasyum gübrelemesine bağlı acı benek hastalığı meydana gelmektedir.
