Kozmetiklerdeki risk

Doç. Dr. Zeynep Aslı Kaplan

Doç. Dr. Zeynep Aslı Kaplan

Kadın Doğum Uzmanı
Tüm Yazıları

Kozmetik ürünler günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Nemlendiriciler, makyaj malzemeleri, parfümler ve saç bakım ürünleri ve şampuanlar derken, cildimiz gün boyunca çok sayıda kimyasalla temas ediyor. Ancak bu ürünlerin içeriğinde yer alan bazı maddeler, uzun vadede sağlık açısından soru işaretleri yaratabiliyor. Özellikle vücudumuzun en büyük organı olan derimizin temasla riskli kimyasalları kanımıza taşıyabileceği gözardı edilebiliyor.

Kozmetiklerin içeriğindeki bazı kimyasallar “endokrin bozucu” olarak nitelendiriliyor ve hormon dengesinde değişmelere neden olabiliyor. Parabenler, kozmetik dünyasında en çok tartışılan bileşenlerin başında geliyor. Koruyucu olarak kullanılan bu maddeler, ürünlerin raf ömrünü uzatırken, vücutta östrojen benzeri etki gösterebildiği için hormonal dengeyi etkileyebileceği düşünülüyor. Benzer şekilde fitalatlar da parfüm ve oje gibi ürünlerde sıkça bulunuyor ve endokrin sistem üzerinde potansiyel bozucu etkileri nedeniyle dikkat çekiyor.

Bir diğer önemli grup ise sülfatlar ve formaldehit salan koruyucular. Sülfatlar özellikle temizleyici ürünlerde köpük oluşturmak için kullanılırken, cilt bariyerini zayıflatıp kuruluğa ve hassasiyete yol açabiliyor. Formaldehit ise bilinen bir kanserojen olup bazı saç düzleştiriciler ve oje sertleştiricilerinde düşük dozlarda da olsa bulunabiliyor.

Cilt üzerinden emilen bu kimyasalların etkisi, kullanılan miktar ve sıklığa bağlı olarak değişse de “kümülatif etki” dediğimiz bir durum söz konusu olabilir. Yani tek bir ürün zararsız gibi görünse bile, gün içinde kullanılan farklı ürünlerin toplam etkisi önem kazanır. Özellikle gebeler, emziren anneler ve çocuklar bu konuda daha hassas gruplar arasında yer alır.

Peki tamamen kozmetiksiz bir yaşam mı çözüm? Elbette hayır. Burada önemli olan bilinçli tüketici olmaktır. Ürün etiketlerini okumak, içerik listesinde mümkün olduğunca kısa ve anlaşılır bileşenleri tercih etmek, “paraben içermez”, “ftalatiçermez” gibi ibarelere dikkat etmek iyi bir başlangıç olabilir. Ayrıca dermatolojik olarak test edilmiş ve güvenilir markaların tercih edilmesi de riski azaltır.

Kozmetik ürünler hayat kalitemizi artırabilir; ancak içeriğini bilmeden kullanmak uzun vadede istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Cildimiz vücudumuzun en büyük organıdır ve ne sürdüğümüz en az ne yediğimiz kadar önemlidir.