Kütüphane kafeler kapatılıyor!?
Bu kütüphane kafeler neden ortaya çıktı?
Birileri bir sabah “Öğrencilere kütüphane kafe açalım.” demedi...
Son günlerde eğitim dünyasının gündeminde “kütüphane kafeler kapatılıyor” tartışması var.
Önce bir noktayı netleştirelim.
Millî Eğitim Bakanlığı'nın 26 Eylül 2026 tarihli yazısı, adı kütüphane veya kütüphane kafe olan her işletmenin kapatılacağını söylemiyor. Bakanlık; bu isimler altında faaliyet gösterip gerçekte izin ve ruhsat olmadan eğitim-öğretim faaliyeti yürüten işletmelerin denetlenmesini ve mevzuata aykırı olanların kapatılmasını istiyor.
Yani mesele isim değil, o dört duvarın içinde ne yapıldığı.
Öğrenci gelip kitabını okuyor, soru çözüyor, bilgisayarını kullanıyor ve kendi çalışmasını yapıyorsa başka; düzenli ders, deneme sınavı, akademik takip ve rehberlik hizmeti veriliyorsa başka.
MEB'in kayıt dışı eğitim faaliyetleriyle mücadele etmesi anlaşılabilir.
Fakat benim asıl sorum başka: Bu kütüphane kafeler neden ortaya çıktı? Birileri bir sabah “Öğrencilere kütüphane kafe açalım.” demedi. Ortada oluşmuş bir ihtiyaç vardı. Bir çocuğa “Git evinde ders çalış.” demek kolay.
Peki ya ev kalabalıksa?
Kardeşi televizyon izliyorsa?
Anne-baba çalışıyorsa?
Ev küçükse?
Çalışma masası yoksa?
Sınava hazırlanan çocuk yalnızca kitaba değil; sessizliğe, düzene, motivasyona ve çalışma disiplinine de ihtiyaç duyuyorsa?
İşte kütüphane kafeler biraz da bu boşluktan doğdu.
Bugün belediyelerin ücretsiz çalışma alanlarına gösterilen yoğun ilgi de aynı ihtiyacı ortaya koyuyor.
Demek ki mesele yalnızca ticari işletmeler değil.
Çocuğun çalışabileceği bir ortama ihtiyacı var.
Bir başka gerçek de ekonomi. Kurs, özel ders, kaynak kitap, deneme sınavı ve ulaşım giderleri ailelerin bütçesinde ciddi bir yük oluşturuyor. Kütüphane kafeler ise birçok öğrenci için daha ulaşılabilir bir çalışma modeli sundu. Burada özel öğretim kurumlarının sorusunu da görmezden gelemeyiz: “Ben ruhsatımı alıyor, öğretmen çalıştırıyor, vergimi ödüyor ve bütün kurallara uyuyorsam; başka bir işletme aynı eğitim faaliyetini daha düşük maliyetle yapabilir mi?”
Eğer gerçekten aynı eğitim faaliyeti yürütülüyorsa, elbette aynı kuralların uygulanması gerekir.
Çünkü mesele sadece rekabet değil; eğitimin niteliği, öğretmenin çalışma koşulları, güvenlik ve denetim meselesidir.
Ama yalnızca tabelasında “kütüphane” yazıyor diye öğrencinin gidip sessizce kitap okuduğu, soru çözdüğü bir çalışma alanını otomatik olarak eğitim kurumu kabul etmek de doğru değildir.
Bence asıl soru şu: Çocuklarımız neden evlerinin dışında ders çalışacak yer arıyor?
Bu sorunun cevabını bulmadan yalnızca kütüphane kafeleri kapatmak, meselenin sonucuyla uğraşmak olur. Daha fazla okul kütüphanesi… Akşam saatlerine kadar açık çalışma salonları… Daha fazla ücretsiz belediye çalışma alanı… Güvenli ve sessiz mahalle çalışma merkezleri… Çünkü ihtiyaç ortadan kalkmıyor.
Bir kapıyı kapatırsınız, çocuk başka bir kapı arar.
Ben eğitimci olarak yıllardır aynı şeyi söylüyorum: Çocuğun davranışına bakmadan önce, o davranışı ortaya çıkaran şartlara bakın. Kütüphane kafeler bize aslında bir şey söylüyor: Çocukların sessizliğe, kitaba, masaya, internete ve güvenli bir çalışma ortamına ihtiyacı var. MEB'in ruhsatsız eğitim faaliyetleriyle mücadele etmesi anlaşılabilir. Aynı faaliyeti yapan kurumlara aynı kuralların uygulanması da adalet açısından önemlidir.
Ama eğitim politikası yalnızca “Nereyi kapatalım?” sorusuyla yürütülmemeli.
Bir de şunu sormalıyız: “Çocuklarımızın ihtiyacını nerede, nasıl ve daha doğru karşılayacağız?”
Çünkü mesele masa, sandalye ve dört duvardan ibaret değil.
Mesele, çocuğun geleceğe hazırlanırken kendisine ait bir çalışma alanı bulabilmesi.
Unutmayalım:
Bir çocuğun ders çalışacağı yeri bulamaması, onun çalışmak istemediği anlamına gelmez.
Bazen mesele çocukta değil…
Bizim ona hazırladığımız şartlardadır.
