Dikkat 4 yaş
Artık “bebeklik geçti” dediğimiz ama çocuğun hâlâ oyunla büyüdüğünü unutmamamız gereken bir eşik. Bu yaştan sonra çocuklardan beklentiler artıyor; daha uzun otursun, dinlesin, anlatsın, başladığını bitirsin istiyoruz. Ama çoğu zaman şunu atlıyoruz: Bu beceriler kendiliğinden gelmiyor, adım adım inşa ediliyor.
4 yaş üstünde geliştirmemiz gereken en temel özellik dikkat. Ama dikkat dediğimiz şey tek başına bir kavram değil. Dinleme, bekleme, seçme, sürdürme ve vazgeçmemeyi de içinde barındırıyor. Yani çocuk sadece bakmıyor; baktığını ayırt ediyor, dinliyor, sabrediyor ve başladığı şeyde kalabiliyor mu, asıl mesele bu.
Bu yaşta çocuklar çok meraklı ama bir o kadar da çabuk dağılabiliyor. Hemen vazgeçen, “sıkıldım” diyen çocukların sorunu çoğu zaman isteksizlik değil; yeterince desteklenmemiş odak becerisi. Her yeni uyaranla yön değiştiren bir zihin, derinleşmeyi öğrenemiyor.
Bir diğer önemli alan sabır. Sabır çoğu zaman çocuğun karakteriymiş gibi ele alınıyor ama aslında öğrenilen bir beceri. Beklemek, sırasını kollamak, sonucu hemen alamadığında devam edebilmek…
Bunlar öğretilmeden “sabırsız” etiketi yapıştırmak çocuğa haksızlık.
İlgi de dikkat kadar önemli. İlgi, çocuğun bir şeye gönüllü olarak yönelmesidir. Sürekli yönlendirilen, sürekli “şunu yap, bunu yap” denilen çocuklar ilgilerini koruyamaz. İlgi canlı tutulmazsa dikkat de uzun süre ayakta kalamaz.
4 yaş üstünde fark etmemiz gereken bir başka nokta da çocuğun başladığını bitirme becerisi. Yarım bırakılan her iş, zihinde tamamlanmamış bir dosya gibi kalır. Bu yaşlarda küçük de olsa tamamlanan işler, çocuğun kendine güvenini besler. “Yapabildim” hissi, yeni denemelerin kapısını açar.
Ve elbette duygusal taraf… Çocuk sadece bilişsel olarak değil, duygusal olarak da büyür. Hata yaptığında yanında duran, denemesine izin verilen çocuk; vazgeçmek yerine tekrar denemeyi öğrenir. Sürekli düzeltilen, acele ettirilen çocuk ise hata yapmamak için geri çekilir.
Belki de 4 yaş sonrasında en çok dikkat etmemiz gereken şey şudur: Çocuktan beklentimizi artırırken, onu taşıyacak altyapıyı kuruyor muyuz? Dikkat, sabır, ilgi ve sürdürülebilirlik… Bunlar güçlenmeden yüksek beklenti sadece yorgunluk üretir. Çocuklar bu dönemde yönlendirilmekten çok, desteklenmeye ihtiyaç duyar. Acele ettirilmeden, kıyaslanmadan, vazgeçtiğinde etiketlenmeden…
Çünkü sağlam bir dikkat, güçlü bir sabır ve canlı bir ilgi; sadece okul için değil, hayat için yetişir.
