Dijital sansürde yeni aşama
Dijital tekellerin sansür kadranı, yeni artışı işaret ediyor. Özellikle habercilerin dikkatini çekiyordur; web sayfaları yerine sosyal medya hesaplarına yönlendirmeye başladı çoğunluğun kullandığı arama motoru. Kurumsal web sitelerinin de sosyal medya hesabına yönlendiriyor ısrarla.
Tamam aradığımız kaynak ha sosyal medyada olmuş ha web sayfasında diyebiliriz, aradığını buluyorsan sorun ne?
Kişisel sosyal medya hesaplarıyla eşitlemeye başladı kurumsal kaynakları. Adını sanını bilmediğimiz insanların sayfaları, ciddi bir kurumla eşdeğer öncelikte çıkıyor aradığınızda. Halbuki hesabın sahipleri, o kurumların haber ya da bilgilerini alıntılamış, alıntıyı yorumlamış ya da doğrudan kopyalamış.
Kişisel hesaplar, kurumsal bir gazete, televizyon kanalı ya da etkin bir web sitesiyle eşit önemde öne çıkıyor arandığında.
Sosyal medya çöplüğüne, ‘arama çöplüğü’ ekleniyor.
BULAMA-MA MOTORU
Bir gün önceki haberi, ertesi günü bulamıyorsunuz bu çöplüğün arasında, sayfalarca tarıyor tarıyorsunuz. Zaman aralığı tercih etmenizin, etiket üzerinden gitmenizin faydası olmuyor. O çöplükte bir yüzdürüyor mutlaka.
Aradığını bulama-ma, bulduğunla yetin motoru! Sinsi bir sansür yöntemi daha…
Kovid-19 salgınında fark ettik dijital sansürün boyutlarını. Ukrayna-Rusya savaşında, Rus kaynakları olmasa Zelenskiiçin gözyaşlarına boğulacaktık.
İsrail-Filistin savaşında hele ki Epstein Davası’nda, yetinecek bir şey de bulamadık. Olay var ama o kadarını bilebiliyorduk.
ELMALI ŞİRKET AÇMIYOR BİLE
Dünyada yazıp çizen bağımsız, vicdanı olan, kamusal işlevini yerine getiren gazeteciler, akademisyenler, siyasiler de var sansür perdesini kaldırabilene. Dijital tekellerden bunların beklenmeyeceğini öğreniyoruz işte yavaş yavaş.
Arama motoru ve sosyal medyada bu insanların bilgi ve görüşleri ya yok ya çok kısıtlanmış ulaşıma. Örneğin elmalı şirket, sana da sormadan kendi iradesiyle kafadan açmıyor böyle siteleri.
Öncesinde arama motoruna giriyor, karışık ama herkese ulaşabildiğimiz listede fazla yorulmuyor, buluyorduk aradığımızı. Sonra tekelin görüşlerine yakın siteler ön sıralara çekildi, o zaman başladı sayfalarca taramalar.
Böylece kimin onların görüşlerine yakın olduğunu da öğrenmiş, sıralamadan sağlama yapma fırsatı bulmuştuk. Ön sayfaları hızla geçiyor, çok ileride bir yerde buluyorduk aradığımızı.
ÇOK SİNSİ BİR SANSÜR
Kişisel hesaplarla kurumsal hesapların denk tutulduğu sosyal medya yönlendirmesiyle kalabalıklaştı yeni listeler.Aradığımızdan daha da uzaklaştık. Bu arama kargaşası, uzaklaştıran yönlendirme, çok sinsi bir sansürdür.
Bir de artık ilk sıraya koyduğu, görmenizi istediği kadar bilgiyi veren ‘yapay zeka özeti’ çıktı. Sabırsız insanlar çağında, kolaylıkla düşülecek diğer sansür tuzağı. Milyarlarca insanı ki öncelikle gençleri, girdabında daha hızlı eritecek bir aşamadır.
Dijital tekeller, nefes aralığımızı belirleme yolunda devam ediyor. Bir sıkım daha basıldı, zihinlerimiz, böyle böyleçöplükte boğulacak.
