Tip-1 diyabetliler Yeni Ankara'ya konuştu! "Çalışmayan bir organın yerine nöbet tutuyoruz"

Tip-1 Diyabet, Türkiye'de binlerce çocuğu ve yetişkini etkileyen kronik hastalıklar arasında yer alıyor. Ancak toplumda hâlâ "çok şeker yediği için oldu" şeklindeki yanlış inanışlar, hastaların günlük yaşamda karşılaştığı zorlukların büyük bölümünü görünmez kılıyor. Üniversite öğrencisi Eylül Doğru ve İcra Kâtibi Didem Akdoğan, Tip-1 Diyabet ile yaşamanın zorluklarını Yeni Ankara'ya anlattı.

Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.

“TEŞHİSİ ALDIĞIMDA ÇOK KORKTUM”

14 yaşında Tip-1 Diyabet teşhisi alan üniversite öğrencisi Eylül Doğru, hastalığın ilk belirtilerini sürekli susama, sık tuvalete çıkma, kilo kaybı ve yoğun yorgunluk olarak yaşadığını söyledi. Teşhis anını anlatan Doğru, “Ömür boyu sürecek bir hastalık olduğunu öğrenmek benim için oldukça sarsıcıydı. Önce çok korktum ve ağladım” dedi.

9 yaşında Tip-1 Diyabet tanısı alan Didem Akdoğan ise aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma, dudaklarda kuruluk ve morarma ile ciddi kilo kaybının ilk belirtiler olduğunu belirterek, çocuk yaşta böyle bir tanı almanın kendisi için zor bir süreç olduğunu ifade etti.

Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.

“ÇOK ŞEKER YEMEKTEN KAYNAKLANMIYOR”

Hem Eylül Doğru hemde Didem Akdoğan toplumda yaygın olan “çok şeker yediği için diyabet oldu” algısının yanlış olduğunu vurguladı.

Eylül Doğru, insanların Tip-1 ve Tip-2 Diyabeti sık sık karıştırdığını belirterek, “Bu yanlış yorumlar bazen kendimi sürekli açıklamak zorunda hissetmeme neden oluyor” dedi. Didem Akdoğan da benzer ön yargılarla yıllarca karşılaştığını belirterek, toplumun hastalık konusunda daha bilinçli olması gerektiğini söyledi.

DİYABET SADECE İĞNE YAPMAK DEĞİL!

Tip-1 Diyabetliler için hayat, gün boyunca süren hesaplamalar ve kontrollerle şekilleniyor. Eylül Doğru, diyabet yönetiminin yalnızca insülin yapmakla sınırlı olmadığını belirterek şunları söyledi:

“İnsanlar sadece iğne yaptığımızı düşünüyor ama aslında zihnimiz gün boyunca diyabetle meşgul. Dışarı çıkmadan önce çantamda şeker var mı, meyve suyu koydum mu, insülinim yeterli mi, cihazın pili biter mi gibi onlarca şeyi düşünmek zorundayım. Her hesaplama, çalışmayan bir organın yerine nöbet tutmak gibi.”

Yapılan bazı araştırmalara göre Tip-1 Diyabetlilerin günlük yaşamda sağlıklı bireylere göre çok daha fazla karar vermek zorunda kaldığını belirten Eylül Doğru, bunun ciddi bir zihinsel yük oluşturduğunu ifade etti.

Didem Akdoğan

Didem Akdoğan ise karbonhidrat sayımı yapmaya ilk başladığı zamanlarda yaşadığı zorlukları şu şekilde anlattı:

"Hangi besinin kaç gramında ne kadar karbonhidrat olduğunu bilmediğim için süreç benim adıma çok zor geçiyordu. Yanımda sürekli bir liste ve özellikle yediğim besinlerin gramajını ölçmek için her zaman hassas, küçük bir terazi taşımak zorunda kalıyordum. Ancak elbette aradan zaman geçtikten sonra her şey akılda daha kalıcı hâle geliyor."

GECE BOYUNCA SÜREN KONTROL SÜRECİ

Tip-1 Diyabetlilerin en büyük endişelerinden biri de gece yaşanabilecek hipoglisemi riski. Eylül Doğru, zaman zaman gece birkaç kez uyanarak kan şekerini kontrol ettiğini belirterek, “Gece şeker düşmesi yaşama ihtimali kaygı yaratabiliyor” dedi.

Görsel yapay zeka ile oluşturulmuştur.

Didem Akdoğan ise zamanla deneyim kazandığını ve süreci daha rahat yönettiğini ifade ederek, uyku sırasında hipoglisemi belirtilerinin daha geç fark edilebildiğine dikkat çekti.

“İNSÜLİN YAPARKEN UTANMAMALIYIZ"

Toplum içinde insülin uygulamak veya kan şekerini ölçmek zorunda kalmak, diyabet hastalarını psikolojik açıdan oldukça olumsuz etkiliyor. Özellikle çok küçük yaşta insülin tedavisine başlamış hastalar, bu sorunlarla erken yaşta tanışarak süreçle başa çıkmayı öğrenmek durumunda kalıyorlar.

Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.

“Hiçbir diyabetli sensörünü ya da pompasını saklamak zorunda olmamalı. İnsülin yaparken çekinmemeli. Bunlar bizim yaşamamıza destek olan cihazlar ve ilaçlar" dedi.

Didem Akdoğan ise "İlk tanı konulduğu zaman henüz 9 yaşındaydım ve bundan dolayı insanlar meraklı gözlerle bakıyorlardı. İşte o zamanlar da insanların bakışları ve yaklaşımları beni çok etkiliyordu." diyerek yaşadığı zorlukları anlattı.

"DIŞLANMIŞ GİBİ HİSSETTİĞİM ZAMANLAR OLDU"

Diyabetle mücadele eden bir çok insanın sosyal yaşamda karşılaştıkları zorluklar ve bu süreçte verdikleri duygusal mücadeleler, çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor. Diyabet nedeniyle okul yıllarında arkadaşlarından farklı beslenme saatlerine sahip olduğunu anlatan Didem Akdoğan, "Benim beslenme saatlerim farklıydı ve tam o saatlerde yemek yemek zorundaydım. Bu konuda da ayrı hareket etmek zorunda kaldığım için çok zorluklar yaşadım hatta kendimi dışlanmış gibi hissettiğim zamanlar da oldu" dedi.

Benzer şekilde, dışarıda yemek yerken her defasında karbonhidrat hesabı yapmak ve insülin zamanını ayarlamak zorunda kaldığını aktaran Eylül Doğru da "Bazen spontane davranmak beni zorlayabiliyor. Kendimi zaman zaman farklı hissettiğim anlar oldu" diye belirtti.

Didem Akdoğan

Diyabetle yaşayan bireylerin seyahat ederken ya da kamusal alanlara girerken karşılaştıkları bürokratik süreçler, taşınan tıbbi cihazlar nedeniyle zaman zaman ek açıklamalara ihtiyaç doğurabiliyor.

Akdoğan, seyahat anlarında ya da uçağa binerken herhangi bir bürokratik engel yaşamadığını dile getirirken, "Sınava girdiğim zamanlarda zorluklar çektiğim anlar oldu çünkü maalesef ki sınav alanlarına kesinlikle insülin alımı olmuyor, sadece insülin pompaları alınıyor; onun da raporunun olması gerekiyor." diyerek diyabetli öğrencilerin sınav merkezlerinde karşılaştığı özel kısıtlamalara işaret etti.

Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.

"TİP-1 DİYABET HAYATI DEĞİŞTİRİR AMA HAYALLERİ BİTİRMEZ"

Bu yolculuğun henüz çok başında olan ve derin bir endişe duyan aileler ile gençlere seslenen Didem Akdoğan, “Bunu bir hastalık gibi değil, hayatınız boyunca size eşlik edecek bir arkadaş gibi düşünün. Aileler de çocuklarının hasta değil, sadece daha hassas bireyler olduğunu unutmamalı” ifadelerini kullandı.

Eylül Doğru, ise “İlk başta korkmanız ve üzülmeniz çok normal. Ancak zamanla diyabet yönetimini öğreniyorsunuz. Tip-1 Diyabet hayatı değiştirir ama hayalleri bitirmez” diyerek sözlerini tamamladı.

Tip-1 diyabet hastalarının en büyük sorunu: Hastalar cebinden ödeme yapıyor!Yaşam ve Sağlık

Avukat Berkay Özdemir anlattı: Adliye koridorlarında diyabet mücadelesi!Yaşam ve Sağlık