Koklear implant nedir? Biyonik kulak ameliyatı kimlere yapılır?

Standart işitme cihazlarının sesi yalnızca yükseltmesi, iç kulaktaki tüylü hücreleri hasar görmüş hastalar için yeterli bir çözüm sunmuyor. İleri ve çok ileri derecede sensörinöral işitme kaybı yaşayan bireyler için koklear implant teknolojisi devreye giriyor. İşitme sinirini doğrudan hedef alan bu medikal müdahale, doğuştan veya sonradan duyma yetisini kaybeden binlerce hastaya yeniden iletişim kurma imkanı tanıyor.

KOKLEAR İMPLANT NEDİR VE STANDART İŞİTME CİHAZLARINDAN NASIL AYRILIR?

Koklear implant, dışarıdan gelen ses dalgalarını toplayarak iç kulakta yer alan işitme sinirlerine elektriksel sinyaller gönderen gelişmiş bir biyonik sistemdir. Geleneksel işitme cihazları yalnızca çevresel seslerin şiddetini artırma prensibiyle çalışır. Ancak iç kulakta yer alan ve sesleri algılamamızı sağlayan tüylü hücreler ciddi bir tahribata uğradıysa, sesin yükseltilmesi duymayı tek başına sağlayamaz. Biyonik kulak teknolojisi, kulağın işlevini yitirmiş bu kısımlarını tamamen es geçerek sinirleri doğrudan uyarır ve beynin ses algısını yeniden inşa etmesini sağlar.

BİYONİK KULAK AMELİYATI KİMLERE UYGULANIR?

Biyonik kulak ameliyatı, geleneksel yöntemlerle konuşmaları ayırt edemeyen ve sensörinöral (iç kulak veya sinir kökenli) işitme kaybı tanısı konan hastalara uygulanmaktadır. Odyolojik klinik testler sonucunda, doğuştan duyma problemi olan bebeklerde dil gelişiminin normal seyrinde ilerlemesi için genellikle 1-2 yaş aralığında erken cerrahi müdahale tercih edilmektedir. Aynı zamanda geçirdiği enfeksiyonlar veya fizyolojik travmalar sonucunda yetişkinlik döneminde işitme yetisini kaybeden bireyler de implant kriterlerini karşılamaları halinde bu tedaviden faydalanabilmekte.

İÇ KULAK BYPASS SİSTEMİ (KOKLEAR İMPLANT) NASIL ÇALIŞIR?

Koklear implant donanımı, birbirine manyetik güçle tutunan iç ve dış olmak üzere iki temel bileşenden meydana gelir. Kulak arkasına yerleştirilen dış ünite, donanımındaki mikrofon aracılığıyla ortamdaki sesleri yakalayarak bir işlemciye aktarır. Ses işlemcisi, bu akustik verileri anında dijital sinyallere dönüştürür.

Dönüştürülen dijital veriler, cilt yüzeyindeki verici bobin üzerinden deri altındaki asıl implanta (alıcıya) transfer edilir. Cerrahi işlemle salyangoz (koklea) içerisine yerleştirilen elektrot dizisi, gelen sinyalleri elektriksel akıma çevirerek doğrudan işitme sinirine iletir. Son aşamada ise uyarılan sinir, bu akımları beyne ulaştırarak anlamlı "ses" algısının oluşmasını sağlar.

AMELİYAT SONRASI İŞİTSEL REHABİLİTASYON SÜRECİ NEDEN ZORUNLUDUR?

Koklear implant cerrahisinin başarılı şekilde tamamlanması, hastanın cihaz açıldığı an yüzde yüz doğal bir işitme deneyimi yaşayacağı anlamına gelmez. İmplantın sağladığı elektriksel sinyaller, beynin alışık olduğu doğal ses frekanslarından farklı bir yapıya sahiptir. Beynin, elektrotlar üzerinden gelen bu yeni sinyalleri anlamlı kelimelere ve melodilere dönüştürmeyi öğrenmesi belirli bir zamana yayılır. Bu adaptasyon sürecinin sağlıklı ilerlemesi için, hastaların ameliyat sonrasında klinik ortamda planlı bir odyolojik eğitim ve rehabilitasyon programına katılması tıbbi bir zorunluluktur.

TÜRKİYE'DE İLK BİYONİK KULAK (KOKLEAR İMPLANT) AMELİYATI NE ZAMAN YAPILDI?

Koklear implant teknolojisinin Türkiye'deki klinik geçmişi 1980'li yılların sonuna uzanıyor. Türkiye'de ilk biyonik kulak ameliyatının 1987 yılında Dr. Bekir Altay tarafından Eskişehir'de gerçekleştirildiği görülüyor. İlk yıllarda yalnızca yetişkin hastalara yönelik planlanan bu operasyon, 1995 yılı itibarıyla Prof. Dr. Çağlar Batman'ın öncülüğünde doğuştan işitme kaybı yaşayan bebek ve çocuk vakalarında da uygulanmaya başlandı. Dünyada 1970'lerin sonunda standartlaşan söz konusu cerrahi müdahale, günümüzde Türkiye genelinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) güvencesiyle uygun tıbbi kriterleri taşıyan hastalara rutin olarak uygulanmaya devam ediyor.