Kara Veba'dan COVID-19'a: İşte tarihin en ölümcül salgın hastalıkları!
İnsanlık tarihini sarsan en ölümcül salgın hastalıklar ve can kayıpları açıklandı. Kara Veba'dan İspanyol Gribi'ne kadar tıp dünyası bu krizleri nasıl aştı?
Geçmişten günümüze, küresel ölçekte demografik yapıları kökünden değiştiren ölümcül salgın hastalıklar, tıp tarihinin en zorlu sınavları oldu. Veri Kaynağı tarafından derlenen çarpıcı istatistikler, yüz milyonlarca insanın yaşamını yitirdiği o karanlık dönemleri ve bilimin bu hastalıklarla olan mücadelesini yeniden gündeme taşıdı. Bugün dahi zaman zaman yeni virüs mutasyonları endişe yaratsa da, insanoğlunun hastalıklarla mücadelesi aşılar ve antibiyotiklerle büyük zaferler kazandı. Peki, geçmişte hiçbir tedavisi olmayan bu ölümcül salgın hastalıklar hangi belirtilerle ortaya çıkıyordu ve tıp dünyası onları nasıl alt etti?
Hantavirüs yeni bir pandemiye dönüşür mü? Risk ne kadar büyük?Yaşam ve Sağlık
MİLYONLARI HAYATTAN KOPARAN ÖLÜMCÜL SALGIN HASTALIKLAR
Yayımlanan güncel raporlara göre, 1347-1351 yılları arasında Avrupa'yı kasıp kavuran Kara Veba, tahmini 75 ile 200 milyon arasındaki can kaybıyla listenin ilk sırasında yer alıyor. Onu 56 milyon kayıpla 1520'lerdeki Çiçek Hastalığı ve 1918'deki 40-50 milyon kurbanıyla İspanyol Gribi takip ediyor. Jüstinyen Vebası, günümüze kadar uzanan HIV/AIDS ve yakın zamanda yaşadığımız COVID-19 pandemisi de insanlık tarihindeki en büyük krizler olarak kayıtlara geçti.
ANTİK ÇAĞLARDAN ORTA ÇAĞA VEBA KABUSU
Orta Çağ'ın en büyük korkusu olan veba (Yersinia pestis), pirelerin ısırmasıyla yayılıyor ve hastalarda devasa lenf şişlikleri (hıyarcık), gangren ve yüksek ateşle ölüme yol açıyordu. Yüzyıllar boyunca sadece karantina ile durdurulmaya çalışılan bu hastalık, ancak 1940'larda streptomisin gibi antibiyotiklerin keşfedilmesiyle tedavi edilebilir hale geldi. İçi sıvı dolu döküntülerle seyreden ölümcül çiçek hastalığı ise, tıp tarihinde bambaşka bir devrime kapı araladı. 1796'da Edward Jenner'ın ilk aşıyı geliştirmesiyle başlayan süreç, Dünya Sağlık Örgütü'nün küresel aşılama kampanyasıyla sonuçlandı ve çiçek hastalığı 1980 yılında dünya üzerinden tamamen silinen tek insan hastalığı unvanını aldı.
Hantavirüs hastalığı ne kadar sürede geçer?Güncel
MODERN ÇAĞIN KRİZLERİ
Tıp biliminin çaresiz kaldığı bir diğer büyük felaket ise 1918 İspanyol Gribi (H1N1) oldu. Genç ve sağlıklı bireylerin bağışıklık sistemlerini kendi aleyhlerine çeviren (sitokin fırtınası) bu virüs, zatürreye dönüşerek hastaları oksijensiz bırakıyordu; salgın ancak doğal mutasyon ve toplumsal bağışıklıkla sona erdi. 1980'lerde başlayan HIV/AIDS krizi, 1996 yılında geliştirilen Antiretroviral Terapiler (ART) sayesinde kesin bir tedavisi olmasa da bulaşıcılığı engellenebilir, kronik ve yönetilebilir bir hastalığa dönüştü. Yakın tarihin en büyük şoku olan COVID-19 ise, aylar içinde geliştirilen modern mRNA ve viral vektör aşılarının küresel ölçekte uygulanmasıyla ölümcül bir pandemi olmaktan çıkıp hayatın olağan akışına dahil oldu.
