Kırıkkale’de sonbaharın habercisi: Evlerde tarhana telaşı başladı
Kırıkkale’de yazın son günleriyle birlikte mutfaklarda da farklı bir telaş başladı. Tezgâhlara domates, biber ve yoğurt çıkıyor; büyük kaplar hazırlanıyor. Kış aylarında sofraları ısıtacak tarhananın ilk hazırlıkları şimdiden yapılıyor.
Tarhana, Kırıkkale’de yalnızca kışlık bir yiyecek değil. Birçok aile için yazın son günlerinde başlayan, evin mutfağını günlerce hareketlendiren bir gelenek.
Özellikle ev yapımı tarhanayı tercih eden kadınlar, malzemeleri bir araya getirip uzun süren hazırlıkların ardından karışımı dinlenmeye bırakıyor. Son aşamada ise tarhana parçalara ayrılarak kurutuluyor ve kış boyunca kullanılmak üzere saklanıyor.
“HAZIR ALMAK KOLAY AMA EVDE YAPILANIN TADI BAŞKA”
Kırıkkale’de kış hazırlığı yapan kadınlardan biri olan Zehra Şahinli tarhananın kendileri için yıllardır değişmeyen bir gelenek olduğunu anlatıyor.
“Tarhanayı her yıl yapıyoruz. Yaz bitmeden hazırlığını tamamlamak gerekiyor. Domatesimizi, biberimizi alıyoruz, yoğurdumuzu hazırlıyoruz. Sonra hepsini güzelce karıştırıp bekletiyoruz. Birkaç gün sonra da kurutma işine geçiyoruz.”
Tarhanayı hazır almak yerine evde yapmayı tercih ettiğini belirten Şahinli, bunun en önemli nedeninin lezzet olduğunu söylüyor.
“Hazır tarhana almak elbette daha kolay. Ama evde yaptığınız zaman içine ne koyduğunuzu biliyorsunuz. Çocukluğumuzdan beri alıştığımız bir tat var. Kışın kar yağdığı bir akşamda evde kendi yaptığınız tarhanayı pişirmek başka oluyor.”
SADECE BİR HAZIRLIK DEĞİL, AİLE GELENEĞİ
Tarhana yapımının tarhananın kendisi kadar hazırlık süreci de aileler için önem taşıyor. Malzemelerin seçilmesinden yoğrulmasına, dinlendirilmesinden kurutulmasına kadar birçok aşama emek istiyor.
Zehra Şahinli, tarhana hazırlığının geçmişten bugüne aktarılan bir alışkanlık olduğunu ifade ederek şöyle konuşuyor:
“Biz bunu annemizden öğrendik. Annem yapardı, biz de yanında durup yardım ederdik. Şimdi kendi evimizde yapıyoruz. Çocuklarımız da görüyor. Belki onlar da ileride devam ettirecek.”
KIŞ SOFRALARI İÇİN ŞİMDİDEN HAZIRLANIYOR
Tarhana özellikle soğuk havalarda pratik bir çorba olarak sofralarda yerini alıyor. Yaz aylarında hazırlanan tarhana, uygun şekilde kurutulup saklandığında kış boyunca kullanılabiliyor.
Kırıkkale’de de yazın son dönemleri, bu nedenle birçok evde kış hazırlıklarının yoğunlaştığı günlere dönüşüyor.
Bir yanda kışlık sebzeler hazırlanırken diğer yanda tarhana için malzemeler bir araya getiriliyor.
“TARHANA YAPINCA KIŞA HAZIR OLDUĞUMUZU HİSSEDİYORUZ”
Tarhana hazırlığının kendisinde farklı bir duygu oluşturduğunu söyleyen Şahinli, sözlerini şöyle tamamlıyor:
“Tarhanayı yapınca sanki kışa hazırlığımız tamamlanmış gibi hissediyoruz. Yazın sıcağında uğraşıyoruz ama kışın bunun karşılığını alıyoruz. Evde tarhana olduğu zaman insan kendini daha güvende hissediyor. Bir kavanozu açıp çorbasını yapmak bile yetiyor.”
Kırıkkale’de son günlerde başlayan tarhana hazırlığı, aslında yalnızca bir kışlık yiyecek hazırlama işi değil. Geçmişten bugüne taşınan mutfak kültürünün, kadın emeğinin ve aile içinde öğrenilen alışkanlıkların da bir parçası.
Kırıkkale’de ev usulü tarhanada kullanılan malzemeler genellikle şunlardır:
TARHANA İÇİN TEMEL MALZEMELER
- Yoğurt
- Domates
- Kırmızı biber
- Yeşil biber
- Soğan
- Un
- Tuz
- Nane
- Ekşi maya veya ekşimiş hamur
İSTEĞE BAĞLI MALZEMELER
- Sarımsak
- Maydanoz
- Dereotu
- Pul biber
- Kimyon
