ITUC Küresel Haklar Endeksi açıklandı: Türkiye kaçıncı sırada?

Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu'nun (ITUC) yayımladığı ITUC Küresel Haklar Endeksi raporunda Türkiye, bu yıl da sendikal haklar bakımından en olumsuz kategoride değerlendirilen ülkeler arasında gösterildi. 151 ülkenin incelendiği çalışmada, işten çıkarmalar, grev engelleri ve sendikal faaliyetlere yönelik müdahaleler öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) tarafından yayımlanan 2026 Küresel Haklar Endeksi, işçi hakları ve sendikal özgürlükler alanındaki son durumu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye, sendikal hakların yeterli güvence altında olmadığı değerlendirilen ve en kötü performans gösteren 10 ülke arasında yer aldı.

ITUC RAPORUNA GÖRE TÜRKİYE’DE HAKLARIN GARANTİSİ YOK

Kuruluşun raporuna göre Türkiye, Arjantin, Belarus, Ekvador, Eswatini, Mısır, Myanmar, Nijerya, Panama ve Tunus ile birlikte en olumsuz kategoride yer alan ülkeler arasında gösterildi. Her ülkenin hak ilalaline göre numaralandırılığı raporda Türkiye, 5 numara ile ifade edilen “Hakların garantisi yoktur” kategorisinde yer aldı. Raporda, sendikalaşma faaliyetleri nedeniyle çalışanların işten çıkarılması, toplu pazarlık süreçlerinde yaşanan anlaşmazlıklar ve grev hakkına yönelik müdahaleler Türkiye başlığında öne çıkan gelişmeler olarak sıralandı.

SENDİKA ÜYELERİNE YÖNELİK İŞTEN ÇIKARMALAR RAPORA GİRDİ

Alman sermayeli hazır giyim üreticisi Digel Textile'de yaşanan sendikal süreç örnek gösterildi. Rapora göre işçiler, hükümet tarafından toplu pazarlık temsilcisi olarak yetkilendirilmesinin ardından TEKSİF sendikasına üye oldu. Ancak aynı raporda, sendikanın önde gelen üyelerinden dördünün tazminatsız şekilde işten çıkarıldığı, daha sonra da 15 çalışanın daha işine son verildiği kaydedildi. Şirketin yetkilendirme sürecine itiraz ettiği ve sendikanın çoğunluğu temsil etmediğini savunduğu aktarıldı.

Benzer bir değerlendirme İtalyan sermayeli SAG Hidrolik için de yapıldı. Raporda, Birleşik Metal-İş'in toplu pazarlık yetkisi almasının ardından üç sendika üyesinin işten çıkarıldığı ve çalışanlara sendikadan ayrılmaları yönünde baskı yapıldığı belirtildi.

GREV ERTELEMESİ VE SENDİKAL FAALİYETLERE MÜDAHALE VURGUSU

Endekste, Eti Maden'de 2025 yılı içerisinde planlanan yasal madenci grevinin "ulusal güvenliğe tehdit" gerekçesiyle 60 gün süreyle ertelendiği bilgisine de yer verildi.

Raporda ayrıca Eğitim Sen'in Mart 2025'te düzenlediği dayanışma grevi sonrasında bazı sendika yöneticileri hakkında uygulanan adli tedbirlere dikkat çekildi. ITUC, ev hapsi uygulamasının sona ermesine rağmen yöneticilerin çeşitli kısıtlamalarla karşı karşıya kaldığını kaydetti.

TÜRKİYE İLE BİRLİKTE LİSTEDE YER ALAN ÜLKELER

2026 Küresel Haklar Endeksi'nde en kötü kategoride değerlendirilen ülkeler arasında Türkiye'nin yanı sıra Arjantin, Belarus, Ekvador, Eswatini, Mısır, Myanmar, Nijerya, Panama ve Tunus da bulunuyor.

ITUC, söz konusu ülkelerde işçilerin örgütlenme, toplu pazarlık ve grev haklarının ciddi risk altında bulunduğunu değerlendirdi.