Gaziantep Zincirli Bedesten: 300 yıllık tarihi çarşının sırrı!

Gaziantep Zincirli Bedesten, şehrin en eski ve en hareketli ticaret bölgelerinden biri olarak yüzyıllardır varlığını sürdürüyor. Bakırcılar Çarşısı ve Almacı Pazarı ile birlikte kentin tarihi ticaret üçgenini oluşturan bu yapı, yerel halkın ve kente gelen turistlerin başlıca uğrak noktaları arasında yer alıyor. Geleneksel el sanatlarından yöresel lezzetlere kadar geniş bir yelpazede ürün sunan kapalı çarşı, Gaziantep'in kültürel mirasını modern döneme taşıyan canlı bir merkez işlevi görüyor.

GAZİANTEP ZİNCİRLİ BEDESTEN NE ZAMAN VE KİM TARAFINDAN YAPILDI?

Gaziantep Zincirli Bedesten, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 1718 yılında Darendeli Hüseyin Paşa tarafından inşa ettirilmiştir. Çarşı, kurulduğu ilk yıllarda ağırlıklı olarak et ticareti için tahsis edilmiş ve uzun süre "Et Hal Binası" (Et Bedesteni) adıyla hizmet vermiştir. Kent tarihçilerine göre dönemin kasapları, hijyen ve denetim kolaylığı amacıyla tek bir çatı altında toplanmıştır. Yapının güney cephesinde bulunan basamaklı giriş bölümü sebebiyle, yöre halkı burayı "Kara Basamaklı Bedesten" olarak da isimlendirmektedir.

TARİHİ YAPININ MİMARİ ÖZELLİKLERİ VE KAPI SAYISI

Klasik Osmanlı bedesten mimarisinin en net örneklerinden biri olan tarihi çarşı, ince uzun ve dikdörtgen planlı bir taş yapı olarak tasarlanmıştır. Çarşının üst kısmı, doğal gün ışığını alabilen ve içerideki hava sirkülasyonunu sağlayan geniş tonozlarla kapatılmıştır. Geçmiş yüzyıllarda çarşının etrafındaki ticaret hacminin büyüklüğünü kanıtlayan en önemli detay ise yapının beş farklı kapıya sahip olmasıdır. Kuzey, güney, doğu ve batı yönlerine açılan bu kapılar, tüccarların ve halkın bedestene her yönden kolayca ulaşabilmesi için stratejik olarak konumlandırılmıştır.

Fotoğraf: Fırat Karabulut / Yeni Ankara

ZİNCİRLİ BEDESTEN'DE BUGÜN HANGİ YÖRESEL ÜRÜNLER SATILIYOR?

Vakıflar Genel Müdürlüğü resmi kayıtlarına göre, yapı 2008 yılında ciddi bir yıkılma tehlikesi altındayken başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yenilenmiştir. Bu onarım sürecinin ardından turizme kazandırılan Gaziantep Zincirli Bedesten içerisinde bugün 70'in üzerinde aktif dükkan faaliyet göstermektedir.

Çarşı esnafı, özellikle Gaziantep coğrafi işaretli ürünlerini ziyaretçilerle buluşturmaktadır. Pamuk ve ipek ipliklerin karışımıyla dokunan geleneksel kutnu kumaşı, tamamen el işçiliğiyle üretilen hakiki deri "yemeni" ayakkabılar çarşının en çok ilgi gören ürünleridir. Ayrıca el yapımı bakır cezve ve sahanlar ile Antep fıstığı, zahter ve kurutulmuş gıda ürünleri (kuruluklar), bedestenin ana ticaret kalemlerini oluşturmaktadır.