Gaziantep Bakırcılar Çarşısı: 400 yıllık dövme bakır sanatı!
Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nda 400 yıllık usta-çırak geleneği devam ediyor. Yekpare tekniğiyle üretilen bakırlara 41 farklı tarihi motif işleniyor.
Gaziantep'in tarihi hanlar bölgesinde yer alan Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nda 400 yıllık usta-çırak geleneği sürdürülüyor. Çarşıda, teknolojik seri üretime geçilmeden geleneksel el işçiliği yöntemleriyle bakır üretimi yapılmaya devam ediliyor.
GAZİANTEP BAKIRCILAR ÇARŞISI NE ZAMAN KURULDU?
Gaziantep Bakırcılar Çarşısı bünyesindeki dükkanların mimari özellikleri, yapıların 19. yüzyılda inşa edildiğini gösteriyor. "Keymıh" adı verilen kalker taşından yapılan tek katlı, kemerli ve ahşap kepenkli dükkanlar, geleneksel mimari özellikleri taşıyor. Zanaatın geçmişinin ise yaklaşık 400 yıl öncesine dayandığı belirtiliyor. Taş döşeli sokaklardan oluşan alanda bakırcılığın yanı sıra kalaycılık, sedefkarlık ve kuyumculuk meslekleri de icra ediliyor.
YEKPARE BAKIR ÜRETİM TEKNİĞİ NASIL UYGULANIYOR?
Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nda üretilen ürünler, "yekpare" (tek parça) yöntemiyle imal ediliyor. Kapların kulp veya diğer bölümleri sonradan kaynak veya lehim işlemiyle birleştirilmiyor. Bakır kütlesi, ustalar tarafından çekiçle dövülerek genişletiliyor ve nihai şeklini alıyor. Uygulanan yekpare üretim tekniği, bakır eşyaların kullanım ömrünü uzatıyor.
ÇARŞIDAKİ ÜRÜNLER NEDEN DAHA DAYANIKLI OLUYOR?
Çarşıdaki bakır eşyaların dayanıklılığı, örs ve çekiç kullanılarak yapılan dövme işleminden kaynaklanıyor. Dövülme sırasında sertleşen ve kırılganlaşan bakırın çatlamasını önlemek için "tavlama" adı verilen ısıtma yöntemi kullanılıyor. Ateşe tutularak yumuşatılan metal, şekillendirme işlemi bittikten sonra soğuyarak yüksek mukavemet kazanıyor.
GAZİANTEP BAKIRLARINDA HANGİ TARİHİ MOTİFLER KULLANILIYOR?
Gaziantep Bakırcılar Çarşısı'nda şekillendirilen ürünlerin yüzey süslemeleri, çekiç ve çelik kalem kullanılarak yapılıyor. Ustalar, ürünlerin üzerine Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait 41 farklı ana motifi işliyor. Bitkisel, geometrik ve doğa figürlerinden oluşan desenler, ön çizim veya taslak olmadan doğrudan metale aktarılıyor. İşleme süreci, ürünün boyutuna ve desenin yoğunluğuna bağlı olarak birkaç haftadan aylara kadar uzayabiliyor.
