Türkiye'de tarımın yüzde 42'si kadın: Verilerle tarladaki sessiz yükseliş!
Çiftçi kadınlar, tarımsal iş gücünün yüzde 42'sini oluştururken, son yıllarda girişimcilikleriyle rekor kırıyor. Peki, veriler tarımdaki bu değişime ne diyor?
Dünya genelinde tarımın omurgasını oluşturan çiftçi kadınlar, Türkiye'nin tarımsal kalkınmasında da artık sadece beden işçisi olarak değil, istatistiklerle sabitlenmiş birer girişimci olarak sahneye çıkıyor. Devlet teşvikleri ve kırsal kalkınma hamlelerinin ardından, tarladaki kadın gücünün profili hızla değişiyor. Güncel sektör verileri, tarımın geleceğinin doğrudan kadınların elinde şekillendiğini net bir biçimde kanıtlıyor. Peki, Türkiye'de tarlaya dokunan kadınların oranı ne kadar ve yıllar içinde bu tabloda sayısal olarak nasıl bir kırılma yaşandı?
ÇİFTÇİ KADINLAR TARIMSAL İSTİHDAMIN YÜZDE KAÇINI OLUŞTURUYOR?
Türkiye'deki güncel istihdam ve tarım raporlarına göre, tarlada üreten çiftçi kadınlar, tarımsal istihdamın tam yüzde 42'sini kapsıyor. Toplam 2 milyon civarındaki ücretsiz aile işçisi nüfusunun yüzde 77'sini de yine kadınlar oluşturuyor. Ancak bu güçlü iş gücü, uzun yıllar boyunca resmi kayıtlara işletme sahibi olarak tam yansımadı. Son verilere göre, doğrudan kendi adına üretim yapan ve Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı olan kadınların oranı şu an yüzde 13,3 seviyesinde. Tarım uzmanları, ücretsiz aile işçisi konumundan çıkıp işletme sahibi olan kadınların sayısındaki bu artışın, sektörün dijitalleşmesi adına kritik olduğunu ifade ediyor.
YILLARA GÖRE DEĞİŞİM: ESKİDEN NE KADARDI, ŞİMDİ NE KADAR?
Resmi kayıtlar incelendiğinde, kadınların kayıtlı üretici olma yolunda ciddi bir ivme yakaladığı görülüyor. Yakın geçmişteki raporlarda 286 bin 481 olarak kaydedilen ÇKS'ye kayıtlı kadın çiftçi sayısı, 2024 verileri itibarıyla 305 bin 527'ye yükseldi. Sayısal bazdaki bu 19 binlik genel artışın ötesinde, asıl radikal değişim genç üretici kategorisinde yaşandı. Özellikle 40 yaş altı genç çiftçi kadınların sayısı, çok kısa bir zaman diliminde 9 bin 256'dan 41 bin 370'e çıkarak tarihi bir sıçrama gösterdi.
REKOR ARTIŞ HANGİ YILLARDA VE NEDEN GERÇEKLEŞTİ?
Kadınların tarım sektörüne kurumsal ve kayıtlı girişinde en büyük oransal artış 2023 ile 2024 yılları arasında gerçekleşti. Tarım ve Orman Bakanlığı raporlarına göre, 40 yaş altı genç kadın çiftçi sayısının 4,5 kat artarak rekor kırmasının arkasında stratejik teşvik mekanizmaları yatıyor. Bu dönemde uygulamaya konulan IPARD, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) ve Uzman Eller Projesi gibi hibe programlarında, proje değerlendirme aşamalarında kadınlara ve gençlere ek puanlar verilerek pozitif ayrımcılık uygulandı. Ayrıca kadın üreticilere yönelik faiz indirimleri, tarladaki geleneksel rollerin 2023-2024 bandında kırılmasını ve modern kadın işletmelerinin hızla çoğalmasını sağladı.
