CHP'li Türeli'den ekonomi karnesi: "Türkiye çoklu krizde"
CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, Türkiye ekonomisindeki kırılmaları rakamlarla gözler önüne serdi. Bütçe açığından geniş tanımlı işsizliğe, vergi muafiyetlerinden dış borca kadar çoklu kriz tablosunu çizen Türeli, CHP'nin çözüm reçetesini açıkladı.
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında Türkiye ekonomisinin mevcut durumu, yapısal sorunlar ve kurumsal tahribatlara ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Türkiye'nin 24 yıldır aynı iktidar tarafından yönetildiğini hatırlatan Türeli; ekonomik, sosyal ve siyasal boyutları kapsayan çoklu bir krizin yaşandığını savundu.
“VERGİ HARCAMALARI ALINSA BÜTÇE 1 TRİLYON LİRA FAZLA VERİR”
Ekonomideki en büyük aksaklıkların başında tasarruf eksikliği ve dış kaynağa bağımlılığın geldiğini belirten Rahmi Aşkın Türeli, vergi adaletsizliğine ve bütçe dengelerine dikkat çekti. Türkiye’de dolaylı vergilerin payının yüzde 65-70 seviyelerine ulaştığını ifade eden Türeli, kamu maliyesindeki tabloyu şu sözlerle özetledi:
“2026 yılında bütçe açığı 2,7 trilyon lira olarak öngörülmüşken, devletin istisna, muafiyet ve indirimler nedeniyle vazgeçtiği vergi harcamaları 3,6 trilyon lira seviyesinde. Yani bu vergiler alınmış olsa Türkiye bütçesi açık vermeyecek, aksine 1 trilyon liraya yakın fazla verecek. Bu durum bütçedeki mantık dışı yapıyı net bir şekilde ortaya koyuyor.”
“DIŞ BORÇ 539 MİLYAR DOLAR: YÜKSEK TEKNOLOJİ PAYI SADECE YÜZDE 3”
Sanayideki düşük katma değere ve imalat sektöründeki teknoloji yetersizliğine vurgu yapan Türeli, Türkiye'nin düşük ve orta-düşük teknolojili sektörlerde sıkıştığını kaydetti. OECD verilerine göre imalat sanayisinde yüksek teknolojili ürünlerin payının sadece yüzde 3 düzeyinde kaldığını belirten Türeli, şu ifadeleri kullandı:
“Türkiye'nin tarihsel ortalaması yüzde 5 iken 2024'te yüzde 3,5, 2025'te yüzde 3,7; 2026'nın ilk ve ikinci çeyreğinde ise sırasıyla yüzde 2,6 ve yüzde 2,3 seviyesinde kaldı. 2026'nın ilk 6 ayında cari işlemler açığı 34,5 milyar dolara ulaştı. 2002 yılında 131 milyar dolar olan dış borç stoku, 2026 yılının 2. çeyreğinde 539 milyar dolara yükseldi.”
“ASGARİ ÜCRET VE EMEKLİ MAAŞI AÇLIK SINIRININ ÇOK ALTINDA”
Geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 28-30 aralığında seyrettiğini ve ülkede yaklaşık 10 milyon işsiz bulunduğunu ifade eden Türeli, bölüşüm ilişkilerinin ağır darbe aldığını kaydetti. Ağustos ayında açlık sınırının 37.388 TL, tek bir çalışanın yaşama maliyetinin ise 48.305 TL olduğunu hatırlatan Türeli; 28.075 TL’lik asgari ücretin ve 20.000 TL’lik en düşük emekli maaşının insan onuruna yaraşır bir yaşam sunmaktan uzak kaldığını dile getirdi.
En zengin yüzde 5'lik dilim ile en yoksul yüzde 5'lik dilim arasında 23 kat fark oluştuğunun altını çizen Türeli, nüfusun yüzde 1'inin toplam servetin yüzde 40'ına sahip olduğunu ifade etti.
CHP'NİN ÇÖZÜM REÇETESİ: SOSYAL DEVLET VE PARLAMENTER SİSTEM
Yaşanan krizden çıkış için CHP'nin stratejik çözüm önerilerini sıralayan Rahmi Aşkın Türeli, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin idari yapıda yetki karmaşası ve tahribat yarattığını savundu. Partinin temel yaklaşımında Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem ile katılımcı ve çoğulcu demokrasinin yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirten Türeli; Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) yeniden açılarak kamunun teknolojik ve stratejik yatırımlarda öncü rol üstleneceği planlı bir ekonomi modelini vurguladı.
Sosyal devlet anlayışı çerçevesinde parasız eğitim, parasız sağlık, tüm çocuklar için ücretsiz kreş ve yaşlı bakım altyapısının güçlendirilmesini hedeflediklerini ifade eden Türeli, adil vergi reformu kapsamında ise Türkiye Varlık Fonu'nun tasfiye edilmesi, kamu-özel iş birliği projelerinin gözden geçirilmesi ve vergi yükünün dar gelirlinin üzerinden alınması gerektiğini kaydetti.
