Sivas Katliamı'nda yaşamını yitiren Asım Bezirci kimdir? İşte eserleri ve yaşam öyküsü

Bilmeniz Gerekenler: Asım Bezirci, Türk edebiyatının en önemli eleştirmenleri, araştırmacıları ve çevirmenleri arasında gösteriliyor. Deneme, eleştiri, inceleme, araştırma, antoloji ve çeviri alanlarında onlarca esere imza atan Bezirci, özellikle Türk edebiyatının önde gelen yazar ve şairlerini belge ve kaynaklara dayalı biçimde inceleyen monografi çalışmalarıyla tanındı. Yaşamı boyunca yazdığı, çevirdiği, derlediği ve yayına hazırladığı kitap sayısı 71'e ulaştı. 2 Temmuz 1993'te Sivas Katliamı sırasında Madımak Oteli'nde yaşamını yitiren Bezirci, bugün de üniversitelerde edebiyat araştırmaları için başvurulan en önemli isimlerden biri olmayı sürdürüyor.

ASIM BEZİRCİ KİMDİR?

Asım Bezirci, 1927 yılında Erzincan'da doğdu. İlkokulu Erzincan'da okuyan Bezirci, ortaokul ve lise eğitimini parasız yatılı olarak Erzincan ve Erzurum'da tamamladı. 1950 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu.

Mezuniyetinin ardından yalnızca edebiyat alanında değil, düşünce ve yayıncılık dünyasında da aktif rol üstlenen Bezirci, yaşamı boyunca Türk edebiyatına yön veren isimlerden biri haline geldi.

ASIM BEZİRCİ'NİN EDEBİYAT KARİYERİ

1950 yılında Türkiye Sosyalist Partisi'ne üye olan Asım Bezirci, partinin yayın organı Gerçek gazetesinde çeviriler, incelemeler ve "Apaçık-Dosdoğru" başlıklı politik fıkralar yazdı.

1951-1956 yılları arasında üç kez olmak üzere toplam iki buçuk yıl hapis yattı. Bu süreçte çeşitli dergilerde "Halis Acarı" takma adıyla yazılar yayımladı ve çeviri çalışmalarını sürdürdü. 1960 yılından sonra yeniden kendi adıyla eser vermeye başladı.

KURUCUSU VE YÖNETİCİSİ OLDUĞU EDEBİYAT DERGİLERİ

Asım Bezirci, Türk edebiyatının önemli yayınları arasında yer alan;

• Yeni A
• Dönem
• Gelecek
• Sanat Emeği
• Yazko Edebiyat

dergilerinin kurucuları ve yöneticileri arasında yer aldı. Ayrıca çok sayıda edebiyat ve sanat dergisinde yayın kurulu üyesi, çevirmen ve yazar olarak görev yaptı.

EDEBİYAT ANLAYIŞI VE ELEŞTİRİLERİ

Asım Bezirci, eleştiri yazılarında özellikle İkinci Yeni şiiri ile Divan edebiyatına yönelik değerlendirmeleriyle dikkat çekti. Yakın arkadaşı Rıfat Ilgaz üzerine hazırladığı kapsamlı inceleme kitabı ise 1989 yılında Ferit Oğuz Bayır Düşün ve Sanat Ödülü'nü kazanmasını sağladı.

Yaşadığı dönemin en üretken edebiyat araştırmacılarından biri kabul edilen Bezirci'nin yazdığı, çevirdiği, derlediği ve düzenlediği yayımlanmış kitaplarının sayısı 71'e ulaştı.

TÜRKİYE YAZARLAR SENDİKASI'NDAKİ GÖREVLERİ

1979 yılında Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) yönetim kuruluna seçilen Asım Bezirci, uzun yıllar sendikanın saymanlığını yaptı.

Ayrıca Barış Derneği Onur Kurulu Üyesi olarak görev aldı. 12 Eylül Darbesi sonrasında hem Türkiye Yazarlar Sendikası hem de Barış Derneği davaları kapsamında yargılandı. Edebiyat çalışmalarının yanında uzun yıllar muhasebecilik yaptı ve bu meslekten emekli oldu.

ASIM BEZİRCİ NEDEN ÖLDÜ?

Asım Bezirci, 2 Temmuz 1993 tarihinde meydana gelen Sivas Katliamı sırasında Madımak Oteli'nde yaşamını yitiren 37 kişiden biri oldu. 66 yaşında hayatını kaybeden Bezirci, olayda yaşamını yitirenler arasındaki en yaşlı isim olarak kayıtlara geçti.

Cenazesi 7 Temmuz 1993 tarihinde İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Vefatının ardından;

• Bir Ben miyim Unutmayan?
• Asım Bezirci'ye Saygı / Ağlatmayın Beni Derdim Büyüktür
• Edebiyatın Kırk Ayaklı Karıncası Asım Bezirci

adlı anı ve inceleme kitapları yayımlandı.

ASIM BEZİRCİ'NİN EN ÖNEMLİ ESERLERİ

Asım Bezirci'nin eserleri, özellikle Türk şiiri, edebiyat tarihi ve önemli yazarlar üzerine yaptığı incelemeler nedeniyle akademik çevrelerde temel kaynak kabul ediliyor.

1. Şairler ve Şiirler

Türk şiirinin önemli isimlerini yaşam öyküleri, sanat anlayışları ve eserleriyle birlikte değerlendiren en bilinen kitabıdır. Üniversitelerde en çok başvurulan kaynaklar arasında yer alır.

Kitabın önemi

• Türk şiirini kronolojik olarak inceler.
• Şairlerin sanat anlayışını karşılaştırmalı biçimde ele alır.
• Akademik çalışmalarda sıkça kaynak gösterilir.

2. Türk Şiiri Antolojisi

Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin önemli şairlerini bir araya getiren kapsamlı antolojidir.

3. Sabahattin Ali

Sabahattin Ali'nin yaşamını, eserlerini ve edebi kişiliğini ayrıntılı biçimde inceleyen temel monografilerden biridir.

4. Orhan Veli

Garip akımının öncüsü Orhan Veli Kanık'ın şiir anlayışını ve Türk edebiyatındaki yerini ele alır.

5. Nazım Hikmet

Nazım Hikmet'in yaşamı, şiiri ve dünya görüşünü değerlendiren önemli araştırmalarından biridir.

6. Sait Faik

Sait Faik Abasıyanık'ın öykücülüğünü ve Türk edebiyatındaki etkisini analiz eder.

7. Abdülhak Hamit

Abdülhak Hamit Tarhan'ın eserleri ve sanat anlayışı üzerine hazırlanmış önemli inceleme kitaplarından biridir.

8. Dünden Bugüne Türk Şiiri

Türk şiirinin Tanzimat'tan Cumhuriyet dönemine uzanan gelişimini ele alan kapsamlı araştırmadır.

9. Çok Kapılı Oda

Şair ve yazarlar üzerine kaleme aldığı eleştiri yazılarından oluşan önemli bir derlemedir.

10. Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü

Türk edebiyatının önemli yazar ve şairlerini tanıtan başvuru niteliğinde sözlük çalışmasıdır.

Asım Bezirci ve Rıfat Ilgaz

ASIM BEZİRCİ'NİN HAZIRLADIĞI ANTOLOJİLER

Asım Bezirci'nin hazırladığı antolojiler de Türk edebiyatı için önemli başvuru kaynakları arasında yer alıyor.

• Dünden Bugüne Türk Şiiri Antolojisi
• Cumhuriyet Dönemi Şiir Antolojisi
• Türk Hikâyecileri Antolojisi
• Toplumcu Gerçekçi Şiir Antolojisi
• Gülmece Öyküleri Antolojisi

EN ÇOK OKUNAN ASIM BEZİRCİ KİTAPLARI

Okurların en fazla ilgi gösterdiği eserleri şunlardır:

1. Şairler ve Şiirler
2. Türk Şiiri Antolojisi
3. Sabahattin Ali
4. Orhan Veli
5. Nazım Hikmet
6. Dünden Bugüne Türk Şiiri
7. Sait Faik

ASIM BEZİRCİ'NİN TÜRK EDEBİYATINA KATKILARI

Asım Bezirci'nin en büyük katkısı yalnızca eleştiri yazıları kaleme alması olmadı. Türk edebiyatının önemli şair ve yazarlarını belge ve arşiv çalışmalarıyla ayrıntılı biçimde inceleyerek güvenilir kaynaklar oluşturdu.

Hazırladığı monografiler sayesinde birçok edebiyatçının yaşamı, eserleri ve düşünce dünyası gelecek kuşaklara aktarıldı. Bu nedenle eserleri bugün de üniversitelerde, akademisyenler ve öğrenciler tarafından temel başvuru kaynakları arasında gösteriliyor.

ASIM BEZİRCİ'NİN ALDIĞI ÖDÜLLER

• 1963: Otağ dergisi okurlarınca yaşayan eleştirmenlerin en beğenileni seçildi.
• 1968: Yeni Dergi okurlarınca yaşayan eleştirmenlerin en beğenileni seçildi.
• 1989: Rıfat Ilgaz kitabıyla Ferit Oğuz Bayır Düşün ve Sanat Ödülü'nü kazandı.