İsmini duyan önce şaşırıyor sonra kapışıyor: Kütahya’nın asırlık lezzeti meğerse…
Kütahya ve Simav yöresine ait asırlık lezzet "Bitli Helva", sıra dışı ismi ve çıtır lezzetiyle görenleri şaşırtıyor. Vali sofralarından Ramazan ritüellerine uzanan bu tarihi lezzetin merak edilen hikayesi ve gizli tarifi haberimizde…
Tatlının adını ilk kez duyanlar büyük bir şaşkınlık yaşasa da durum tamamen mizahi bir görsel benzetmeden ibaret.
Helvanın yapımında bol miktarda çifte kavrulmuş esmer susam kullanılıyor. İncecik açılan ağdalı helva hamurunun üzerine ve içine serpilen siyah ile kahverengi susam taneleri, Anadolu'nun mizahi yöre ağzı ve benzetme kültürüyle "bit" olarak adlandırılıyor. Zamanla "Susamlı Çıtır Helva" ya da "Yaprak Helvası" olarak da anılsa da halk arasındaki asıl adı Bitli Helva olarak kalmayı sürdürüyor.
1898'DEN BÜGÜNE: VALİ SOFRASINDAN 'HELVACIOĞLU' SOYADINA
Tarihi arşivlerde ürünün "Paşa Helvası" adıyla da geçtiği biliniyor. 1898 yılında dönemin Kütahya Valisi Fuat Paşa için özel bir ikram hazırlanıyor. Vali helvayı o kadar beğeniyor ki ustasına itibar kazandırıyor ve aile günümüzdeki "Helvacıoğlu" soyadını alıyor. Saray mutfağına ve devlet erkanına sunulan bu tarif, resmi ikramlarda Paşa Helvası, halk arasında ise Bitli Helva olarak anılıyor.
RAMAZAN'IN 15'İNCİ GÜNÜNDE KAYINVALİDEYE 'HELVA SEPETİ' GELENEĞİ
Özellikle Tavşanlı ve Simav ilçelerinde asırlardır süren geleneksel ritüel dikkat çekiyor. Nişanlı veya yeni evli damat adayları, Ramazan ayının ortasında kayınvalidelerine özel hediyeler götürüyor.
Bu hediyenin ana merkezinde ise süslenmiş tepsiler içinde sunulan Bitli Helva yer alıyor. Halk arasında "Kayınna Helvası" olarak da bilinen bu ritüel, aileler arasındaki bağı pekiştiren köklü bir gelenek olarak yaşatılıyor.
TEKNİK PÜF NOKTASI: ÇÖVEN OTU MUCİZESİ VE 6 AY SÜREN TAZELİK
Bitli helvayı sıradan bir şeker ağdasından ayıran en büyük özellik yapımında çöven otu kökünün kullanılması. Çöven suyu karamelize olmuş şekerin rengini bembeyaz yapıyor. Mermer tezgahlarda çekilerek liflendirilen helva milimetrik incelikte basılıyor.
İçindeki su oranı minimuma indirildiği için nem almadığı sürece 6 aydan fazla tazeliğini ve çıtırlığını koruyor. Geçmişte kervanların bozulmayan katığı olan bu asırlık lezzet, günümüzde Kütahya’yı ziyaret edenlerin en çok tercih ettiği hediyeliklerin başında geliyor.
