Faruk Nafiz Çamlıbel kimdir? Şiirden siyasete uzanan bir ömür

Türk edebiyatının önemli şairlerinden Faruk Nafiz Çamlıbel, “Hecenin Beş Şairi” arasında yer alan; şiirin yanı sıra tiyatro, roman, biyografi ve okul temsilleri kaleme alan çok yönlü bir edebiyatçıdır. Şair kimliğinin yanında öğretmenlik ve milletvekilliği de yapan Çamlıbel, özellikle “Han Duvarları” ve “Çoban Çeşmesi” gibi şiirleriyle Türk şiirinde kalıcı bir yer edinmiştir. Anadolu'yu, memleket sevgisini, aşkı, ayrılığı, tabiatı ve milli-manevi değerleri şiirlerinde işleyen sanatçı, 10. Yıl Marşı'nın sözlerini de öğrencisi Behçet Kemal Çağlar ile birlikte yazmıştır.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL KİMDİR?

Faruk Nafiz Çamlıbel, 18 Mayıs 1898'de İstanbul'da doğan ve 8 Kasım 1973'te hayatını kaybeden Türk şair, yazar, öğretmen ve siyasetçidir. Türk edebiyatında “Hecenin Beş Şairi” veya “Beş Hececiler” olarak anılan topluluğun en önemli isimlerinden biridir.

Şiir yazmaya çocuk yaşta başlayan Çamlıbel'in ilk şiiri, 1914 yılında Çocuk Dünyası dergisinde yayımlanan “Saat” adlı şiirdir. İlk kitabı ise 1918'de yayımlanan Şarkın Sultanlarıdır. Edebiyat hayatı boyunca şiir, tiyatro, roman, biyografi ve okul temsilleri gibi farklı türlerde 30'dan fazla eser ortaya koymuştur.

Çamlıbel aynı zamanda mizah yazarlığı yönüyle de dikkat çekmiştir. Akbaba, Karikatür ve Mizah gibi dergilerde 800'den fazla mizahi şiiri yayımlanmış; bu yazılarında Çamlıviran, Çamdeviren, Akıllı Ozan ve Deli Ozan gibi takma adlar kullanmıştır.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN ÇOCUKLUĞU VE EĞİTİM HAYATI

Faruk Nafiz Çamlıbel'in çocukluğu hakkında ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. İlk ve orta öğrenimini Bakırköy Rüşdiyesi ile Hadîka-i Meşveret İdâdîsinde tamamladı.

Bir süre tıp eğitimi alan Çamlıbel, dördüncü sınıfta öğrenimini bırakarak çalışma hayatına geçti. Edebiyat öğretmenliği ise hayatının önemli bir bölümünü oluşturdu. Kayseri Lisesi, Ankara Erkek Muallim Mektebi, Ankara Kız Lisesi, Vefa Lisesi, Kabataş Lisesi ve Amerikan Kız Kolejinde edebiyat öğretmenliği yaptı. Öğretmenlik yıllarında öğrencileri üzerinde de etkili olan şairin Kayseri Lisesi'ndeki öğrencilerinden biri, ilerleyen yıllarda birlikte 10. Yıl Marşı'nın sözlerini yazacağı Behçet Kemal Çağlar oldu.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN İLK ESERİ VE İLK ŞİİRİ

Faruk Nafiz Çamlıbel'in edebiyat dünyasında yayımlanan ilk şiiri “Saat” tir. Şiir, 1914 yılında Çocuk Dünyası dergisinde yayımlanmıştır.

Şairin ilk kitabı ise 1918 yılında yayımlanan “Şarkın Sultanları” adlı şiir kitabıdır. Çamlıbel'in ilk dönem şiirlerinde Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati şiirinin etkileri görülür. Bu dönemde özellikle aruz ölçüsünden yararlanmıştır.

1922 yılına kadar ağırlıklı olarak aruzla şiir yazan Çamlıbel, bu tarihten sonra hece ölçüsüne yönelmiş ve Anadolu'yu merkeze alan şiir anlayışı belirginleşmiştir.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN ŞİİR ANLAYIŞI

Faruk Nafiz Çamlıbel, Türk edebiyatında Hecenin Beş Şairi arasında yer alır. Beş Hececiler, 1. Meşrutiyet sonrasında hece ölçüsüyle ve halkın konuştuğu sade dille şiir yazan beş şairin oluşturduğu topluluktur. Şairlerin anlayışında Ziya Gökalp'in etkisi görülür.

Faruk Nafiz'in de içinde bulunduğu Beş Hececiler; kahramanlık, ölüm, aşk, kadın, hasret, ayrılık, kıskançlık, tabiat, inanma ihtiyacı, hatıralar, yalnızlık ve vatan gibi konuları işledi. Şiirlerinde özellikle 11'li hece ölçüsü ve koşma nazım biçimi yaygın olarak kullanıldı.

Faruk Nafiz Çamlıbel'in sanat anlayışı “sanat toplum içindir” düşüncesiyle özetlenebilir. Şair, Anadolu'ya ve memleket gerçeklerine yönelişini “Sanat” adlı şiirinde açık biçimde ortaya koymuştur. Onun şiir anlayışında Anadolu, yalnızca bir coğrafya değil, Türk toplumunun kültürünü ve yaşamını temsil eden önemli bir kaynak haline gelmiştir.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL HANGİ ÖLÇÜYÜ KULLANDI?

Çamlıbel, şiirlerinde yalnızca tek bir ölçüye bağlı kalmadı; hem aruz hem de hece ölçüsünü ustalıkla kullandı.

Şarkın Sultanları, Dinle Neyden, Gönülden Gönüle ve Suda Halkalar adlı şiir kitaplarında aruz vezniyle yazılmış şiirleri bulunur. 1922'den sonra ise hece ölçüsünü daha yoğun biçimde kullanmaya başladı.

Behçet Necatigil, Faruk Nafiz'in şiir anlayışını değerlendirirken şairin hem aruzu hem de heceyi ustalıkla kullandığını, duygu ve düşünceyi birlikte ele alan romantik ve realist şiirleriyle geniş bir ün kazandığını belirtmiştir. Çamlıbel, aruz konusunda Yahya Kemal Beyatlı'yı üstat kabul etmiştir. Yahya Kemal de Faruk Nafiz'in şiirini takdir eden ifadeler kullanmıştır.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN ŞİİRLERİNDE KAFİYE ANLAYIŞI

Faruk Nafiz Çamlıbel şiirlerinde tek bir kafiye türüne bağlı kalmadı. Şiirlerinde tam, tunç ve zengin kafiye örneklerine yer verdi. Ahenk oluşturmak amacıyla redif de kullandı.

İlk döneminde gazel, serbest müstezat, sone ve mesnevi gibi nazım türlerinden yararlanan şair, memleket edebiyatına yöneldiği dönemde koşma, türkü ve mani gibi halk edebiyatı nazım biçimlerini kullandı.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN EN ÜNLÜ ŞİİRİ HANGİSİDİR?

Faruk Nafiz Çamlıbel'in en ünlü şiiri “Han Duvarları” dır. Şairin Anadolu'ya yönelişini ve memleket edebiyatı anlayışını en güçlü biçimde yansıtan eserlerden biri olan Han Duvarları, Türk şiirinin önemli metinleri arasında kabul edilir.

Çamlıbel'in edebiyatımızdaki öneminde “Han Duvarları” ve “Çoban Çeşmesi” gibi şiirlerinin yanı sıra Anadolu duyarlılığını öne çıkarması da etkili olmuştur.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL KAÇ ŞİİR YAZDI?

Faruk Nafiz Çamlıbel'in 280'den fazla şiiri bulunmaktadır. Şairin mizah yazarlığı da oldukça üretkendir. Çeşitli mizah dergilerinde 800'den fazla mizahi şiiri yayımlanmıştır. Mizahi şiirlerinde memleket meseleleri, siyasi çekişmeler ve dil konularını ele alan Çamlıbel, bu çalışmalarında farklı mahlaslar kullanmıştır.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN ESERLERİ

Faruk Nafiz Çamlıbel, şiir başta olmak üzere birçok edebi türde eser verdi. Toplam eser sayısı 30'dan fazladır.

Faruk Nafiz Çamlıbel'in Tiyatro Oyunları

Çamlıbel'in 9 tiyatro oyunu bulunmaktadır:

• İlk Göz Ağrısı
• Sevk-i Tabii
• Canavar
• Akın
• Özyurt
• Kahraman
• Ateş
• Dev Aynası
• Yayla Kartalı

Faruk Nafiz Çamlıbel'in Okul Temsilleri

Şairin 4 okul temsili şunlardır:

• Numaralar
• Bir Demette Beş Çiçek
• Yangın
• Kambur

Faruk Nafiz Çamlıbel'in Romanı

Faruk Nafiz Çamlıbel'in tek romanı “Yıldız Yağmuru” dur. Eser, şairin yaşamından ve Anadolu duyarlılığından izler taşır. Romanda şirket genel sekreteri Ahmet Ziya'nın hayatının bir bölümü anlatılır. Çok kazanma arzusu ve makam hırsıyla hareket eden Ahmet Ziya, zevk ve eğlenceye düşkün bir karakter olarak ele alınır.

Faruk Nafiz Çamlıbel ve 10. Yıl Marşı

Faruk Nafiz Çamlıbel'in Türk kültüründeki en bilinen çalışmalarından biri 10. Yıl Marşı'nın sözlerini yazmasıdır. Cumhuriyet'in ilk on yılının yıl dönümünün kutlanması amacıyla bir kanun teklifi hazırlanmasının ardından kutlamalara daha büyük coşku ve anlam katacak bir marş hazırlanması istendi. Faruk Nafiz Çamlıbel, Kayseri Lisesi'ndeki öğrencisi Behçet Kemal Çağlar ile birlikte marşın sözlerini yazdı.

10. Yıl Marşı, Cemal Reşit Rey tarafından 1933 yılında bestelendi ve Cumhuriyet'in kuruluşunun 10. yıl kutlamaları kapsamında düzenlenen yarışmayı kazandı. Böylece Çamlıbel'in adı yalnızca edebiyat tarihinde değil, Cumhuriyet'in kültürel hafızasında da kalıcı hale geldi.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL HANGİ DÖNEM YAZARIDIR?

Faruk Nafiz Çamlıbel, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı sanatçılarındandır. Bununla birlikte edebi kişiliğinin oluşumunda Servet-i Fünun, Fecr-i Ati ve Milli Edebiyat çizgisinin etkileri görülür.

Özellikle 1922 sonrasında Anadolu'ya, halka ve memleket meselelerine yönelmesi, onu Cumhuriyet dönemi memleket edebiyatının önemli isimlerinden biri haline getirdi.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL HANGİ EDEBİ AKIMDAN ETKİLENMİŞTİR?

Çamlıbel, özellikle Milli Edebiyat akımından etkilenmiştir. Milli Edebiyat hareketi, 1911'de Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem ve Ömer Seyfettin'in Genç Kalemler dergisinde savunduğu Yeni Lisan hareketiyle başladı.

Bu anlayış; dilin sadeleştirilmesini, şiirde hece ölçüsünün kullanılmasını, halkın yaşamına ve sorunlarına yönelmeyi ve Doğu-Batı taklitçiliğinden uzaklaşmayı amaçladı. Faruk Nafiz'in Anadolu ve halk merkezli şiir anlayışı da bu çizgiyle büyük ölçüde örtüştü.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL KİMLERDEN ETKİLENDİ?

Faruk Nafiz Çamlıbel'in edebi kişiliğinin oluşumunda farklı şair ve düşünürlerin etkisi görülür. Etkilendiği isimler arasında:

• Cenab Şahabettin
• Tevfik Fikretü
• Ahmet Haşim
• Yahya Kemal Beyatlıü
• Ziya Gökalp

yer alır. Özellikle Yahya Kemal'in şiir anlayışı ve aruz kullanımı Çamlıbel üzerinde etkili olmuştur. Ziya Gökalp'in milli edebiyat ve halk kültürüne yönelik düşünceleri de şairin Anadolu merkezli sanat anlayışının gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL KİMİ ETKİLEDİ?

Faruk Nafiz Çamlıbel, hem kendi döneminde hem de sonraki dönemlerde şiir yazan birçok edebiyatçı üzerinde etkili oldu. Özellikle hece ölçüsünü başarıyla kullanması, Anadolu'yu şiirin merkezine taşıması ve memleket edebiyatına yaptığı katkı, sonraki şairler açısından önemli bir örnek oluşturdu.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN EDEBİYAT İÇİN ÖNEMİ

Faruk Nafiz Çamlıbel, Türk edebiyatında Hecenin Beş Şairi'nden biri olması, “Han Duvarları” ve “Çoban Çeşmesi” gibi şiirleri, Anadolu'yu ve halkın yaşamını edebiyata taşıması ve farklı edebi türlerde eserler vermesi nedeniyle önemli bir yere sahiptir.

Şiirle sınırlı kalmayan sanatçı; tiyatro, roman, okul temsilleri ve mizah alanlarında da üretim yaptı. Öğretmenlik, milletvekilliği ve sanat dergisi yayımcılığı gibi farklı alanlardaki faaliyetleri onun çok yönlü bir aydın kimliği taşıdığını gösterir.

Çamlıbel ayrıca “Anayurt” adlı haftalık sanat dergisini yayımladı.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN SİYASİ HAYATI

Faruk Nafiz Çamlıbel, siyasete 1946 yılında atıldı ve Demokrat Parti'den İstanbul milletvekili seçildi. TBMM'de 8, 9, 10 ve 11. dönemlerde İstanbul milletvekilliği yaptı. Anadolu'yu, Anadolu kültürünü ve milli-manevi değerleri önemseyen bir yaşam görüşüne sahip olan Çamlıbel, düşüncelerini eserlerinde de yansıttı.

27 Mayıs 1960 İhtilali'nin ardından diğer Demokrat Parti milletvekilleriyle birlikte tutuklandı. Önce Yassıada'da, ardından Celal Bayar ve diğer Demokrat Parti milletvekilleriyle birlikte Kayseri Kapalı Cezaevi'nde tutuklu kaldı. Aklanması 16 ay sürdü. Bu süreçten sonra yeniden siyasete girmedi.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL EVLENDİ Mİ?

Faruk Nafiz Çamlıbel, 1931 yılında Azize Hanım ile evlendi. Azize Hanım, Ankara Kız Lisesi'nde coğrafya öğretmenliği yapıyordu. Çiftin Yeliz Çamlıbel ve İsmet Çamlıbel adlarında iki çocuğu oldu.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL MÜZESİ NEREDE?

Faruk Nafiz Çamlıbel'in müzesi, öğretmenlik yaptığı Kabataş Lisesi'nde açıldı. Müze, 2005 yılında ziyaretçilere açıldı. Müzede şairin yayımlanmış kitaplarının yanı sıra fotoğrafları, gözlüğü, yazı masası ve çeşitli kişisel eşyaları bulunuyor. Bu eser ve eşyaların önemli bölümü Faruk Nafiz Çamlıbel'in kızı Yeliz Belgin ile damadı Fahrettin Belgin tarafından bağışlandı.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL NERELİDİR?

Faruk Nafiz Çamlıbel İstanbul'da doğmuştur. Baba tarafından ise Trabzonlu bir aileye mensuptur. Babası, Hazine-i Hassa başmüfettişi Süleyman Nâfiz Beydir.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN BESTELENEN ŞİİRLERİ

Faruk Nafiz Çamlıbel, şiirleri Türk musikisinde çok sayıda besteye konu olan şairlerden biridir. “Ah Eden Kimdir” diye başlayan şiiri, Türk müziğinde en çok bestelenen güfteler arasında gösterilir. Şairin kendi besteleri arasında en çok sevdiği eser ise “Kıskanç” şiirinden bestelenen “İntizar” olmuştur.

Bestelenen şiirlerinden bazıları ve seslendiren sanatçılar arasında şunlar bulunur:

• Kıskanç: Zeki Müren, Neşe Karaböcek ve Muazzez Ersoy
• Ali: Sezen Aksu ve Ceylan Ertem
• Dörtlük: Gönül Yazar ve Emel Sayın tarafından seslendirilen, “Artık Bu Solan Bahçede” ve “Artık Bu Solan Bahçede Bülbüllere Yer Yok” adlarıyla bilinen besteler

Bu yönüyle Faruk Nafiz'in şiirleri yalnızca edebiyat alanında değil, Türk musikisinde de geniş bir karşılık bulmuştur.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL NASIL BİR YAZARDI?

Faruk Nafiz Çamlıbel, çok yönlü bir Cumhuriyet dönemi sanatçısıydı. İlk şiirlerinde Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati'nin izlerini taşıyan romantik ve estetik anlayış öne çıkarken, 1922 sonrasında Anadolu'ya ve topluma yönelen farklı bir edebi kimlik geliştirdi.

Şairin sanatındaki en önemli kırılmalardan biri, Anadolu'yu ve memleket gerçeklerini şiirin merkezine almasıdır. “Sanat” şiirindeki yaklaşımı, bu değişimin en açık örneklerinden biridir. Şiirlerinde aşk, tabiat, vatan, hasret, yalnızlık, ölüm ve milli değerler gibi konuları işleyen Çamlıbel, tiyatro ve romanlarında da farklı insan tiplerini ve toplumsal meseleleri ele aldı.

Mizah alanında ise siyasi çekişmelerden memleket meselelerine ve dil tartışmalarına kadar farklı konuları işledi. Bu yazılarında Çamlıviran, Çamdeviren, Akıllı Ozan ve Deli Ozan gibi takma isimler kullandı.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL NE ZAMAN VE NASIL ÖLDÜ?

Faruk Nafiz Çamlıbel, 8 Kasım 1973 tarihinde 75 yaşında hayatını kaybetti. Ölümü, Akdeniz gezisi sırasında yaşandı. Seyahat ettiği Samsun vapurunda, Fethiye yakınlarında kalp yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirdi. Şairin cenazesi İstanbul'a getirildi ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL'İN EDEBİYATTAKİ MİRASI

Faruk Nafiz Çamlıbel, aruzdan heceye uzanan şiir serüveni, Anadolu'yu merkeze alan memleketçi sanat anlayışı, “Han Duvarları” gibi unutulmayan şiirleri, tiyatro ve roman çalışmaları, mizah yazarlığı ve 10. Yıl Marşı'na yaptığı katkıyla Türk edebiyatının çok yönlü isimlerinden biri olarak anılıyor.

Çocuk yaşta başlayan şiir serüveni, 30'dan fazla esere ve yüzlerce şiire uzanan uzun bir edebiyat hayatına dönüşen Çamlıbel; şair, öğretmen, yazar ve milletvekili kimliklerini bir arada taşıyan Cumhuriyet dönemi aydınlarından biri oldu. Anadolu'yu şiirin merkezine taşıması ve hece ölçüsünü ustalıkla kullanması, onu Türk edebiyatında kalıcı bir konuma yerleştirdi.