4 Ağustos 1986'da Yargıtay'ın Bülent Ersoy kararı: O gün ne oldu, bugün geçerli mi?

4 Ağustos 1986'da kamuoyunda geniş yankı uyandıran Bülent Ersoy davası, uzun yıllar boyunca "Yargıtay, Bülent Ersoy'un erkek olduğuna karar verdi" şeklinde özetlense de hukukçulara göre bu ifade, kararın içeriğini tam olarak yansıtmıyor.

Aslında Yargıtay'ın değerlendirdiği konu, Bülent Ersoy'un biyolojik ya da toplumsal cinsiyeti değil, nüfus kaydındaki cinsiyet hanesinin değiştirilmesi talebiydi.

YARGITAY 1986'DA NASIL BİR KARAR VERDİ?

Bülent Ersoy, 1981 yılında Londra'da cinsiyet uyum ameliyatı geçirdikten sonra Türkiye'de nüfus kaydındaki cinsiyet bilgisinin "kadın" olarak değiştirilmesi için dava açtı.

Ancak Yargıtay, o dönemde yürürlükte bulunan mevzuatta iradi cinsiyet değişikliğine izin veren açık bir yasal düzenleme bulunmadığını belirterek talebi reddetti.

Kararda, doğuştan erkek olan bir kişinin ameliyat geçirmesinin tek başına hukuken cinsiyet değişikliği sonucunu doğurmayacağı değerlendirmesine yer verildi. Bu nedenle Bülent Ersoy'un nüfus kaydı o tarihte değiştirilmedi ve resmi kayıtlarda erkek olarak kalmaya devam etti.

1988'DE YASA DEĞİŞTİ

1986'daki kararın ardından önemli bir hukuki değişiklik yapıldı. 1988 yılında Medeni Kanun'da gerçekleştirilen düzenlemeyle belirli şartların sağlanması halinde cinsiyet değişikliğinin hukuken tanınmasının önü açıldı. Kamuoyunda zaman zaman "Lex Bülent Ersoy" olarak da anılan bu düzenleme, daha sonra yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesi kapsamında yeniden düzenlendi.

Böylece mahkeme kararıyla nüfus kayıtlarında cinsiyet değişikliği yapılabilmesinin yasal zemini oluşturuldu.

GÜNÜMÜZDE BÜLENT ERSOY'UN NÜFUS KAYDINDA NE YAZIYOR?

Yasal düzenlemenin ardından Bülent Ersoy'un nüfus kaydı mahkeme kararıyla değiştirildi. Bugün resmi kayıtlarda ve kimlik belgelerinde cinsiyeti kadın olarak yer almaktadır.

1986 KARARI BUGÜN GEÇERLİ Mİ?

1986 tarihli Yargıtay kararı, dönemin yürürlükteki mevzuatına göre verilmiş tarihsel bir karardır. Ancak daha sonra yapılan yasal değişiklikler nedeniyle aynı hukuki gerekçe günümüzde uygulanmamaktadır. Bugün cinsiyet değişikliğine ilişkin işlemler, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesi ve ilgili yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Bu nedenle kamuoyunda sıkça dile getirilen "Yargıtay, Bülent Ersoy'un erkek olduğuna karar verdi" ifadesi, hukuki açıdan eksik bir özet niteliği taşımaktadır. Kararın özü, nüfus kaydındaki cinsiyet değişikliği talebinin dönemin mevzuatı uyarınca reddedilmiş olmasıdır.