YENİ Parti sağcı mı, solcu mu? Parti programında neler var?

Türk siyasetinin yeni aktörlerinden YENİ Parti’nin hangi siyasi çizgide durduğu merak ediliyor. Parti programına bakıldığında cevap büyük ölçüde net: YENİ Parti kendisini çağdaş sosyal demokrat olarak tanımlıyor. Ancak milliyetçi ve muhafazakâr seçmeni de içine almayı hedefleyen daha geniş bir siyasi ittifak anlayışı benimsiyor.

Özgür Özel liderliğinde Temmuz 2026’da kurulan YENİ Parti, kısa sürede Türkiye siyasetinin en fazla tartışılan partilerinden biri haline geldi.

Partinin kuruluşunun ardından en çok sorulan sorulardan biri de şu oldu:

YENİ Parti sağcı mı, solcu mu?

Bu soruya yalnızca parti yöneticilerinin açıklamalarından değil, yayımlanan program ve tüzükten bakıldığında daha net bir cevap vermek mümkün.

YENİ Parti kendisini çağdaş sosyal demokrat bir siyasi parti olarak tanımlıyor. Bu nedenle Türkiye’nin klasik siyasi sınıflandırmasında merkez sol veya sosyal demokrat çizgide değerlendirilmesi daha doğru.

YENİ PARTİ KENDİSİNİ SOSYAL DEMOKRAT OLARAK TANIMLIYOR

YENİ Parti’nin siyasi kimliği parti belgelerinde açık biçimde ifade ediliyor.

Programda partinin siyasal anlayışının emek, sosyal devlet, dayanışma, insan hakları ve katılımcı demokrasi gibi çağdaş sosyal demokrat değerlerden beslendiği belirtiliyor.

Parti tüzüğünde de YENİ Parti için “çağdaş sosyal demokrat” tanımı kullanılıyor.

Bu nedenle YENİ Parti’yi sağ bir parti olarak sınıflandırmak programdaki siyasi kimlikle örtüşmüyor.

En yakın tanım merkez sol-sosyal demokrat parti.

CHP'NİN ALTI OK GELENEĞİ PROGRAMDA VAR

YENİ Parti’nin programında CHP geleneğinden gelen önemli unsurlar korunuyor.

Cumhuriyet değerleri, Atatürk ilkeleri ve Altı Ok prensiplerine referans veriliyor.

Partinin programının hazırlanmasında CHP’nin Özgür Özel döneminde yenilenen programının önemli ölçüde temel alındığı da kuruluş döneminde yayımlanan haberlerde yer aldı.

Dolayısıyla YENİ Parti ideolojik olarak tamamen sıfırdan kurulmuş bir siyasi hareketten ziyade, sosyal demokrat ve Cumhuriyetçi siyasi geleneğin yeni bir parti çatısı altında devamı görüntüsü veriyor.

PEKİ NEDEN SAĞ SEÇMENE DE ÇAĞRI YAPIYOR?

YENİ Parti’nin sosyal demokrat olması, yalnızca sol seçmenden oy almak istediği anlamına gelmiyor.

Programdaki en dikkat çekici başlıklardan biri “Türkiye İttifakı” yaklaşımı.

Parti, demokratik ve parlamenter sistem hedefi etrafında yalnızca sosyal demokratları değil, milliyetçi, muhafazakâr ve merkez sağ seçmenleri de kapsayan geniş bir toplumsal ittifak kurmayı hedefliyor.

Bu nedenle YENİ Parti’nin siyasi stratejisi ile ideolojik kimliğini birbirinden ayırmak gerekiyor.

• İdeolojik kimliği: Sosyal demokrat / merkez sol
• Seçim stratejisi: Merkez sağdan milliyetçi ve muhafazakâr seçmene kadar daha geniş kesimlere ulaşmak

PARLAMENTER SİSTEME DÖNÜŞ İSTİYOR

Parti programının en belirgin siyasi vaatlerinden biri mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin değiştirilmesi.

YENİ Parti; güçlü Meclis, kuvvetler ayrılığı ve parlamenter sistem temelinde yeni bir yönetim modeli öneriyor.

Programda cumhurbaşkanının daha tarafsız ve sembolik yetkilere sahip olduğu, yürütmenin parlamentoya karşı sorumlu olduğu bir sistem hedefleniyor.

Bu modelde TBMM’nin denetim gücünün artırılması da öne çıkan başlıklardan.

SOSYAL DEVLET VURGUSU GÜÇLÜ

YENİ Parti programının ekonomik ve sosyal politikalarında klasik sosyal demokrat yaklaşım açık biçimde görülüyor.

Parti sosyal devletin güçlendirilmesini, gelir dağılımındaki eşitsizliklerin azaltılmasını ve çalışan kesimlerin korunmasını savunuyor.

Programda;

• emeğin korunması,
• sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi,
• kamusal hizmetlere erişim,
• gelir adaleti,
• yoksullukla mücadele gibi başlıklara geniş yer ayrılıyor.

Bu yaklaşım YENİ Parti’nin ekonomik politikasını liberal sağ partilerden ayıran temel noktalardan biri.

EKONOMİDE TAMAMEN DEVLETÇİ BİR MODEL ÖNERMİYOR

Sosyal devlet vurgusu güçlü olsa da program tamamen devlet kontrollü bir ekonomi modeli önermiyor.

Özel sektörün ve girişimciliğin devam ettiği ancak devletin piyasanın yarattığı eşitsizlikleri azaltan güçlü bir düzenleyici rol üstlendiği karma bir ekonomik yaklaşım bulunuyor.

Başka bir ifadeyle parti klasik sosyal demokrat ekonomi anlayışına yakın duruyor:

Piyasa ekonomisi devam edecek ancak sosyal devlet daha güçlü olacak.

VERGİDE ADALET VURGUSU VAR

Programdaki önemli ekonomi başlıklarından biri de vergi sistemi.

YENİ Parti doğrudan vergilerin ağırlığının artırılmasını, düşük ve orta gelir gruplarının üzerindeki vergi yükünün azaltılmasını savunuyor.

Vergi sisteminin daha fazla kazananın daha fazla katkı verdiği bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor.

Bu yaklaşım da partinin sosyal demokrat ekonomi anlayışının önemli parçalarından biri.

EĞİTİMDE LAİKLİK VE FIRSAT EŞİTLİĞİ

Eğitim politikalarında bilimsel, laik ve kamusal eğitim vurgusu öne çıkıyor.

Parti eğitimde fırsat eşitliğini savunurken öğrencilerin ailelerinin ekonomik koşullarına göre farklı eğitim kalitesine mahkûm olmaması gerektiğini belirtiyor.

Programda eğitim sisteminin özgür düşünceyi, bilimi ve liyakati temel alması gerektiği ifade ediliyor.

KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİNDE NET BİR TUTUM VAR

YENİ Parti programındaki belirgin başlıklardan biri kadın hakları.

Parti kadınların siyasette, ekonomide ve kamusal yaşamda eşit temsilini savunuyor.

Parti tüzüğünde de belirli görev ve adaylıklarda yüzde 50 cinsiyet kotası öngörülüyor.

Ayrıca İstanbul Sözleşmesi’ne yeniden taraf olunması hedefi parti programında açık biçimde yer alıyor.

Bu yaklaşım da YENİ Parti’nin sosyal demokrat kimliğini belirleyen unsurlardan biri.

KAYYIM UYGULAMASINA KARŞI

Demokrasi ve yerel yönetimler bölümünde kayyım uygulamalarının sona erdirilmesi hedefleniyor.

Parti, seçimle gelen yerel yöneticilerin yine demokratik ve hukuki süreçler çerçevesinde görevden ayrılabileceği bir sistem savunuyor.

Yerel yönetimlerin yetki ve kaynaklarının güçlendirilmesi de programdaki başlıklardan biri.

KÜRT SORUNUNDA NE DİYOR?

Parti programının dikkat çeken bölümlerinden biri Kürt sorunuyla ilgili.

Programda terörün sona ermesinin ardından eşitlikçi, katılımcı ve demokratik bir siyasi düzen içinde Kürt sorununa kalıcı çözüm hedeflendiği belirtiliyor.

Ayrıca ana dilin bir hak olduğu ifade ediliyor.

Programda yurttaşların ana dillerini öğrenme, kullanma ve geliştirme hakkının güvence altına alınması gerektiği savunuluyor.

Bunun yanında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığının ortak vatandaşlık bağı üzerinden tanımlanması ve herhangi bir kimliğe yönelik ayrımcılığa karşı çıkılması hedefleniyor.

DIŞ POLİTİKADA HANGİ ÇİZGİDE?

YENİ Parti programında dış politika; Türkiye’nin ulusal çıkarları, diplomasi ve çok taraflı ilişkiler üzerinden ele alınıyor.

Batı ile ilişkilerin yeniden kurumsallaştırılması hedeflenirken Türkiye’nin bölgesel çıkarlarını koruyan bağımsız bir dış politika anlayışı da vurgulanıyor.

Partinin güvenlik yaklaşımında terörle mücadele önemli bir yer tutarken hukuk devleti ve temel hakların güvenlik politikalarının dışında bırakılmaması gerektiği savunuluyor.

YEŞİL DÖNÜŞÜM DE PROGRAMDA

İklim değişikliği ve enerji politikaları da parti programındaki yeni dönem sosyal demokrat başlıklardan.

YENİ Parti yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasını, iklim hedefleriyle uyumlu ekonomik dönüşümü ve doğal kaynakların korunmasını savunuyor.

Yeşil dönüşüm yalnızca çevre politikası olarak değil, yeni istihdam ve sanayi politikalarının bir parçası olarak ele alınıyor.

GENÇLERE YÜZDE 25 KOTA

Parti içindeki temsile ilişkin dikkat çeken düzenlemelerden biri gençlik kotası.

YENİ Parti tüzüğünde belirli parti organları ve adaylık süreçleri için yüzde 25 gençlik kotası bulunuyor.

Kadınlar için yüzde 50 temsil hedefiyle birlikte değerlendirildiğinde parti yönetiminde klasik siyasi kadroların dışında daha geniş bir temsil oluşturulmak istendiği görülüyor.

YENİ PARTİ SAĞCI MI, SOLCU MU?

Partinin kendi programı üzerinden cevap verildiğinde sonuç oldukça net:

YENİ Parti sosyal demokrat, yani merkez sol bir siyasi parti.

Atatürk ilkeleri, sosyal devlet, emek, gelir adaleti, laiklik, kadın-erkek eşitliği, güçlü Meclis ve parlamenter sistem programın temel unsurları arasında.

Ancak partinin siyasi stratejisi klasik sol seçmenle sınırlı değil.

YENİ Parti “Türkiye İttifakı” yaklaşımıyla milliyetçi, muhafazakâr, merkez sağ ve kendisini herhangi bir parti kimliğiyle tanımlamayan seçmenlere de ulaşmayı hedefliyor.

Bu nedenle YENİ Parti için en kısa tanım şöyle yapılabilir:

İdeolojik olarak merkez sol ve sosyal demokrat; seçim stratejisi açısından ise merkeze doğru genişlemeyi amaçlayan bir parti.