Küresel çapta LGBT yasakları ve Rusya'da verilen ilk karar!

Yasal çerçevelerin toplumların kültürel ve dini dinamiklerine göre şekillendiği günümüzde, dünyada LGBT yasakları ve bu kapsamdaki cezai yaptırımlar büyük farklılıklar gösteriyor.

Son olarak Rusya'da LGBT faaliyetleri nedeniyle verilen mahkumiyet kararları, uluslararası alandaki yasal kısıtlamaları yeniden gündeme taşıdı. Küresel çapta bakıldığında, 60'ı aşkın bağımsız devlette geleneksel olmayan cinsel yönelimler ve bunlara dair savunuculuk faaliyetleri ağır ceza hukuku kapsamında değerlendiriliyor.

RUSYA'DA AŞIRILIKÇI İLAN EDİLEN HAREKETİN İLK DAVASI

Rusya Yüksek Mahkemesi'nin 30 Kasım 2023 tarihinde "uluslararası LGBT kamu hareketi"ni aşırılıkçı ilan etmesinin ardından yargıya taşınan ilk süreç Orenburg Merkez Bölge Mahkemesi'nde sonuçlandı. Gece kulübü kılıfı altında yasa dışı LGBT etkinlikleri düzenlemekle suçlanan bir barın sahibi, yöneticisi ve sanat yönetmeni, aşırılıkçı örgüt faaliyetlerine katılmak suçundan 2 yıl 3 ay ile 7 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Ayrıca işletme sahibinin bu faaliyetlerden elde ettiği belirlenen 1 milyon rubleyi aşan (yaklaşık 598 bin TL) haksız kazancına devlet tarafından el konuldu.

KÜRESEL ÖLÇEKTE LGBT: HANGİ ÜLKELERDE SUÇ SAYILIYOR?

Rusya'daki yasal adım spesifik bir "aşırılıkçılık" yasasına dayansa da, uluslararası hukukta doğrudan LGBT varlığını suç sayan geniş bir blok bulunuyor. Birleşmiş Milletler verileri ve uluslararası insan hakları gözlemevlerinin raporlarına göre, dünya genelinde 60'tan fazla ülke eşcinsel ilişkileri ve ilgili örgütlenmeleri ceza kanunlarında bir suç olarak tanımlıyor. Söz konusu yasakların ve hukuki yaptırımların bölgesel olarak en yoğunlaştığı, yasal takibatın en sert biçimde uygulandığı coğrafyalar ise Orta Doğu, Afrika ve Asya'nın belirli kısımları olarak öne çıkıyor.

LGBT'NİN DÜNYADA YASAKLI OLDUĞU ÜLKELER!

Rusya'daki yasal yaptırımlar dünya gündemine yansırken, uluslararası hukukta LGBT bireylere ve hareketlere yönelik tutumlar büyük coğrafi farklılıklar gösteriyor. Söz konusu tabloyu bölgelere ve ülkelere göre şu şekilde özetlemek mümkün:

• Küresel Tablo: Birleşmiş Milletler verileri ve uluslararası insan hakları raporlarına göre, dünya genelinde 60'tan fazla ülkede eşcinsel ilişkiler yasal olarak suç sayılıyor.

• Bölgesel Yoğunluk: Yasal yaptırımlar ve yasaklar özellikle Orta Doğu, Afrika ve Asya'nın belirli bölgelerinde en katı haliyle uygulanıyor.

• Uganda Örneği: 2023 yılında yürürlüğe giren yeni yasayla birlikte eşcinsellik doğrudan suç kapsamına alınmakla kalmadı, yasalara eklenen "nitelikli eşcinsellik" tanımı altında oldukça ağır cezalar getirildi.

• Nijerya Örneği: Ülkedeki yasal düzenlemeler kapsamında eşcinsel evlilikler ve herhangi bir LGBT örgütüne üye olmak 14 yıla kadar hapis ile cezalandırılıyor.

İDAM VE AĞIR HAPİS CEZASININ UYGULANDIĞI BÖLGELER

Küresel çapta yasal düzenlemelerin en sert olduğu ülkelerin başında İslam Hukuku (Şeriat) kurallarını referans alan devletler geliyor. İran, Suudi Arabistan, Yemen, Moritanya ve Brunei gibi ülkelerde eşcinsel ilişkilerin cezası yasalarda doğrudan idam olarak yer alıyor. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) ise hapis cezalarının yanı sıra yabancı uyrukluların sınır dışı edilmesi ve kırbaç gibi fiziksel cezalar uygulanıyor. Bu ülkelerdeki yasaklar sadece eylemi değil, LGBT kimliğinin internet ortamında, medyada veya sokakta herhangi bir şekilde ifade edilmesini ("propaganda" yasakları) de kapsıyor.