İş ilanında skandal sorular: IQ'n kaç, Starbucks'tan kahve içer misin?

Profesyonel iş ağlarında paylaşılan sıradışı iş ilanı, Türkiye'deki bazı işe alım süreçlerinde kişisel veri sınırlarının ne kadar aşılabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi. Bir firmanın "Video Editörü" pozisyonu için başvuran adaylara gönderdiği ve adeta psikolojik bir teste dönüşen ön mülakat formu, içerdiği tuhaf sorularla büyük tepki topladı.

"SABRINIZI GÖRELİM" DİYEREK BAŞLAYAN TUHAF MÜLAKAT

Video kurgusu ve montajı gibi tamamen teknik beceri ve vizyon gerektiren bir pozisyon için açılan ilan, daha ilk cümlesiyle adaylara yönelik üstenci bir tavır sergiliyor.

Firmanın formu, "Önce bu ön mülakat formunu doldurun da ne kadar istekli ve sabırlısınız önce bir görelim, mülakatı sonra düşünürüz." gibi profesyonellikten tamamen uzak, baskıcı bir yaklaşımla başlıyor. Bu giriş, uzmanlar tarafından açık bir toksik çalışma ortamı sinyali olarak değerlendiriliyor.

ATM ALIŞKANLIĞINDAN KAHVE TERCİHİNE KADAR HER ŞEY VAR

Adayın kurgu programlarındaki yetkinliğini veya portfolyosunu sorgulaması beklenen formda; adayın parasını ATM'den toplu mu yoksa parça parça mı çektiği, Apple ürünlerine karşı tutumu ve kahveyi nerede içtiği (Starbucks, ev vb.) gibi son derece alakasız şıklar yer alıyor.

İşin tanımıyla hiçbir bağı bulunmayan bu tüketim ve harcama alışkanlığı sorularının, adayın sosyo-ekonomik profilini fişlemeye yönelik olduğu tahmin ediliyor.

IQ TESTİ PUANI, KORKULAR VE İLİŞKİLER MERCEK ALTINDA

Mülakat formunun ilerleyen bölümlerinde kişisel sınırların ihlali daha da derinleşiyor. Firmanın adaylara; daha önce IQ testi yaptırıp yaptırmadıklarını ve puanlarını sorması şaşkınlık yaratırken, "En büyük 2 korkunuz", "Ruhsal olarak sizi en çok yoran şey nedir?" gibi klinik psikolojinin alanına giren sorular yöneltiliyor.

Bununla da yetinilmeyen formda, adayın kiminle yaşadığı (sevgili, ev arkadaşı, eş) ve iletişimde olduğu en yakın üç kişinin en kötü yanlarını yazması isteniyor.

TOKSİK MESAİ KÜLTÜRÜNÜN HABERCİSİ OLAN SORULAR

Kariyer hedeflerine dair sorularda ise adeta manipülatif bir zemin hazırlanıyor. Firmanın, "Pozisyonunuzu sabit kılsak ama üst pozisyon maaşı versek ne yapardınız?" şeklindeki sadakat testi niteliğindeki sorusu dikkat çekiyor.

Ayrıca "Tüm ekibin fikrini alarak odaklanma ayı yapacağız, ek mesaiye kalır mısınız?" sorusu, kurum içinde yaşanması muhtemel esnek ve yoğun mesai dayatmalarının önceden kılıfına uydurulmaya çalışıldığını gösteriyor. Uzmanlar, bu tarz özel hayatı ihlal eden ve adayın psikolojik dayanıklılığını yıpratmaya yönelik mülakat süreçlerinin modern İnsan Kaynakları prensiplerine tamamen aykırı olduğunu belirtiyor.

SOSYAL MEDYA AYAKTA: "İK'NIN CANI SIKILMIŞ"

Formun dijital platformlarda yayılmasının ardından kullanıcılardan gelen tepkiler ise durumun absürtlük boyutunu özetliyor. Adaylar ve sektör profesyonelleri, ilanın ciddiyetten uzak olduğunu savunarak şu yorumlarda bulundu:

• "Kahve içmek için hangi kafeyi tercih ettiğimizi sorması beni şok etti."

• "İK'nın canı feci sıkılmış. Bence masanın başında formu dolduranların cevaplarına bakıp eğleniyorlar, başka bir amaç olamaz gibi."

• "IQ testini de sormuşlar, atlamayalım."

• "Zaten alacakları kişi bellidir ama İK’nın yalandan ilan açması beklenmiştir."

• "5 yıl sonra kendinizi nerede görüyorsunuz sorusu kaldı mı ya?"