İran ablukayı nasıl aşacak? Tartışılan sıra dışı plan

ABD’nin deniz gücüyle uyguladığı baskı sonrası İran ablukayı nasıl aşacak sorusu uluslararası gündemin merkezine yerleşti. Hürmüz Boğazı çevresinde artan gerilim, Tahran’ın petrol ihracatını ciddi ölçüde sekteye uğratırken, özellikle Çin’e yapılan sevkiyatların neredeyse durduğu belirtiliyor.

ABD Donanması’nın İran limanlarından çıkan ticari hareketliliği sınırladığı ve bu durumun ülkenin ekonomik gelir kaynaklarını doğrudan etkilediği aktarılıyor. Küresel enerji ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bölgede yaşanan gelişmeler, piyasalar açısından da yakından izleniyor.

PETROL İHRACATI VE “GÖLGE TANKER” AĞI DARBE ALDI

Wall Street Journal’ın analizine göre, İran’ın uzun yıllardır uyguladığı yaptırımları aşma stratejisi son gelişmelerle zayıfladı. Özellikle Çin’e petrol taşıyan ve “gölge tanker” olarak bilinen ağın devre dışı bırakıldığı ifade ediliyor.

ABD tarafının, İran’dan çıkan ticari gemileri hedef alan geniş kapsamlı bir kontrol mekanizması oluşturduğu ve bu sayede sevkiyatların önüne geçtiği bildirildi. ABD’li eski Savunma Bakanlığı yetkilisi David Des Roches, Hürmüz’de İran’ın piyasa üzerinde baskı kurabildiğini ancak tam kontrol sağlayamadığını belirterek, ablukayla birlikte Tahran’ın daha fazla baskı altında kaldığını ifade etti.

ALTERNATİF YOLLAR YETERSİZ KALDI

İran’ın deniz yolu dışında kara ve demiryolu üzerinden ticaret alternatifleri geliştirmeye çalıştığı, ancak bu hatların toplam kapasitenin yalnızca yaklaşık yüzde 40’ını karşılayabildiği kaydedildi.

Bu durum, ülkenin ekonomik dayanıklılığı açısından yeni riskler oluştururken, iç politikada da farklı görüşlerin öne çıkmasına neden oldu.

İRAN İÇİNDE GÖRÜŞ AYRILIĞI DERİNLEŞİYOR

Analizlere göre, İran yönetimi içinde strateji konusunda belirgin bir ayrışma bulunuyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın gerilimin düşürülmesi ve diplomasiye ağırlık verilmesi gerektiğini savunduğu; buna karşılık Saeed Celili gibi isimlerin daha sert ve askeri seçenekleri gündemde tuttuğu belirtiliyor.

Ekonomik baskının artması ve toplumda savaş yorgunluğunun hissedilmesi, siyasi dengeleri de etkiliyor. Mücteba Hamaney’in “Kötülük yapanlar suyun dibini bulur” sözleri ise mevcut gerilime yönelik sert bir mesaj olarak değerlendirildi.

İRAN ABLUKAYI NASIL AŞACAK? SIRA DIŞI ASKERİ SEÇENEKLER

İranlı yetkililerin, ABD baskısına karşı farklı askeri senaryolar üzerinde çalıştığı bildirildi. Bu seçenekler arasında deniz mayınları, denizaltı operasyonları ve iletişim altyapısına yönelik müdahaleler yer alıyor.

Haberde dikkat çeken unsurlardan biri de alışılmadık yöntemler oldu. Yetkililerin, denizaltı sistemlerinin yanı sıra “mayın taşıyan yunuslar” gibi daha önce kullanılmamış yöntemleri değerlendirebileceği iddia edildi.

Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz altı internet kablolarına yönelik olası müdahalelerin küresel iletişim üzerinde etkili olabileceği uyarısı yapıldı.

ABD: ABLUKA SÜRECEK

ABD yönetimi ise uygulanan ablukanın etkili olduğunu savunuyor. ABD Başkanı Donald Trump, süreci “tam başarılı” olarak nitelendirirken, İran’ın nükleer talepler konusunda adım atmaması halinde baskının devam edeceğini ifade etti.

ABD tarafı ayrıca, İran’a ait çok sayıda ticari geminin geri çevrildiğini ve ablukayı aşan yeni bir sevkiyat tespit edilmediğini açıkladı.

KÜRESEL ETKİLER YAKINDAN İZLENİYOR

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler yalnızca bölgesel değil, küresel enerji ve iletişim dengeleri açısından da kritik önem taşıyor. Uzmanlar, İran’ın atacağı adımların hem enerji fiyatları hem de uluslararası ticaret üzerinde belirleyici olabileceğine dikkat çekiyor.