II. Dünya Savaşı’ndan bu yana en ağır kayıp: Rusya ve Ukrayna cephesinde dev yıpranma

Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı, dördüncü yılını geride bırakırken askeri zayiatlar, teçhizat kayıpları ve ekonomik tahribat açısından II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa kıtasındaki en büyük yıkım tablosunu ortaya koyuyor. Açık kaynak araştırmaları, bağımsız analiz kuruluşları ve istihbarat raporlarından derlenen veriler; askeri askeri kayıpların, toprak kontrolünün ve ekonomik yıpranmanın ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor.

TARİHİ BOYUTTA ZAYİAT VAR

Savaşan tarafların resmi rakamları gizleme veya şişirme eğilimi nedeniyle kesin rakamlara ulaşmak zor olsa da bağımsız kuruluşların hesaplamaları ağır bilançoyu doğruluyor. Ukrayna Genelkurmayı, 14 Eylül 2026 itibarıyla Rusya'nın toplam zayiatını (ölü, yaralı ve kayıp) 1,5 milyonun üzerinde açıklarken, İngiliz istihbarat kaynakları ve The Economist modelleri hayatını kaybeden Rus asker sayısını 500 bin civarında tahmin ediyor. CSIS (Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi) verilerine göre bu durum, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana bir büyük gücün tek bir çatışmada verdiği en yüksek kayıplardan biri olarak kayıtlara geçiyor. Bağımsız Mediazona/BBC Russian araştırmaları ise ismi netleştirilmiş 248 binin üzerinde ölümü teyit etmiş durumda.

CSIS tahminleri Ukrayna’nın toplam zayiatını 525 bin ile 625 bin arasında gösterirken, yaşamını yitiren asker sayısının 125 bin ila 150 bin bandında olduğu değerlendiriliyor. Cephedeki kayıp oranları genel olarak Rusya aleyhine 2:1 veya 3:1 seviyesinde seyrederken, 2026’daki yoğun piyade odaklı "insan dalgası" taktikleri nedeniyle bazı dönemlerde bu oranın 5:1 seviyelerine kadar yükseldiği rapor ediliyor.

TEÇHİZAT YIKIMI VE SAHA DURUMU

Savaşın askeri mühimmat boyutu, savunma sanayilerini ciddi bir yıpranma sürecine soktu. Görsel teyitli kayıp kayıtları tutan Oryx ve Ukrayna Genelkurmayı verilerine göre Rusya tarafı; 12 binden fazla tank, 25 binin üzerinde zırhlı araç ve 50 bine yakın topçu sistemini kaybetti. Sahadaki toprak kontrolü incelendiğinde Rusya; Kırım, Luhansk’ın büyük bölümü, Donetsk’in önemli bir kısmı ile Zaporijya ve Herson’un bazı alanlarını elinde tutmaya devam ediyor. Ancak ISW (Savaş Çalışmaları Enstitüsü) ve DeepState analizleri, Rusya’nın haftalık ve aylık kazanımlarının yalnızca onlarca kilometrekarelik taktik seviyelerde kaldığını ve Donetsk’in tamamını ele geçirme hedefinin gerçekçilikten uzaklaştığını ortaya koyuyor.

MİLYARLARCA DOLARLIK EKONOMİK FATURA

Askeri bilançonun ötesinde, savaşın sosyo-ekonomik maliyeti her iki ülke için de derin yaralar açmış durumda. Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası ve Avrupa Birliği verilerine göre Ukrayna’nın yeniden inşa maliyeti 590 milyar doları aşmış durumda. Sivil altyapı ve enerji hatlarına yönelik uzun menzilli füze ile dron saldırıları ekonomik felaketi derinleştirirken, ülke bütçesi doğrudan dış yardımlara bağımlı halde ilerliyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) ise on binlerce sivil kayıp kaydetmiş durumda. Askeri harcamaların devlet bütçesinin yaklaşık yüzde 40-50’sini yutması, yaptırımlar, iş gücü darboğazı ve yüksek enflasyon Rus ekonomisini durgunluğa sürüklüyor. Mutlak kayıplarda Rusya sayısal olarak daha büyük zarara uğrasa da, nüfus oranları kıyaslandığında Ukrayna’nın yaşadığı göç, toprak kaybı ve genç nüfus kaybı "varoluşsal bir tehdit" boyutuna ulaşmış durumda.