Hamdullah Suphi Tanrıöver kimdir? İstiklâl Marşı’nı Mecliste kim okudu?

Türk edebiyatı, siyaseti ve kültür hayatında önemli bir yere sahip olan Hamdullah Suphi Tanrıöver, hem güçlü hitabeti hem de Millî Mücadele dönemindeki etkin rolüyle tanınan bir isimdir. “Millî Hatip” ve “Cumhuriyet Hatibi” olarak anılan Tanrıöver, İstiklâl Marşı’nı Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kürsüden ilk okuyan kişi olarak da tarihe geçmiştir.

KÜLTÜRLÜ BİR AİLEDE YETİŞTİ

Hamdullah Suphi Tanrıöver, 1885 yılında İstanbul’un Aksaray semtinde dünyaya geldi. Babası Tanzimat dönemi bilim ve siyaset adamlarından Abdüllatif Suphi Paşa, annesi ise Ülfet Hanım’dır. Dedesi Abdurrahman Sami Paşa ise Osmanlı Devleti’nin ilk Maarif Nazırı olarak görev yapmıştır.

Kültür ve edebiyat ortamının yoğun olduğu bir konakta büyüyen Tanrıöver, ilk eğitimini Kısıklı, Altunizade ve Numune-i Terakki mekteplerinde aldı. Daha sonra parasız yatılı olarak Galatasaray Lisesi’nde eğitim gördü.

ÖĞRETMENLİKTEN EDEBİYATÇILIĞA

1904 yılında Galatasaray Lisesi’nden mezun olan Tanrıöver, meslek hayatına öğretmen olarak başladı. Ayasofya Rüştiyesi’nde hitabet ve Fransızca, Darülmuallimin’de edebiyat ve Darülfünun’da Türk-İslam sanatı dersleri verdi.

Edebiyat hayatına Fecr-i Âti topluluğu içinde başlayan Tanrıöver, daha sonra Millî Edebiyat akımına katıldı. Yazıları ve şiirleri dönemin çeşitli dergilerinde yayımlandı.

MİLLÎ MÜCADELE’NİN ETKİLİ HATİPLERİNDEN BİRİ

Tanrıöver, özellikle Kurtuluş Savaşı yıllarında yaptığı etkileyici konuşmalarla geniş kitlelerin dikkatini çekti. İşgal döneminde düzenlenen açık hava mitinglerinde yaptığı konuşmalar, dönemin en güçlü hitabet örnekleri arasında gösterildi.

Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Antalya milletvekili olarak görev yaptı. Meclisin kapatılmasının ardından Ankara’ya geçerek Millî Mücadele’ye katıldı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ilk döneminde milletvekili olarak yer aldı.

İSTİKLÂL MARŞI’NI MECLİSTE İLK OKUYAN KİŞİ

Hamdullah Suphi Tanrıöver, İstiklâl Marşı’nın kabul sürecinde önemli rol oynadı. Mehmet Akif Ersoy’un yarışmaya katılması için çaba gösterdi ve kabul edilen marşı TBMM kürsüsünde ilk kez o okudu.

BAKANLIK VE DİPLOMASİ GÖREVLERİ

Tanrıöver, TBMM’nin I, II, III, VII, VIII ve IX. dönemlerinde milletvekili olarak görev yaptı. İki kez Millî Eğitim Bakanlığı görevinde bulundu.

1931 yılında Türk Ocaklarının kapatılmasının ardından Romanya’nın başkenti Bükreş’e büyükelçi olarak atandı ve yaklaşık 13 yıl bu görevi sürdürdü. Bu dönemde bölgede Türk kültürünün yaşatılması için çeşitli çalışmalar yürüttü.

TÜRK OCAKLARI İLE ÖZDEŞLEŞEN BİR İSİM

1912 yılında katıldığı Türk Ocakları’nda uzun yıllar başkanlık yapan Tanrıöver, kurumla özdeşleşmiş isimlerden biri oldu. Aralıklarla toplam 34 yıl boyunca Türk Ocakları başkanlığı yaptı. Kurumun yeniden açılmasının ardından da başkanlık görevini sürdürdü.

ESERLERİ

Hamdullah Suphi Tanrıöver, siyaset ve hitabet alanındaki faaliyetlerinin yanında çeşitli eserler de kaleme aldı. Başlıca eserleri şunlardır:

Namık Kemal Bey Mağusa’da (1909)
Dağ Yolu (1928-1931)
Günebakan (1929)
Anadolu Millî Mücadelesi (1946)

1966’DA HAYATINI KAYBETTİ

Türk Ocakları başkanlığını yürüttüğü sırada 10 Haziran 1966’da İstanbul’da hayatını kaybeden Hamdullah Suphi Tanrıöver, Edirnekapı Merkezefendi Mezarlığı’na defnedildi.

Türk siyasi ve kültürel hayatında derin izler bırakan Tanrıöver, özellikle güçlü hitabeti ve Millî Mücadele dönemindeki katkılarıyla Türk tarihinin önemli isimleri arasında yer alıyor.