Gurbette çifte vatandaşlık çelişkisi! 1,3 milyon Türk neden mavi kalmayı seçiyor?

Almanya’da 2024 yılında yasallaşan çifte vatandaşlık hakkı, on yıllardır süren bir beklentinin sonucu olmasına rağmen, uygulama aşamasında bu durum istatistiklere beklenildiği gibi yansımadı. TBMM Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Komisyonu’nda paylaşılan veriler, Alman pasaportu taşıyan 1 milyon 300 bin Türk’ten yalnızca yüzde 2’sinin Türk vatandaşlığı için adım attığını ortaya koydu. Bu durumun ardında yatan sebeplerin başında, Avrupa’da yükselen aşırı sağ dalgasının yarattığı "fişlenme" korkusu ve kimlik beyanının getirebileceği sosyal dışlanma endişesi geliyor. Vatandaşlar, iki ülke arasındaki siyasi gerilimlerin ortasında kalmaktansa, mevcut statülerini korumayı bir güvenlik mekanizması olarak görüyor.

MAVİ KART KONFOR ALANI MI?

Başvuru sayısının düşük kalmasındaki en somut hukuki gerekçe ise "Mavi Kart" uygulaması olarak öne çıkıyor. Türkiye'de seçme-seçilme ve askerlik yükümlülüğü dışında hemen hemen tüm hakları saklı tutan bu belge, gurbetçilere "vatandaşlık sorumluluğu almadan vatandaşlık imkanlarından faydalanma" imkanı tanıyor. Ekonomik yatırımlarını, tapu işlemlerini ve miras hukukunu Mavi Kart üzerinden sorunsuz yürüten kitle için, Türk pasaportu almak sadece sembolik bir değer taşıyor. Ancak bu durum, Türkiye’deki kamuoyunda "Hakkı kullanıp, sorumluluğu paylaşmama" eleştirilerini de beraberinde getiriyor.

SANDIKTAKİ TERCİH, SOKAKTAKİ YAŞAM

Tartışmanın en hassas noktasını, Almanya’da yaşayıp Türkiye’nin yönetim biçimi üzerinde söz sahibi olan seçmen profili oluşturuyor. 2023 seçimlerinde Almanya’daki Türk seçmenlerin yaklaşık yüzde 50’sinin sandığa gitmesi ve yüzde 67 gibi yüksek bir oranla mevcut yönetimi desteklemesi, Türkiye’de yaşayan vatandaşlar arasında "karar verici ile karardan etkilenen" arasındaki uçurumu derinleştiriyor. Türkiye’deki ekonomik koşullardan doğrudan etkilenmeyen, ancak sandıkta bu koşulları belirleyen iradeye ortak olan bir kitlenin varlığı, demokratik temsilin adilliği noktasında hukuki ve ahlaki bir tartışma alanı açıyor.

"ALMANYA BİTTİ" SÖYLEMİ VE SOSYOLOJİK ZITLIKLAR

Bir diğer çarpıcı tezat ise sosyal mecralarda ve ikili ilişkilerde gözlemlenen söylem birliği. Alman vatandaşı olup Avrupa'nın imkanlarından faydalanan bazı kesimlerin, Türkiye'deki yerleşik halka "Avrupa'nın çöktüğünü ve Türkiye'nin daha yaşanabilir olduğunu" telkin etmesi, sosyolojik bir paradoks yaratıyor. Kendi yaşam standardını Almanya’da idame ettirirken, Türkiye’deki vatandaşlığı bir "yedek plan" veya sadece "siyasi bir aidiyet" olarak gören bu yaklaşım, iki toplum arasındaki duygusal kopuşu tetikliyor. Vatandaşlık almayıp oy kullanma hakkını sürdürenlerle, Türkiye’de mevcut ekonomik ve sosyolojik koşullarda yaşam mücadelesi verenler arasındaki bu asimetrik ilişki, önümüzdeki dönemin en önemli toplumsal meselelerinden biri olmaya aday görünüyor.