Erdoğan Yapay Zeka Eylem Planı'nı açıkladı: 10 milyar dolarlık dev kaynak

Haberin özeti: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin yeni Yapay Zeka Eylem Planı'nı 13 Haziran 2026'da İstanbul'daki Tersane İstanbul'da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde açıkladı. Plan; "fark et, istifade et, üret ve yönet" olmak üzere dört eksen üzerine kuruldu. Eylem planı kapsamında 2 yılda 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek, 2030'a kadar veri merkezi kurulu gücü en az 1 gigavata çıkarılacak ve kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak. Veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapıları için en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynak harekete geçirilecek. Plandan beklenen toplam katma değerin 1 trilyon lirayı aşması öngörülüyor.

Türkiye'nin Yapay Zeka Eylem Planı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından İstanbul'da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde kamuoyuna duyuruldu. Tersane İstanbul'daki törende konuşan Erdoğan, planın dört temel eksen üzerine inşa edildiğini ve ülkeyi "yapay zeka çağının öncü ülkeleri" arasına taşımayı hedeflediğini söyledi. Etkinlik, dünyanın farklı ülkelerinden gelen yapay zeka uzmanlarını ağırladı.

YAPAY ZEKA EYLEM PLANI NEDİR, DÖRT EKSEN NE ANLAMA GELİYOR?

Yapay Zeka Eylem Planı, Türkiye'nin yapay zeka politikasını "fark et, istifade et, üret ve yönet" başlıklı dört eksen üzerine oturtuyor. Erdoğan'ın aktardığına göre "fark et" ekseni, toplumun yapay zekanın risklerini doğru anlamasını amaçlıyor. Bu kapsamda başlatılacak ulusal yapay zeka okuryazarlığı programıyla 2 yıl içinde 5 milyon vatandaşa eğitim verilmesi planlanıyor.

"İstifade et" ekseni ise yapay zekanın kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa ve tarımdan güvenliğe kadar pek çok alanda somut faydaya dönüştürülmesini öngörüyor. Erdoğan, e-Devlet'in vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği bir dönüşüm alanı olarak ele alınacağını belirtti.

EYLEM PLANINDA HANGİ YATIRIM VE RAKAMLAR VAR?

Yapay Zeka Eylem Planı, somut sayısal hedefler içeriyor. Plana göre kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak; 2030 yılına kadar ülkenin veri merkezi kurulu gücü en az 1 gigavata çıkarılacak. KOBİ'lere ise "yapay zeka kuponları" aracılığıyla erişilebilir teknoloji sağlanacağı bildirildi.

Planın "yönet" ekseninde altyapı yatırımı öne çıkıyor. Veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirileceği açıklandı. Uluslararası girişimcilere ise tek pencereden en çok 30 iş gününde sunulacak bir yol haritası vaat edildi.

TÜRKÇE DİL MODELİNDE BİLGE, MAIN VE T3-BAYKAR NE YAPIYOR?

Yapay Zeka Eylem Planı, Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarını dijital egemenliğin bir unsuru olarak konumlandırıyor. Erdoğan, TÜBİTAK tarafından geliştirilen yerli dil modeli "Bilge"yi bu alanda kaydedilen mesafenin göstergesi olarak nitelendirdi. Model, plan açıklanmadan önce Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından tanıtılmıştı.

Erdoğan, T3 Vakfı ve Baykar iş birliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN'ın "MAIN" platformundaki 9 milyar parametreli dil modelini de Türkçeyi merkeze alan çalışmalar olarak sıraladı. Ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde, aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayacak ortak bir Türk Dilleri Büyük Dil Modeli geliştirileceğini söyledi.

İSTANBUL YAPAY ZEKADA NASIL KONUMLANDIRILACAK?

Yapay Zeka Eylem Planı, İstanbul'a özel bir rol biçiyor. Erdoğan, kentin yapay zeka alanında "Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri" olarak konumlandırılacağını belirtti. Tersane İstanbul'un girişimciler ile küresel yatırımcıların buluşma zemini olarak kullanılacağı kaydedildi.

Plan kapsamında en az 5 öncelikli sektörde, yenilikçi çözümlerin kontrollü ortamda sınanmasını sağlayacak düzenleyici deney alanları (regülasyon kum havuzları) kurulacak. Sürecin yönetişimi ise Ulusal Yapay Zeka Kurulu eliyle yürütülecek; uygulamayı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı takip edecek.

PLANDAN BEKLENEN EKONOMİK KATKI NE KADAR?

Yapay Zeka Eylem Planı'ndan beklenen ekonomik etki yüksek tutuldu. Erdoğan, planla harekete geçirilecek kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasının beklendiğini açıkladı. Ülkenin mevcut inovasyon altyapısına ilişkin olarak da 114 teknopark ve 13 binin üzerinde teknoloji firmasının faaliyet gösterdiğini aktardı.

Erdoğan, son 23 yılda kurulan altyapıyı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı: "Teknolojide elde ettiğimiz kazanımlar buzdağının sadece görünen yüzüdür. Yapay zekanın sunduğu fırsatları değerlendirerek Türkiye Yüzyılı'nda büyük ve güçlü bir Türkiye'yi dijital alanda da inşa etmekte kararlıyız."