Caferi inancı nedir, Türkiyedeki Caferiler yoğunlukla nerede yaşıyor, ritüelleri neler?

Türkiye'nin inançsal ve kültürel zenginliğinin önemli bir parçasını oluşturan Caferiler, özellikle her yıl Muharrem ayında düzenlenen geniş katılımlı Aşura anma törenleriyle gündeme geliyor. Peki, Caferilik inancının temellerinde ne yatıyor? Türkiye'deki Caferi toplumu ağırlıklı olarak nerelerde yaşıyor ve Sünni gelenekten ayrışan dini ritüelleri neler? İşte Türkiye'deki Caferi toplumuna dair detaylar.

CAFERİLİK İNANCI NEDİR?

Caferilik, İslam'ın Şii (Şia) mezhebinin günümüzdeki en büyük kolu olan "On İki İmam" (İsnaaşeriyye) inancının fıkhi (hukuki) adıdır. Adını, altıncı imam olan ve mezhebin ibadet ile hukuk kurallarını sistemleştiren İmam Cafer-i Sadık'tan alır.

İnancın temelinde Hz. Muhammed, Hz. Ali ve Ehlibeyt (Peygamberin ailesi ve soyu) sevgisi yatar. Caferilere göre dini otorite, peygamberden sonra masum (günahsız) kabul edilen 12 İmam'dır ve dini yorumlarda bu imamların içtihatları ile hadisleri esas alınır.

TÜRKİYE'DE CAFERİLER YOĞUNLUKLA NEREDE YAŞIYOR?

Türkiye'de Caferilerin tarihsel ana yurdu Doğu Anadolu Bölgesi'dir. Özellikle Iğdır, Kars ve Ağrı, Caferi nüfusun kök saldığı ve halen yoğun olarak yaşadığı illerin başında gelir.

Ancak 1970'li yıllardan itibaren başlayan yoğun iç göç dalgası, bu demografik yapıyı büyük oranda değiştirmiştir. Günümüzde Türkiye'deki en büyük Caferi nüfusu İstanbul'da yaşamaktadır. İstanbul'un Küçükçekmece ilçesine bağlı Halkalı ve Zeynebiye semtleri, Türkiye'deki Caferilerin adeta dini, kültürel ve sosyal merkezi konumuna gelmiştir.

İstanbul'un yanı sıra; Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli ve Manisa (özellikle Turgutlu ilçesi) gibi sanayi ve ticaretin yoğun olduğu Batı şehirlerinde de çok ciddi bir Caferi nüfusu bulunmaktadır.

DİKKAT ÇEKEN RİTÜELLER VE İBADET FARKLILIKLARI

Caferi inancında, Sünni mezheplerin pratiklerinden görsel ve şekilsel olarak ayrışan bazı belirgin ibadet ritüelleri bulunmaktadır:

1. KERBELA MÜHÜRÜNE (TÜRBET) SECDE ETMEK

Caferiler, namazda secdeye gittiklerinde alınlarını halı, seccade veya sentetik kumaşlar yerine doğrudan temiz bir toprağa, taşa veya hasıra koyarlar. Günümüzde bunun için genellikle Hz. Hüseyin'in şehit edildiği Kerbela'dan getirilen topraktan preslenerek yapılan ve "mühür" (türbet) adı verilen küçük kil tabletler kullanılır. Toprağa secde etmenin, insanın yaratıldığı özü hatırlattığına ve tevazuyu simgelediğine inanılır.

2. NAMAZDA ELLERİN YANDA BIRAKILMASI

Sünni mezheplerin çoğunda namaz kılarken (kıyam halindeyken) eller göbek veya göğüs hizasında bağlanırken; Caferiler namazlarını, ellerini yanlarına serbestçe salarak (sadl) kılarlar.

3. NAMAZLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ (CEM EDİLMESİ)

Sünni inancında namazları birleştirme (cem) işlemi genellikle sadece yolculuk veya zorunlu hallerde yapılırken, Caferilikte bu durum daha yaygın bir izne tabidir. Caferiler genellikle Öğle ile İkindi namazlarını ve Akşam ile Yatsı namazlarını arka arkaya, birleştirerek kılmayı tercih ederler.

4. AŞURA MATEM MERASİMLERİ VE SİNEZEN

Muharrem ayının 10. günü, Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit edilmesinin yasını tutmak amacıyla devasa anma törenleri düzenlenir. Bu törenlerde "Sinezen" adı verilen ağıtlar eşliğinde göğse vurularak ritmik bir yas tutulur. İstanbul Halkalı'da düzenlenen "Evrensel Aşura Matem Merasimi", yüz binlerce kişinin katılımıyla Avrupa'nın en büyük matem törenlerinden biri olarak kabul edilir.

Toplumsal Dönüşüm: Geçmişte matem günlerinde yapılan zincirle kendine vurma veya kan akıtma gibi şiddet içeren sembolik ritüeller, Türkiye'deki Caferi kanaat önderlerinin yönlendirmesiyle günümüzde yerini devasa Kızılay kan bağışı kampanyalarına bırakmıştır. "Kan akıtma, kan bağışla" sloganıyla yapılan bu etkinlikler, toplumsal dayanışmanın önemli bir örneğidir.

Selahattin Özgündüz kimdir? Erdoğan, Caferilerin liderine hangi görevi verdi?Güncel