Büyük Taarruz’un kararları nerede alındı?

Büyük Taarruz denildiğinde akla çoğu zaman Ankara, Kocatepe ve Dumlupınar geliyor. Ancak 26 Ağustos 1922’de başlayan ve 30 Ağustos’ta kesin zaferle sonuçlanan harekâtın son askerî kararlarının şekillendiği asıl merkez, Batı Cephesi Karargâhı’nın bulunduğu Akşehir oldu.

Ankara, Millî Mücadele’nin siyasi ve idari merkezi olarak sürecin arkasındaki devlet iradesini temsil ederken; Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa, İsmet Paşa ve ordu komutanlarının Büyük Taarruz’un ayrıntılarını görüştüğü kritik toplantılar 1922 yazında Akşehir’de gerçekleştirildi.

BÜYÜK TAARRUZ’UN KARAR SÜRECİ TEK BİR GÜNDE TAMAMLANMADI

Büyük Taarruz’un planı tek bir toplantıda ortaya çıkmadı. Karar süreci haftalar boyunca devam etti ve farklı aşamalarda son şeklini aldı.

Mustafa Kemal Paşa, 23 Temmuz 1922’de Akşehir’e gelerek Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile görüştü. Kısa süre sonra Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa da bölgeye ulaştı.

27-28 Temmuz gecesi ise ordu komutanları Akşehir’deki Batı Cephesi Karargâhı’nda toplandı. Mustafa Kemal Paşa, hazırlanan taarruz planını komutanlarla değerlendirdi ve harekâtın nasıl yürütüleceği üzerine görüş alışverişinde bulundu.

30 Temmuz’da Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa yeniden bir araya geldi. Planın ayrıntıları gözden geçirildi ve Büyük Taarruz’un 26 Ağustos 1922 sabahı başlatılması kararlaştırıldı.

ANKARA’NIN ROLÜ NEYDİ?

Büyük Taarruz’un son askerî planlarının Akşehir’de hazırlanması, Ankara’nın süreçteki önemini ortadan kaldırmadı.

Ankara, TBMM’nin ve hükûmetin bulunduğu Millî Mücadele merkeziydi. Savaşın siyasi kararları, ordunun ihtiyaçlarının karşılanması ve devlet teşkilatının işlemesi buradan yürütülüyordu.

Mustafa Kemal Paşa 6 Ağustos’ta Ankara’ya döndü ve burada milletvekilleri ile hükûmet üyeleriyle görüşmeler yaptı. Ancak taarruzun tarihi, ana saldırı yönü ve birliklerin hareketleri son derece gizli tutuldu.

Harekâtın gizliliği o kadar önemliydi ki Mustafa Kemal Paşa’nın Ankara’dan cepheye hareketi dahi kamuoyundan saklandı. Böylece Yunan istihbaratının Türk ordusunun hazırlıklarını önceden öğrenmesinin önüne geçilmeye çalışıldı.

KESİN TAARRUZ EMRİ AKŞEHİR’DE VERİLDİ

Mustafa Kemal Paşa, hazırlıkların son aşamasında 20 Ağustos’ta yeniden Akşehir’e geldi.

20-21 Ağustos gecesi Batı Cephesi Karargâhı’nda 1. Ordu Komutanı Nurettin Paşa ve 2. Ordu Komutanı Yakup Şevki Paşa ile bir araya geldi. Taarruz planı harita üzerinde komutanlara son kez anlatıldı ve harekâtın uygulanması için kesin emir verildi.

Böylece Büyük Taarruz’un karar süreci üç önemli aşamada tamamlandı: Temmuz sonunda plan komutanlarla değerlendirildi, 30 Temmuz’da taarruz tarihi belirlendi, 20-21 Ağustos’ta ise kesin uygulama emri verildi.

AKŞEHİR’DEN ŞUHUT’A, ŞUHUT’TAN KOCATEPE’YE

Kararların tamamlanmasının ardından komuta merkezleri cepheye yaklaştırıldı.

24 Ağustos 1922’de Başkomutanlık Karargâhı, Genelkurmay Başkanlığı ve Batı Cephesi Karargâhı Akşehir’den Şuhut’a taşındı.

25 Ağustos’ta Mustafa Kemal Paşa, Şuhut’tan Kocatepe’nin güneybatısındaki Çadırlı Ordugâh’a geçti. Aynı gün son hazırlıklar tamamlandı ve birlikler taarruz mevzilerine yerleşti.

26 Ağustos sabahı Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa Kocatepe’deydi. Sabahın erken saatlerinde başlayan topçu ateşiyle Büyük Taarruz fiilen başladı.

ZAFERE GİDEN KARARLAR NEREDE ALINDI?

Büyük Taarruz’un kararlarının tek bir şehirde alındığını söylemek tarihsel süreci eksik bırakıyor.

Ankara, Millî Mücadele’nin siyasi ve idari merkeziydi. Akşehir, Büyük Taarruz’un son askerî planlarının şekillendiği ve komutanlara kesin taarruz emrinin verildiği merkez oldu. Şuhut ve Kocatepe ise hazırlanan planın doğrudan cephede uygulamaya geçirildiği noktalar olarak öne çıktı.

Bu nedenle “Büyük Taarruz’un kararları nerede alındı?” sorusunun en doğru cevabı şu şekilde özetlenebilir:

Siyasi irade Ankara’da oluşturuldu, Büyük Taarruz’un son askerî kararları Akşehir’de şekillendi, plan Şuhut-Kocatepe hattında uygulamaya geçirildi.

26 Ağustos’ta Kocatepe’den başlayan harekât, dört gün sonra Dumlupınar çevresindeki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’yle kesin sonuca ulaştı. Akşehir’de haritalar üzerinde şekillenen kararlar, 30 Ağustos 1922’de Türk Kurtuluş Savaşı’nın en büyük askerî zaferlerinden birine dönüştü.