BMGK’de İran gerilimi: Müdahale tasarısı bölünmeye yol açtı
BMGK’de Hürmüz Boğazı’nı açmak için İran’a yönelik askerî müdahaleyi öngören tasarı, Rusya, Çin ve Fransa’nın “güç kullanımına” karşı çıkması nedeniyle tartışma yarattı; kritik oylama öncesi Konsey’de derin görüş ayrılıkları bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde (BMGK), Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak amacıyla İran’a karşı askerî harekâta onay verilmesini öngören karar tasarısı uluslararası ayrışmayı derinleştirdi. New York Times’ın (NYT) aktardığına göre Rusya, Çin ve Fransa, güç kullanımına kapı aralayan ifadeler içeren tasarıya karşı çıktı.
GÜÇ KULLANIMINA NET KARŞI DURUŞ
Diplomatik kaynaklara göre söz konusu üç ülke, “güç kullanımını onaylayan herhangi bir ifadeye” açık şekilde karşı olduklarını dile getirdi. Tasarının bugün oylanması beklenirken, Konsey içinde ciddi görüş ayrılıkları yaşandığı belirtiliyor.
TASARIDA KRİTİK MADDE TARTIŞMA YARATTI
BMGK’de haftalardır kapalı kapılar ardında sürdürülen müzakereler sonucunda metnin dördüncü revizyonu hazırlanırken, en tartışmalı bölüm “tüm gerekli araçların kullanımı” ifadesi oldu. Taslakta, üye devletlere Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası seyrüseferi güvence altına almak ve müdahale girişimlerini caydırmak için askerî dahil her türlü yöntemi kullanma yetkisi verilmesi öngörülüyor.
GEÇİCİ ÜYELER ARASINDA DA BÖLÜNME
Diplomatlar, yalnızca daimi üyeler arasında değil, 10 geçici üye arasında da tasarıya ilişkin görüş ayrılıklarının bulunduğunu aktarıyor. Bu durum, kararın geçip geçmeyeceğine dair belirsizliği artırıyor.
BAHREYN’DEN İRAN’A SERT SUÇLAMA
Tasarıyı Körfez ülkeleriyle koordineli hazırlayan Bahreyn adına konuşan Dışişleri Bakanı Abdullatif el-Zeyani, İran’ı bölgeye yönelik “saldırgan ve planlı” eylemlerle suçladı. Zeyani, İran’ın havaalanları, limanlar ve su tesisleri gibi sivil hedefleri vurduğunu öne sürerek bunun uluslararası hukukun ihlali olduğunu savundu.
MACRON: “ASKERÎ ÇÖZÜM GERÇEKÇİ DEĞİL”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın güç kullanılarak açılması yönündeki çağrılarını eleştirdi. Macron, böyle bir operasyonun uzun süreceğini ve bölgedeki balistik füze tehditleri nedeniyle ciddi riskler barındırdığını vurguladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TRAFİK NEREDEYSE DURDU
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemeleri sonrası bölgede tırmanan gerilim, küresel enerji ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğini büyük ölçüde sekteye uğrattı.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 20’sinin ve gübrenin yüzde 30’unun geçtiği boğazda yaşanan kesinti, küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı.
KÜRESEL ENERJİ TEDARİKİ TEHLİKEDE
Özellikle Çin’in petrol ithalatının yaklaşık yüzde 45’inin bu hattan sağlandığı belirtilirken, tanker trafiğindeki aksama petrol arzında daralmaya ve fiyatların yükselmesine neden oldu.
BMGK’de yapılacak oylamanın sonucu, yalnızca bölgesel güvenlik değil, küresel enerji piyasaları açısından da kritik önem taşıyor.
